व्हॉट्सॲपवर एक क्लिक अन् 22 कोटी पाण्यात..! पुण्यातील 85 वर्षीय ज्येष्ठाची धक्कादायक फसवणूक; सायबर रॅकेटचा पर्दाफाश
पुणे : डिजिटल युगात गुंतवणुकीच्या नव्या संधी उपलब्ध होत असताना सायबर गुन्हेगारही तेवढ्याच वेगाने नवे डाव आखत आहेत. ‘काही दिवसांत कोट्यवधींचा नफा’, ‘आयपीओमध्ये हमखास परतावा’, ‘तज्ज्ञांचा खास ग्रुप’ अशा आमिषांना बळी पडून पुण्यातील ८५ वर्षीय ज्येष्ठ नागरिकाची तब्बल २२ कोटी ७० लाख रुपयांची फसवणूक झाल्याची धक्कादायक घटना समोर आली आहे. पुणे सायबर पोलिसांनी तांत्रिक तपासाच्या आधारे छत्रपती संभाजीनगर येथून आठ जणांना अटक करत मोठे आंतरराज्य सायबर रॅकेट उघडकीस आणले आहे. या घटनेमुळे गुंतवणूकदारांमध्ये खळबळ उडाली असून ‘एक क्लिक’ किती महागात पडू शकतो, याची जाणीव पुन्हा अधोरेखित झाली आहे.
नेमकं काय घडलं?
सायबर पोलिसांकडून मिळालेल्या माहितीनुसार, तक्रारदार ज्येष्ठ नागरिकांना सोशल मीडियाच्या माध्यमातून संपर्क साधण्यात आला. स्वतःला शेअर बाजारातील तज्ज्ञ आणि आयपीओ सल्लागार असल्याचे भासवत आरोपींनी विश्वासार्ह संवाद साधला. काही दिवसांनी त्यांना एका खास व्हॉट्सॲप ग्रुपमध्ये सहभागी करून घेतले. या ग्रुपमध्ये बनावट स्क्रीनशॉट्स, खोटे नफ्याचे आकडे, तथाकथित गुंतवणूकदारांचे अनुभव अशा माध्यमातून मोठ्या परताव्याचे आमिष दाखवले जात होते.
विश्वास अधिक दृढ करण्यासाठी आरोपींनी एका बनावट मोबाइल ॲपची लिंक दिली. या ॲपवर गुंतवणुकीची रक्कम वाढत असल्याचे आणि मोठा आभासी नफा मिळाल्याचे दाखवले जात होते. सुरुवातीला तुलनेने कमी रकमेची गुंतवणूक करून ‘नफा’ दाखवण्यात आला. त्यानंतर मोठ्या रकमा टप्प्याटप्प्याने विविध बँक खात्यांमध्ये जमा करण्यास प्रवृत्त करण्यात आले. अशा प्रकारे काही आठवड्यांत एकूण २२ कोटी ७० लाख रुपये विविध खात्यांमध्ये वळवले गेले.
फसवणूक कशी उघडकीस आली?
गुंतवणुकीवर प्रचंड नफा झाल्याचे ॲपवर दिसत असताना प्रत्यक्षात पैसे काढण्याचा प्रयत्न केला असता आरोपींनी ‘तांत्रिक अडचण’, ‘टॅक्स क्लिअरन्स फी’, ‘प्रोसेसिंग चार्ज’ अशा नव्या कारणांनी आणखी रक्कम मागितली. संशय वाढल्याने तक्रारदारांनी व्यवहारांची पडताळणी केली आणि आपली फसवणूक झाल्याचे लक्षात येताच त्वरित पुणे सायबर पोलिसांकडे धाव घेतली.
सायबर पोलिसांची धडक कारवाई
तक्रार मिळताच पुणे सायबर पोलिसांनी पैशांचा डिजिटल मागोवा घेत तपासाची चक्रे वेगाने फिरवली. बँक व्यवहार, आयपी पत्ते, सिम कार्ड्स आणि मोबाइल लोकेशनच्या आधारे छत्रपती संभाजीनगर येथे छापेमारी करण्यात आली. या कारवाईत आठ जणांना अटक करण्यात आली असून त्यांच्या ताब्यातून मोठ्या प्रमाणावर सिम कार्ड्स, मोबाइल हँडसेट्स, बँक खात्यांची कागदपत्रे आणि संशयास्पद आर्थिक व्यवहारांची माहिती जप्त करण्यात आली आहे.
