ज्येष्ठ निर्माते, सेन्सॉर बोर्डाचे माजी अध्यक्ष पहलाज निहलानी यांचे निधन; चित्रपटसृष्टीवर शोककळा
मुंबई : बॉलिवूड आणि भारतीय चित्रपटसृष्टीसाठी अत्यंत दुःखद बातमी समोर आली आहे. ज्येष्ठ चित्रपट निर्माते, माजी सेन्सॉर बोर्ड (CBFC) अध्यक्ष आणि चित्रपटसृष्टीतील प्रभावी व्यक्तिमत्त्व म्हणून ओळख असलेले पहलाज निहलानी यांचे वयाच्या 76 व्या वर्षी निधन झाले आहे. त्यांच्या निधनामुळे बॉलिवूडसह संपूर्ण मनोरंजन विश्वावर शोककळा पसरली आहे.
मिळालेल्या माहितीनुसार, गेल्या काही दिवसांपासून पहलाज निहलानी यांची प्रकृती खालावली होती. त्यांच्यावर मुंबईतील नानावटी रुग्णालयात उपचार सुरू होते. काही दिवसांपूर्वी त्यांना रुग्णालयातून घरी आणण्यात आले होते. मात्र प्रकृतीत अपेक्षित सुधारणा न झाल्याने त्यांनी राहत्या घरी अखेरचा श्वास घेतला. त्यांच्या निधनाच्या वृत्ताला त्यांचे कौटुंबिक मित्र शशी रंजन यांनी दुजोरा दिला आहे.
Related News
बॉलिवूडमधील मोठा प्रवास
पहलाज निहलानी यांनी 1982 मध्ये ‘हथकडी’ या चित्रपटाच्या निर्मितीद्वारे चित्रपटसृष्टीत प्रवेश केला. त्यानंतर त्यांनी अनेक यशस्वी आणि लोकप्रिय चित्रपटांची निर्मिती केली. त्यांच्या चित्रपटांनी बॉक्स ऑफिसवर मोठी कमाई केली तसेच प्रेक्षकांच्या मनातही विशेष स्थान निर्माण केले.
‘गुनाहों का फैसला’, ‘पाप की दुनिया’, ‘मिट्टी और सोना’, ‘शोला और शबनम’ आणि ‘आंखे’ यांसारखे चित्रपट त्यांच्या कारकिर्दीतील मैलाचे दगड ठरले. विशेषतः ‘आंखे’ हा चित्रपट 1990 च्या दशकातील सर्वात यशस्वी आणि ब्लॉकबस्टर चित्रपटांपैकी एक मानला जातो.
अनेक कलाकारांना दिली संधी
पहलाज निहलानी हे केवळ यशस्वी चित्रपट निर्माते नव्हते, तर नवोदित कलाकारांना संधी देणारे मार्गदर्शकही होते. त्यांनी अनेक नव्या चेहऱ्यांवर विश्वास ठेवत त्यांना बॉलिवूडमध्ये स्वतःची ओळख निर्माण करण्याची संधी दिली. विशेषतः गोविंदा आणि चंकी पांडे यांसारख्या अभिनेत्यांच्या सुरुवातीच्या प्रवासात त्यांचे योगदान महत्त्वपूर्ण मानले जाते. त्यांच्या चित्रपटांनी या कलाकारांना प्रेक्षकांपर्यंत पोहोचवण्यास मोठी मदत केली. व्यावसायिक यशासोबतच नव्या प्रतिभेला व्यासपीठ उपलब्ध करून देणे, हे त्यांच्या कारकिर्दीचे मोठे वैशिष्ट्य ठरले. त्यामुळे चित्रपटसृष्टीत त्यांचे योगदान निर्मात्याच्या भूमिकेपलीकडे जाऊन स्मरणात राहणारे ठरले.
दिग्दर्शनातही केले काम
पहलाज निहलानी यांनी केवळ यशस्वी निर्माता म्हणूनच नव्हे, तर दिग्दर्शक आणि कलाकार म्हणूनही आपली वेगळी ओळख निर्माण करण्याचा प्रयत्न केला. चित्रपट निर्मितीच्या क्षेत्रात मोठे यश मिळवल्यानंतर त्यांनी दिग्दर्शनाकडेही मोर्चा वळवला. 2012 मध्ये प्रदर्शित झालेल्या ‘अवतार’ या चित्रपटाचे दिग्दर्शन करून त्यांनी आपल्या कारकिर्दीत आणखी एक महत्त्वाचा टप्पा गाठला. याशिवाय 2008 मधील ‘हल्लाबोल’ या चित्रपटात त्यांनी छोटेखानी भूमिका साकारत अभिनय क्षेत्रातही उपस्थिती दर्शवली होती. विविध भूमिका यशस्वीपणे पार पाडत त्यांनी भारतीय चित्रपटसृष्टीत बहुआयामी व्यक्तिमत्त्व म्हणून स्थान मिळवले.
