राजस्थानच्या घराघरात आवडीने बनणारा मंगोडी पुलाव – चव, पोषण आणि साधेपणाचा उत्तम संगम
राजस्थानी खाद्यसंस्कृती तिच्या ठसकेदार आणि ग्रामीण चवींमुळे संपूर्ण भारतात प्रसिद्ध आहे. दाल-बाटी-चूरमा, गट्टे की सब्जी, लाल मांस किंवा लसूण चटणी यांसारख्या पदार्थांची ओळख अनेकांना आहे. मात्र राजस्थानमध्ये असे अनेक पारंपरिक पदार्थ आहेत जे फारसे प्रसिद्ध नसले तरी तेवढेच स्वादिष्ट आणि पौष्टिक आहेत. त्यापैकीच एक खास पदार्थ म्हणजे राजस्थानी मंगोडी पुलाव.
मंगोडी पुलाव हा एक साधा, झटपट तयार होणारा आणि पौष्टिक वन-पॉट डिश आहे. दैनंदिन जेवणात बनवला जाणारा हा पदार्थ कमी वेळेत तयार होतो आणि चवीलाही उत्तम लागतो. कांदा, टोमॅटो, मसाले आणि मंगोडी यांच्यासोबत शिजवलेला भात हा पुलाव अतिशय सुगंधी आणि हलका असतो. दुपारच्या किंवा रात्रीच्या जेवणासाठी हा उत्तम पर्याय मानला जातो.
मंगोडी म्हणजे काय?
मंगोडी हा राजस्थानमध्ये मोठ्या प्रमाणावर वापरला जाणारा पारंपरिक घटक आहे. पिवळ्या मूगडाळीला पाण्यात भिजवून ती बारीक वाटली जाते. त्यात मसाले मिसळून छोट्या गोल किंवा अंडाकृती आकारात तयार करून उन्हात वाळवले जाते. एकदा वाळल्यानंतर मंगोडी वर्षभर साठवून ठेवता येते.
Related News
इराणवर इस्राईल-अमेरिका हल्ल्यानंतर नेतान्याहूंची भविष्यवाणी!
विजय-त्रिशा एकत्र समारंभात; अफेयरच्या चर्चांना नवे वळण
महाराष्ट्र बजेट 2026: कर्ज काढून फटाके वाजवणारा अर्थसंकल्प, शेतकऱ्यांसाठी अपुरा धोरण
डायबिटीज असलेल्यांसाठी स्ट्रॉबेरी: आहारात समाविष्ट करता येईल का?
मुख्यमंत्री सिद्धारमयांचा मोठा निर्णय : कर्नाटकमध्ये 16 वर्षांखालील मुलांसाठी सोशल मीडिया बंद!
अमेरिका–इराण युद्ध: मध्य पूर्वेत तणाव, आज सातवा दिवस सुरू
उद्धव ठाकरेंचा शिंदे सरकारवर निशाणा: वृक्ष लागवडीपासून रस्त्यांपर्यंत सवाल
भारतात लाँच: Nothing Phone 4a आणि 4a Pro – पारदर्शक डिझाइनसह प्रीमियम फीचर्स
Realme C83 5G भारतात लॉन्च: 7000mAh बॅटरी आणि 144Hz डिस्प्लेसोबत दमदार स्मार्टफोन
फडणवीस सरकारची कर्जमाफी योजना: दोन लाखांपर्यंतच लाभ, शेतकऱ्यांना नाराजी
इराणवरील हल्ल्यानंतर भारतात इंधन आणि गॅस टंचाई? सरकारने स्पष्ट केला ‘प्लान बी’
चहा प्यायल्यावर पोट जळजळ होते? ही सोपी ट्रिक नक्की वापरा!
राजस्थानमध्ये मंगोडीचा वापर अनेक पदार्थांमध्ये केला जातो. करी, पुलाव, मिक्स भाज्या किंवा खास ग्रामीण पदार्थांमध्ये मंगोडीची चव वेगळीच उठून दिसते. काही ठिकाणी उडीद डाळीची वडीही वापरली जाते, मात्र ती तुलनेने जास्त तिखट असते. पुलावासाठी मूगडाळीची मंगोडी अधिक योग्य मानली जाते कारण ती पटकन शिजते आणि पचायलाही हलकी असते. शिवाय ती प्रथिनांचा चांगला स्रोत आहे.
