नवी दिल्ली : देशातील वाढत्या रस्ते अपघातांना आळा घालण्यासाठी केंद्र सरकार आता अधिक कठोर आणि परिणामकारक उपाययोजना राबवण्याच्या तयारीत आहे. केंद्रीय रस्ते वाहतूक आणि महामार्ग मंत्री नितीन गडकरी यांनी अलीकडेच ‘ग्रेड-आधारित ड्रायव्हिंग लायसन्स सिस्टीम’ (Point-based Driving Licence System) लागू करण्याची घोषणा केली आहे. या नव्या नियमांमुळे वाहनचालकांसाठी वाहतूक नियम मोडणे आता अधिक धोकादायक ठरणार असून, केवळ दंड भरून सुटका होणार नाही, तर थेट लायसन्सवरही परिणाम होणार आहे.
सध्या देशात वाहतूक नियमांचे उल्लंघन केल्यास चालकांना आर्थिक दंड भरावा लागतो. मात्र अनेकदा चालक दंड भरून पुन्हा नियम मोडताना दिसतात. यामुळे अपघातांचे प्रमाण कमी करण्यासाठी आणि चालकांमध्ये शिस्त निर्माण करण्यासाठी सरकारने ही नवीन प्रणाली आणण्याचा निर्णय घेतला आहे. ही प्रणाली विकसित देशांप्रमाणेच ‘पॉइंट सिस्टीम’वर आधारित असेल.
या नव्या प्रणालीमध्ये प्रत्येक चालकाचे ड्रायव्हिंग लायसन्स हे एकप्रकारे ‘रिपोर्ट कार्ड’प्रमाणे काम करेल. प्रत्येक वाहनचालकाला सुरुवातीला ठराविक पॉइंट्स दिले जातील. जेव्हा चालक वाहतूक नियम मोडेल, तेव्हा त्या चुकीच्या स्वरूपानुसार त्याच्या लायसन्सवरील काही पॉइंट्स कापले जातील. हे पॉइंट्स सातत्याने कमी होत गेले आणि ते एका ठराविक मर्यादेपेक्षा खाली गेले, तर संबंधित चालकाचे लायसन्स तात्पुरते निलंबित (Suspend) केले जाईल.
Related News
या नियमांनुसार, पॉइंट्सची मर्यादा ओलांडल्यास चालकाला किमान 6 महिन्यांसाठी वाहन चालवण्यास बंदी घातली जाऊ शकते. या काळात त्याला कोणतेही वाहन चालवता येणार नाही. तसेच, पुन्हा लायसन्स सुरू करण्यासाठी काही प्रशिक्षण किंवा चाचण्यांमधून जावे लागू शकते. त्यामुळे हा निर्णय चालकांसाठी मोठा धक्का मानला जात आहे.
याहूनही गंभीर बाब म्हणजे, वारंवार नियम मोडणाऱ्या चालकांसाठी या प्रणालीमध्ये अधिक कठोर तरतुदी ठेवण्यात आल्या आहेत. एखादा चालक सतत गंभीर वाहतूक नियमांचे उल्लंघन करत असेल, तर त्याचे ड्रायव्हिंग लायसन्स कायमस्वरूपी रद्द (Cancel) करण्याची तरतूद करण्यात आली आहे. अशा परिस्थितीत त्या व्यक्तीला भविष्यात पुन्हा लायसन्स मिळणे अत्यंत कठीण होऊ शकते.
सरकारच्या मते, या नियमामुळे रस्त्यावर शिस्त वाढेल आणि अपघातांचे प्रमाण मोठ्या प्रमाणात कमी होण्यास मदत होईल. विशेषतः तरुण वाहनचालकांमध्ये जबाबदारीची भावना निर्माण करण्यासाठी ही प्रणाली उपयुक्त ठरेल, असा विश्वास व्यक्त करण्यात येत आहे.
या नव्या नियमांनुसार काही गंभीर चुका चालकांसाठी अत्यंत महागात पडणार आहेत. त्यामध्ये मर्यादेपेक्षा जास्त वेगाने वाहन चालवणे (Overspeeding), वाहन चालवताना मोबाईलचा वापर करणे, चुकीच्या दिशेने (Wrong Side) वाहन चालवणे आणि मद्यपान करून वाहन चालवणे (Drunk Driving) या प्रमुख चुका समाविष्ट आहेत. या उल्लंघनांवर केवळ दंडच नाही, तर थेट पॉइंट्स कपात होणार असल्यामुळे चालकांनी विशेष काळजी घेणे आवश्यक आहे.
तथापि, या योजनेचे यश पूर्णपणे तिच्या प्रभावी अंमलबजावणीवर अवलंबून असेल. देशातील विविध राज्यांमध्ये वाहतूक व्यवस्थापनातील फरक, तांत्रिक अडचणी आणि अंमलबजावणीतील त्रुटी या गोष्टी या योजनेसाठी आव्हान ठरू शकतात. त्यामुळे केंद्र आणि राज्य सरकारांनी समन्वयाने काम करून ही प्रणाली प्रभावीपणे लागू करणे गरजेचे आहे.
एकूणच, ‘पॉइंट-आधारित ड्रायव्हिंग लायसन्स सिस्टीम’ ही देशातील वाहतूक व्यवस्थेमध्ये मोठा बदल घडवणारी ठरू शकते. मात्र, या नियमांची काटेकोर अंमलबजावणी आणि नागरिकांची जागरूकता यावरच या योजनेचे भवितव्य अवलंबून असेल.
read also : https://ajinkyabharat.com/video-of-mumbai-foreign-woman-reading-for-selfie-for-15-minutes-goes-viral/
