साईबाबांच्या मूर्तीसाठी कोणत्या गोष्टी घातक? तज्ज्ञ अहवालानंतर शिर्डी संस्थानने घेतला मोठा निर्णय
शिर्डी येथील श्री साईबाबा समाधी मंदिरातील मूर्ती ही केवळ भक्तांसाठी धार्मिक दृष्ट्या महत्त्वाची नाही, तर कला, संस्कृती आणि ऐतिहासिक दृष्ट्या ही मूर्ती एक अमूल्य वारसा मानली जाते. गेल्या काही काळापासून मूर्तीच्या झीज होण्याबाबत चर्चा रंगत होत्या. काही अफवा आणि गैरसमजामुळे भाविकांमध्ये चिंता वाढत होती.
याच पार्श्वभूमीवर शिर्डी संस्थानाने मूर्तीच्या संवर्धनासाठी तज्ज्ञ समिती नेमली. या समितीने मूर्तीची अत्यंत सूक्ष्म आणि तांत्रिक पाहणी केली आणि सविस्तर अहवाल सादर केला. अहवालात स्पष्टपणे नमूद केले आहे की मूर्ती पूर्णपणे सुरक्षित आहे आणि तिला सध्याच्या परिस्थितीत कोणताही धोका नाही.
या अहवालामुळे भाविकांना मोठा दिलासा मिळाला असून, मूर्तीची दीर्घकालीन सुरक्षा सुनिश्चित करण्यासाठी शिर्डी संस्थानने काही महत्त्वाचे बदल आणि उपाययोजना लागू करण्याचा निर्णय घेतला आहे.
मूर्तीची संरचना आणि स्थिती
तज्ज्ञ समितीने मूर्तीची सूक्ष्म तपासणी केली, त्यात खालील बाबी लक्षात आल्या:
मूर्ती उच्च दर्जाच्या इटालियन मार्बलमध्ये तयार करण्यात आली आहे.
हा मार्बल अत्यंत कठीण आणि टिकाऊ आहे, त्यामुळे नैसर्गिक झीज होण्याची प्रक्रिया अत्यंत संथ आहे.
मूर्तीवर दिसणाऱ्या काही अतिसूक्ष्म खुणा आणि रेषा मार्बलच्या नैसर्गिक संरचनेचा भाग आहेत, आणि त्यावर सतत लक्ष ठेवणे आवश्यक आहे.
तज्ज्ञ समितीने मूर्तीची स्थिती उत्कृष्ट श्रेणीत असल्याचे स्पष्ट केले.
यावरून असे दिसून येते की, मूर्तीचे पावित्र्य आणि स्थैर्य कायम राहण्यासाठी नियमित देखरेख आणि योग्य देखभाल महत्त्वाची आहे.
तज्ज्ञ अहवालातील प्रमुख निष्कर्ष
तज्ज्ञ समितीने मूर्तीच्या संरक्षणासाठी अहवालात खालील महत्त्वाचे निष्कर्ष नमूद केले:
मूर्ती सुरक्षित आहे: मूर्तीला सध्याच्या परिस्थितीत कोणताही धोका नाही.
अतिसूक्ष्म खुणा नैसर्गिक आहेत: मूर्तीवर दिसणाऱ्या सूक्ष्म रेषा किंवा खुणा मूर्तीच्या नैसर्गिक संरचनेचा भाग असू शकतात.
भविष्यातील देखरेख आवश्यक: नैसर्गिक रेषांमध्ये बदल होत आहेत का, याचे डिजिटल रेकॉर्ड ठेवणे महत्त्वाचे आहे.
रासायनिक द्रव्यांचा वापर टाळावा: पूजा-विधीत कोणत्याही रासायनिक द्रव्यांचा किंवा साबणयुक्त पदार्थांचा वापर केल्यास मूर्तीला हानी पोहोचू शकते.
प्रकाश आणि वातावरण: गाभाऱ्यातील प्रकाश व्यवस्था उष्णता निर्माण करणारी नसावी; कोल्ड एलईडी दिव्यांचा वापर करून मूर्ती सुरक्षित ठेवावी.
साईबाबा मूर्तीसाठी ५ महत्त्वाचे बदल
तज्ज्ञ अहवालानुसार शिर्डी संस्थानाने मूर्तीच्या संरक्षणासाठी खालील बदल लागू करण्याचे आदेश दिले आहेत:
१. केमिकल विरहित उपचार
दररोज मंगलस्नान किंवा पूजा करताना मूर्तीवर कोणतेही रासायनिक द्रव्य किंवा साबणयुक्त पदार्थ वापरणे पूर्णपणे बंद करावे.
रासायनिक घटक मार्बलच्या पृष्ठभागावर हानी पोहोचवू शकतात आणि नैसर्गिक चमक कमी करू शकतात.