मंगोडी पुलावसाठी लागणारे साहित्य
1½ कप बासमती तांदूळ (भिजवलेले)
1 कप मंगोडी
2 कांदे (स्लाइस केलेले)
1 टोमॅटो (बारीक चिरलेला)
2 तमालपत्र
1 टीस्पून हळद
2 टेबलस्पून लाल तिखट
½ टीस्पून गरम मसाला
चवीनुसार मीठ
2 टेबलस्पून आले-लसूण पेस्ट
½ कप बारीक चिरलेली पातीचा कांदा
½ कप बारीक चिरलेली कोथिंबीर
½ कप तेल
मंगोडी पुलाव बनवण्याची पद्धत
स्टेप 1 :
सर्वप्रथम एका भांड्यात तेल गरम करा. त्यात मंगोडी घालून मंद आचेवर हलक्या सोनेरी रंगाची होईपर्यंत तळून घ्या. जास्त आचेवर तळल्यास मंगोडी पटकन जळू शकते आणि चव कडू होण्याची शक्यता असते.
स्टेप 2 :
तळलेली मंगोडी बाजूला काढून ठेवा. त्याच तेलात तमालपत्र आणि स्लाइस केलेला कांदा घालून परता. कांदा मऊ झाला की त्यात आले-लसूण पेस्ट घाला आणि काही मिनिटे शिजू द्या. त्यानंतर चिरलेला टोमॅटो घालून तो मऊ होईपर्यंत शिजवा.
स्टेप 3 :
टोमॅटो मऊ झाल्यावर त्यात हिरव्या मिरच्या, लाल तिखट, हळद आणि मीठ घाला. मसाले जळू नयेत म्हणून थोडे पाणी शिंपडा. एक मिनिटानंतर तळलेली मंगोडी घालून सगळे मिश्रण नीट हलवा.
स्टेप 4 :
यानंतर भिजवलेला तांदूळ आणि आवश्यक तेवढे पाणी घाला. भांड्यावर झाकण ठेवून मंद आचेवर सुमारे 15 मिनिटे शिजवा. भात जवळजवळ शिजल्यावर त्यावर पातीचा कांदा, कोथिंबीर आणि गरम मसाला शिंपडा. पुन्हा झाकण ठेवून 2 मिनिटे शिजू द्या.
स्टेप 5 :
गॅस बंद करून पुलाव काही मिनिटे तसेच राहू द्या. नंतर हलक्या हाताने भात मोकळा करून गरमागरम सर्व्ह करा.
कशासोबत खाल्ला जातो?
राजस्थानी मंगोडी पुलाव गरमागरम खाल्ल्यास सर्वात चविष्ट लागतो. त्यासोबत दही रायता, हिरवी चटणी किंवा लोणचे दिल्यास त्याची चव आणखी खुलते. हा पुलाव साधा असला तरी त्याचा सुगंध आणि मसाल्यांची चव जेवणाला खास बनवते.
पौष्टिक आणि झटपट पर्याय
मंगोडी ही डाळीपासून बनत असल्यामुळे हा पुलाव प्रथिनांनी समृद्ध असतो. त्यामुळे तो पोटभर आणि पौष्टिक जेवण ठरतो. इच्छेनुसार गाजर, मटार किंवा बीन्ससारख्या भाज्याही यात घालता येतात. मात्र पारंपरिक राजस्थानी चव अनुभवायची असेल तर हा पुलाव नेमक्या पारंपरिक पद्धतीनेच करून पाहणे उत्तम.
साधा, चविष्ट आणि घरगुती असा राजस्थानी मंगोडी पुलाव नक्की करून पाहा आणि आपल्या जेवणात राजस्थानच्या पारंपरिक चवीचा आनंद घ्या.
Read Also : https://ajinkyabharat.com/know-the-difference-between-gujiyas-chandrakala-sanachaya-godaitala/