प्राथमिक तपासात ही टोळी केवळ पुण्यातीलच नव्हे तर इतर राज्यांतील गुंतवणूकदारांनाही अशाच पद्धतीने जाळ्यात ओढत असल्याचे संकेत मिळाले आहेत. त्यामुळे हा प्रकार आंतरराज्य सायबर रॅकेटचा भाग असण्याची शक्यता पोलिसांनी वर्तवली आहे.
गुंतवणुकीच्या नावाखालील नवा सापळा
सायबर तज्ज्ञांच्या मते, सध्या ‘क्विक रिटर्न’ किंवा ‘हाय प्रोफिट’ या संकल्पनेभोवती अनेक फसवणुकीचे प्रकार वाढले आहेत. बनावट ॲप्स, खोटे ट्रेडिंग प्लॅटफॉर्म, व्हॉट्सॲप-टेलिग्राम ग्रुप्स आणि बनावट ग्राहक अनुभव यांच्या माध्यमातून विश्वास निर्माण केला जातो. सुरुवातीला छोट्या रकमेवर ‘नफा’ दाखवून मोठी गुंतवणूक करून घेतली जाते आणि नंतर पैसे काढण्याच्या वेळी अडथळे निर्माण केले जातात.
पोलिसांचा इशारा
या प्रकरणाच्या पार्श्वभूमीवर पुणे सायबर पोलिसांनी नागरिकांना स्पष्ट इशारा दिला आहे.
अनोळखी व्हॉट्सॲप किंवा टेलिग्राम ग्रुपमध्ये गुंतवणूक करू नका.
‘हमखास नफा’ किंवा ‘दुप्पट परतावा’ अशा दाव्यांपासून सावध रहा.
शेअर बाजारात गुंतवणूक करताना केवळ ‘SEBI’ नोंदणीकृत प्लॅटफॉर्म आणि अधिकृत सल्लागारांचाच वापर करा.
कोणतीही सायबर फसवणूक झाल्यास त्वरित १९३० या हेल्पलाईन क्रमांकावर संपर्क साधा किंवा www.cybercrime.gov.in वर तक्रार नोंदवा.
ज्येष्ठ नागरिक लक्ष्य का?
तज्ज्ञांच्या मते, ज्येष्ठ नागरिकांकडे आयुष्यभराची बचत असते आणि डिजिटल व्यवहारांविषयी मर्यादित माहिती असू शकते. भावनिक संवाद, विश्वासार्ह भाषा आणि तांत्रिक शब्दांचा वापर करून आरोपी त्यांचा विश्वास जिंकतात. त्यामुळे कुटुंबीयांनीही ज्येष्ठ सदस्यांना डिजिटल गुंतवणुकीबाबत योग्य मार्गदर्शन करणे आवश्यक आहे.
वाढता सायबर धोका
गेल्या काही महिन्यांत राज्यभरात शेअर मार्केट, आयपीओ आणि क्रिप्टो गुंतवणुकीच्या नावाखाली कोट्यवधींच्या फसवणुकीची प्रकरणे उघडकीस आली आहेत. डिजिटल व्यवहार वाढत असताना सायबर गुन्हेगारांचे जाळेही अधिक संघटित होत असल्याचे चित्र आहे. त्यामुळे जागरूकता आणि त्वरित तक्रार नोंदवणे हाच सर्वात प्रभावी बचाव आहे.
सावधगिरीचाच मार्ग
‘एक क्लिक’ आणि ‘एक मेसेज’ यामध्ये आयुष्यभराची कमाई पाण्यात जाण्याचा धोका दडलेला आहे. आकर्षक ऑफर, बनावट ॲप्स आणि सोशल मीडियावरील जाहिरातींवर आंधळा विश्वास ठेवू नका. गुंतवणूक करण्यापूर्वी अधिकृत स्रोतांची पडताळणी करा, कुटुंबीय किंवा आर्थिक सल्लागारांचा सल्ला घ्या आणि शंका असल्यास व्यवहार थांबवा.
पुण्यातील या घटनेने पुन्हा एकदा अधोरेखित केले आहे की डिजिटल युगात सावधगिरी, पडताळणी आणि संयम हीच खरी सुरक्षा आहे. अन्यथा, एका क्लिकने कोट्यवधी पाण्यात जाण्यास वेळ लागत नाही.
