इराणच्या बुडालेल्या युद्धनौकेवर भारताची पहिली प्रतिक्रिया; ‘मानवतावादी दृष्टिकोनातून निर्णय’ – एस. जयशंकर

नवी दिल्ली : मध्यपूर्वेत सुरू असलेल्या युद्धाच्या पार्श्वभूमीवर महत्त्वाची घडामोड समोर आली आहे. अमेरिकेकडून हल्ला झाल्यानंतर बुडालेल्या इराणच्या युद्धनौकेच्या घटनेवर भारताने अखेर पहिली अधिकृत प्रतिक्रिया दिली आहे. भारताचे परराष्ट्र मंत्री एस. जयशंकर यांनी या संपूर्ण घटनेवर भाष्य करत भारताने त्या वेळी घेतलेला निर्णय मानवतावादी दृष्टिकोनातून असल्याचे स्पष्ट केले.

सध्या इराण, अमेरिका आणि इस्राईल यांच्यातील संघर्षामुळे मध्यपूर्वेतील परिस्थिती अत्यंत तणावपूर्ण बनली आहे. या युद्धाला आता आठ दिवस पूर्ण झाले असून दोन्ही बाजूंनी हल्ले सुरूच आहेत. या संघर्षात मोठ्या प्रमाणात जीवितहानी आणि आर्थिक नुकसान झाले आहे.

अमेरिकेचा हल्ला आणि युद्धनौका बुडाली

या तणावपूर्ण परिस्थितीत दोन दिवसांपूर्वी मोठी घटना घडली. भारतातून इराणकडे परतत असलेल्या इराणच्या एका युद्धनौकेवर अमेरिकेच्या पाणबुडीने हल्ला केल्याची माहिती समोर आली.

या हल्ल्यानंतर ती युद्धनौका बुडाली. या दुर्घटनेत 87 जणांचा मृत्यू झाल्याचे वृत्त समोर आले आहे. या घटनेमुळे आंतरराष्ट्रीय स्तरावर मोठी खळबळ उडाली.

हल्ल्यानंतर तात्काळ बचावकार्य सुरू करण्यात आले. या भागात श्रीलंका सरकारने रेस्क्यू ऑपरेशन राबवले. या कारवाईदरम्यान काही जणांना वाचवण्यात यश आले.

भारताकडून प्रतिक्रिया उशिरा

या घटनेनंतर अनेक देशांनी प्रतिक्रिया दिली होती. मात्र भारताकडून अधिकृत भूमिका अद्याप स्पष्ट करण्यात आली नव्हती. या पार्श्वभूमीवर भारताची भूमिका काय असेल याकडे संपूर्ण जगाचे लक्ष लागले होते. अखेर आता परराष्ट्र मंत्री एस. जयशंकर यांनी या घटनेवर प्रतिक्रिया दिली आहे.

‘मानवतावादी दृष्टिकोनातून निर्णय’

जयशंकर यांनी सांगितले की भारताने त्या वेळी घेतलेला निर्णय पूर्णपणे मानवतावादी दृष्टिकोनातून होता. ते म्हणाले, “भारत नेहमीच संयुक्त राष्ट्रांच्या समुद्री कायद्याचे आणि आंतरराष्ट्रीय नियमांचे समर्थन करतो. आम्हाला इराणकडून माहिती मिळाली होती की त्यांचे एक जहाज चुकीच्या ठिकाणी अडकले आहे.” त्यांच्या मते त्या वेळी ते जहाज भारताच्या समुद्री सीमेजवळ आले होते आणि त्यांना सुरक्षित ठिकाणी थांबण्याची गरज होती.

कोची बंदरात युद्धनौकेला आश्रय

जयशंकर यांनी पुढे सांगितले की त्या वेळी इराणने भारताशी संपर्क साधला होता. इराणकडून सांगण्यात आले की त्यांची युद्धनौका काही अडचणीत अडकली आहे आणि त्यांना भारताच्या बंदरात थांबण्याची परवानगी हवी आहे. त्यावर भारताने परिस्थिती लक्षात घेऊन त्यांना भारतात येण्याची परवानगी दिली. यानंतर ती युद्धनौका कोची बंदर येथे काही दिवस थांबली होती.

जहाजावर होते अनेक कॅडेट्स

जयशंकर यांनी सांगितले की त्या युद्धनौकेवर अनेक नवीन कॅडेट्स देखील होते. हे सर्व कॅडेट्स प्रशिक्षणासाठी आले होते. त्यामुळे भारताने त्यावेळी मानवतावादी दृष्टिकोनातून त्यांना मदत करण्याचा निर्णय घेतला. त्यावेळी युद्धाची परिस्थिती इतकी गंभीर नव्हती. त्यामुळे ही नौका फ्लीट रिव्ह्यूसाठी येत असल्याची माहिती मिळाली होती.