२. नैसर्गिक अर्पण
गंध, अत्तर, गुलाबजल किंवा इतर अर्पण करताना ते पूर्णपणे नैसर्गिक असल्याची खात्री करावी.
बाजारू उत्पादनांमध्ये ऍसिडिक घटक असल्यास मार्बलच्या थराला हानी पोहोचू शकते.
३. शुद्ध पाण्याचा वापर
मूर्तीच्या स्नानासाठी वापरलेले पाणी सॉफ्ट वॉटर असावे.
पाण्यातील कठोरता (Hardness) जास्त असल्यास रंध्रांमध्ये क्षार साचून मूर्ती निस्तेज दिसू शकते.
४. सतत देखरेख
मूर्तीवर असलेल्या नैसर्गिक रेषा किंवा खुणांमध्ये काही बदल होतोय का, याचा डिजिटल रेकॉर्ड ठेवावा.
यामुळे मूर्तीच्या स्थितीवर सतत लक्ष ठेवता येईल.
५. थंड प्रकाश व्यवस्था
गाभाऱ्यातील प्रकाश व्यवस्था उष्णता निर्माण करणार नाही, असे ठरवणे.
कोल्ड एलईडी दिवे वापरून मूर्तीवर थेट उष्णता न पडण्याची काळजी घेणे आवश्यक आहे.
तज्ज्ञांच्या अहवालाचा भाविकांवरील परिणाम
अहवालामुळे भक्तांमध्ये आनंदाचे वातावरण निर्माण झाले आहे. मूर्ती सुरक्षित आहे, ही माहिती मिळाल्यानंतर भाविकांना मोठा दिलासा मिळाला आहे. तथापि, संस्थानने सतर्क राहण्याचे आवाहन देखील केले आहे.
संस्थानाचे म्हणणे आहे की, भविष्यातील पूजा-विधीत वापरल्या जाणाऱ्या सर्व द्रव्यांची गुणवत्ता तपासली जाईल आणि मूर्तीवर विपरीत परिणाम होणार नाही याची खात्री करण्यासाठी विशेष पथक तैनात केले जाऊ शकते.
शिर्डी संस्थानाचे पुढील पाऊल
तज्ज्ञ अहवालानंतर शिर्डी संस्थानाने मूर्तीच्या दीर्घकालीन संरक्षणासाठी उपाययोजना सुरू केल्या आहेत:
पूजा-विधीत केमिकल विरहित घटकांचा वापर करणे अनिवार्य.
अर्पण करताना नैसर्गिक पदार्थ वापरणे बंधनकारक.
सॉफ्ट वॉटर वापरण्याचे नियम काटेकोरपणे पाळले जातील.
डिजिटल रेकॉर्ड तयार करून मूर्तीवर होणाऱ्या सूक्ष्म बदलांचे निरीक्षण केले जाईल.
प्रकाश व्यवस्थापनासाठी कोल्ड एलईडी दिव्यांचा वापर करून उष्णतेपासून मूर्तीचे संरक्षण केले जाईल.
या सर्व उपाययोजना मूर्तीच्या दीर्घकालीन सुरक्षा आणि पावित्र्यसाठी महत्त्वाच्या आहेत.
साईबाबा भक्तांसाठी संदेश
शिर्डी संस्थानाने भक्तांमध्ये विश्वास निर्माण करण्यासाठी असे सांगितले आहे:
मूर्ती सुरक्षित आहे आणि कोणताही धोका नाही.
तज्ज्ञ अहवालाच्या आधारे लागू केलेले बदल मूर्तीच्या दीर्घायुष्यासाठी आहेत.
भक्तांनी या उपाययोजनांचे पालन करून मूर्तीच्या पावित्र्याचे संरक्षण करावे.
भक्तांसाठी ही माहिती सकारात्मक आहे, परंतु भविष्यातील सुरक्षा आणि संवर्धनासाठी सतत सतर्क राहणे महत्त्वाचे आहे.
शिर्डी येथील श्री साईबाबा समाधी मंदिरातील मूर्ती ही केवळ धार्मिक दृष्ट्या महत्त्वाची नाही, तर सांस्कृतिक आणि ऐतिहासिक दृष्ट्या अमूल्य आहे. तज्ज्ञांनी दिलेल्या अहवालानुसार मूर्ती सुरक्षित आहे, मात्र भविष्यातील झीज रोखण्यासाठी काही महत्त्वाचे बदल आणि उपाययोजना लागू करण्याची गरज आहे.
साईबाबा संस्थानाने या अहवालाची गांभीर्याने दखल घेतली असून, मूर्तीच्या दीर्घकालीन पावित्र्य आणि सुरक्षेसाठी सर्व तांत्रिक उपाययोजना राबवण्याचे आदेश दिले आहेत. यामुळे भक्तांना दिलासा मिळाला आहे आणि मूर्तीच्या संरक्षणासाठी भविष्यातील काळजी सुनिश्चित झाली आहे.