29 वर्षे संघटनेचे नेतृत्व
पहलाज निहलानी हे ‘असोसिएशन ऑफ मोशन पिक्चर्स अँड टीव्ही प्रोग्राम प्रोड्युसर्स’ या संस्थेचे तब्बल 29 वर्षे अध्यक्ष राहिले. चित्रपट निर्मात्यांच्या हक्कांसाठी त्यांनी सातत्याने काम केले. त्यांच्या नेतृत्वाखाली संघटनेने अनेक महत्त्वाचे निर्णय घेतले होते. 2009 मध्ये त्यांनी या पदाचा राजीनामा दिला होता.
सेन्सॉर बोर्डातील वादग्रस्त कार्यकाळ
2015 मध्ये पहलाज निहलानी यांची केंद्रीय चित्रपट प्रमाणन मंडळाच्या (CBFC) अध्यक्षपदी नियुक्ती करण्यात आली. अध्यक्षपद स्वीकारल्यानंतर त्यांनी कठोर सेन्सॉरशिप धोरणे लागू केली. त्यांच्या अनेक निर्णयांवर चित्रपटसृष्टीतून तीव्र प्रतिक्रिया उमटल्या.
चित्रपटांमधील काही दृश्ये, संवाद आणि विषयांवर निर्बंध घालण्याच्या भूमिकेमुळे ते अनेकदा चर्चेत राहिले. त्यांच्या कार्यकाळात सेन्सॉरशिपच्या मुद्द्यावर मोठ्या प्रमाणात वाद निर्माण झाले होते. 2017 मध्ये त्यांची अध्यक्षपदावरून हकालपट्टी करण्यात आली. मात्र या काळात ते देशातील सर्वाधिक चर्चेत राहिलेल्या CBFC प्रमुखांपैकी एक ठरले.
मोदी प्रचारगीतामुळेही चर्चेत
2014 च्या लोकसभा निवडणुकांपूर्वी पहलाज निहलानी यांनी तत्कालीन पंतप्रधानपदाचे उमेदवार नरेंद्र मोदी यांच्या समर्थनार्थ ‘हर हर मोदी, घर घर मोदी’ हे प्रचारगीत तयार केले होते. या गाण्यामुळे ते राष्ट्रीय स्तरावर चर्चेत आले होते. त्यावेळी या गाण्यावरून राजकीय वर्तुळातही मोठी चर्चा रंगली होती.
बेधडक व्यक्तिमत्त्व म्हणून ओळख
पहलाज निहलानी हे त्यांच्या स्पष्टवक्तेपणा आणि बेधडक विधानांसाठी ओळखले जात होते. चित्रपटसृष्टीतील विविध विषयांवर त्यांनी अनेकदा खुलेपणाने भूमिका मांडली. त्यामुळे ते कायम चर्चेत राहिले. काही वेळा त्यांच्या विधानांवरून वादही निर्माण झाले, मात्र त्यांनी आपली भूमिका ठामपणे मांडण्याची परंपरा कायम ठेवली.
चित्रपटसृष्टीतून श्रद्धांजली
पहलाज निहलानी यांच्या निधनानंतर बॉलिवूडमधील अनेक कलाकार, निर्माते, दिग्दर्शक आणि तंत्रज्ञांनी शोक व्यक्त केला आहे. सोशल मीडियावर त्यांना श्रद्धांजली वाहण्यात येत असून त्यांच्या योगदानाची आठवण काढली जात आहे. भारतीय चित्रपटसृष्टीच्या विकासात त्यांनी दिलेल्या योगदानाचे अनेकांनी कौतुक केले आहे.
एक युग संपले
चार दशकांहून अधिक काळ चित्रपटसृष्टीत सक्रिय राहिलेल्या पहलाज निहलानी यांच्या निधनाने बॉलिवूडने एक अनुभवी निर्माता, संघटक आणि प्रशासक गमावला आहे. निर्माते, दिग्दर्शक, संघटनात्मक नेते आणि सेन्सॉर बोर्डाचे अध्यक्ष अशा विविध भूमिकांमधून त्यांनी भारतीय चित्रपटसृष्टीवर आपली छाप सोडली. त्यांच्या निधनाने मनोरंजन विश्वात निर्माण झालेली पोकळी भरून काढणे कठीण असल्याची भावना अनेकांनी व्यक्त केली आहे.
पहलाज निहलानी यांच्या आत्म्यास शांती लाभो, हीच संपूर्ण चित्रपटसृष्टी आणि चाहत्यांकडून श्रद्धांजली.