परिस्थिती अचानक बदलली

जयशंकर यांच्या मते त्या वेळी परिस्थिती पूर्णपणे वेगळी होती. जेव्हा ही युद्धनौका भारतातून निघाली तेव्हा मध्यपूर्वेतील तणाव अचानक वाढला. यानंतर काही दिवसांतच अमेरिकेने त्या नौकेवर हल्ला केल्याची माहिती समोर आली. या घटनेनंतर संपूर्ण जगाचे लक्ष या संघर्षाकडे वळले.

श्रीलंकेची बचावमोहीम

हल्ल्यानंतर समुद्रात मोठ्या प्रमाणात नुकसान झाले. या दरम्यान श्रीलंकेने तातडीने बचाव मोहीम सुरू केली. या कारवाईत अनेक नौदल जहाजे आणि हेलिकॉप्टर सहभागी झाले होते. या मोहिमेमुळे काही जणांचे प्राण वाचवण्यात यश आले.

भारताचा जगाला स्पष्ट संदेश

या संपूर्ण घटनेवर भाष्य करताना जयशंकर यांनी भारताची भूमिका स्पष्ट केली. ते म्हणाले की भारत नेहमीच आंतरराष्ट्रीय कायद्याचे पालन करतो आणि समुद्री सुरक्षेला महत्त्व देतो. त्यांनी हिंदी महासागराचे महत्त्वही अधोरेखित केले.

हिंदी महासागरातील भारताची भूमिका

जयशंकर म्हणाले की हिंदी महासागर हा जगातील एकमेव महासागर आहे ज्याचे नाव एखाद्या देशावरून ठेवण्यात आले आहे. भारत या महासागराच्या मध्यभागी आहे. त्यामुळे या प्रदेशातील स्थैर्य आणि विकासात भारताची महत्त्वाची भूमिका आहे.

भारताच्या प्रगतीचा इतर देशांना फायदा

जयशंकर यांनी सांगितले की भारताची प्रगती ही केवळ भारतापुरती मर्यादित नाही. भारताच्या विकासाचा फायदा हिंदी महासागर परिसरातील अनेक देशांना होऊ शकतो. जे देश भारतासोबत सहकार्य करतील त्यांना या प्रगतीचा लाभ मिळेल, असे त्यांनी स्पष्ट केले.

‘भारत स्वतःची दिशा स्वतः ठरवेल’

जयशंकर यांनी या भाषणात भारताच्या परराष्ट्र धोरणाबाबतही स्पष्ट संदेश दिला. ते म्हणाले, “भारताची प्रगती भारतच ठरवेल. भारत आपली दिशा स्वतःच्या ताकदीवर ठरवेल.” इतर देशांच्या चुकांवर किंवा दबावावर भारत आपले धोरण ठरवणार नाही, असेही त्यांनी स्पष्ट केले.

मध्यपूर्वेतील तणाव वाढतच

दरम्यान, मध्यपूर्वेतील युद्ध अजूनही सुरू आहे. इराण, अमेरिका आणि इस्राईल यांच्यातील संघर्षामुळे जागतिक स्तरावर चिंता व्यक्त केली जात आहे. या संघर्षाचा परिणाम आंतरराष्ट्रीय व्यापार, तेलाच्या किमती आणि जागतिक राजकारणावरही होण्याची शक्यता आहे.

इराणच्या युद्धनौकेवर झालेल्या हल्ल्यानंतर भारताची प्रतिक्रिया अत्यंत महत्त्वाची मानली जात आहे. भारताने मानवतावादी दृष्टिकोनातून मदत केल्याचे स्पष्ट करतानाच आंतरराष्ट्रीय कायद्याचे समर्थन केल्याचा संदेश दिला आहे.

त्याचबरोबर हिंदी महासागरातील भारताची भूमिका आणि जागतिक स्तरावर भारताचे वाढते महत्त्वही या वक्तव्यातून अधोरेखित झाले आहे. मध्यपूर्वेतील संघर्ष अजूनही सुरू असताना भारताची भूमिका पुढील काळात आणखी महत्त्वाची ठरण्याची शक्यता आहे.

read also:https://ajinkyabharat.com/2026-ajit-pawar-plane-crash-case-rohit-pawar-meets-arvind-kejriwal/