पुणे : सायबर फसवणुकीचे प्रकार दिवसेंदिवस वाढत आहेत, आणि त्यात नेहमीच नागरिकांची सतर्कता आवश्यक ठरते. पुण्यातील टिळक रोड येथील 57 वर्षीय दुकानदाराने नुकतेच अनुभवले की एक छोट्या चुकेमुळे किती मोठा आर्थिक फटका लागू शकतो. डिसेंबर 2025 मध्ये या व्यक्तीला एका बनावट RTO ई-चलान मेसेजच्या माध्यमातून जवळपास 2.76 लाख रुपये गमवावे लागले. ही घटना पुण्यातील नागरिकांसाठी धोकादायक इशारा ठरली आहे, की मोबाईलवर येणाऱ्या कोणत्याही लिंकवर अति काळजीपूर्वक वागणे आवश्यक आहे.
विश्रामबाग पोलिसांचे निरीक्षक अरुण घोडके यांनी ‘टाइम्स ऑफ इंडिया’ला सांगितले की, “पीडित व्यक्ती सदाशिव पेठ येथील रहिवासी असून टिळक रोडवर दुकान चालवत होता. त्याने पुणे सायबर क्राइम पोलिस ठाण्यात तक्रार अर्ज सादर केला होता. पडताळणीनंतर शनिवारी औपचारिक FIR नोंदविण्यात आला.”
पोलिसांच्या माहितीप्रमाणे, पीडिताला त्याच्या मोबाईलवर ‘RTO चालान’ नावाचा मेसेज प्राप्त झाला. हा मेसेज वास्तविक RTO कडून आलेला असल्याचे भासवण्यात आले होते. पीडिताने ज्या लिंकवर क्लिक केले, ती लिंक ऑनलाइन ट्रॅफिक दंड भरण्याची असल्याचा भास देत होती. पण प्रत्यक्षात ही लिंक बनावट होती, ज्यामध्ये रिमोट ऍक्सेस सॉफ्टवेअर इन्स्टॉल होत होते.
“पीडिताने लिंक उघडून फॉर्म भरला, त्यात त्याच्या बँकिंग क्रेडेन्शियल्ससह माहिती दिली. फसवणूक करणाऱ्यांना त्याच्या फोनवर पूर्ण नियंत्रण मिळाले. त्यांनी पीडिताच्या बँक खात्यातून 2.76 लाख रुपये दुसऱ्या खात्यात वर्ग केले. मोबाईलवर नियंत्रण असल्यामुळे मनी ट्रान्सफर मेसेजेसही हटवले गेले,” असे निरीक्षक घोडके यांनी स्पष्ट केले.
ही घटना लक्षात घेऊन स्पष्टपणे सांगता येईल की, वाहतूक पोलिसांकडून कधीही मोबाईलवर ई-चलान पाठवला जात नाही. फसवणूक करणारे नागरिकांना असाच भ्रम निर्माण करून आर्थिक नुकसान करतात. पुण्यातील हा प्रकरण नागरिकांसाठी मोठा धडा ठरला आहे.
सायबर क्राइम तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे की, मोबाईलवर आलेल्या कोणत्याही संदिग्ध लिंकवर क्लिक करू नका. जर RTO किंवा कोणत्याही सरकारी विभागाकडून दंडाचे ई-चलान आले असल्यास, अधिकृत वेबसाईट किंवा अधिकृत अॅपवरून तपासणी करणे आवश्यक आहे. कोणत्याही फॉर्ममध्ये बँकिंग क्रेडेन्शियल्स भरल्यास, खाते त्वरित सुरक्षित करण्यासाठी बँकेशी संपर्क साधावा.
तज्ज्ञांचे असेही मत आहे की, अनेकदा फसवणूक करणारे मेसेजमध्ये थोडे बदल करून, जसे ‘RTO चालान’ किंवा ‘Traffic Fine’, असे शब्द वापरून नागरिकांना फसवतात. मोबाईलवर आलेल्या लिंकवर क्लिक केल्यावर, रिमोट ऍक्सेस सॉफ्टवेअर डिव्हाइसवर इन्स्टॉल होऊ शकते, जे फसवणूक करणाऱ्यांना पूर्ण नियंत्रण देतो. यामुळे खाते, पासवर्ड, OTP, पिन नंबर सारखी संवेदनशील माहिती चोरली जाऊ शकते.
तक्रारदाराने हे लक्षात घेतले की, फसवणूक करणाऱ्यांनी त्याच्या मोबाईलवर पूर्ण नियंत्रण मिळवल्यामुळे, व्यवहाराचे मेसेजेस देखील हटवले गेले. या प्रकारची फसवणूक सायबर क्राइम पोलिसांसाठी गंभीर चिंता ठरते. पोलिसांनी पीडितास योग्य मार्गदर्शन करून, भविष्यात अशा फसवणुकीपासून बचाव करण्यासाठी जागरूक राहण्याचे आवाहन केले.
पुण्यातील या प्रकरणामुळे नागरिकांनी सतर्क राहणे गरजेचे आहे. मोबाईलवर आलेल्या कोणत्याही ई-चालानसंदर्भातील मेसेजवर विश्वास ठेवू नका. फसवणूक करणारे संदेश अधिकृत असल्याचे भासवून आर्थिक फटका पोहोचवतात. जर असा मेसेज आला, तर प्रथम अधिकृत RTO किंवा पोलीस वेबसाइटवरून तपासणी करावी.
सायबर सुरक्षेत तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे की, लोकांनी मोबाईलमध्ये सुरक्षा अॅप्स इंस्टॉल करणे, लिंकवर क्लिक करण्यापूर्वी शंका घेणे, बँकिंग क्रेडेन्शियल्स कधीही मोबाईल फॉर्ममध्ये न भरणे, आणि शंका वाटल्यास त्वरित संबंधित बँकेशी संपर्क करणे आवश्यक आहे. याशिवाय, पोलिस ठाण्यात तक्रार नोंदवणे देखील महत्त्वाचे आहे.
पुण्यातील हा प्रकरण नागरिकांना एक धडा देतो की, सायबर स्कॅमर्स किती सूक्ष्मतेने आणि चालाकीने आर्थिक फसवणूक करतात. एक छोटीशी चूक, जसे की लिंकवर क्लिक करणे किंवा फॉर्ममध्ये माहिती भरणे, 3 लाख रुपयांपर्यंत नुकसान करू शकते. त्यामुळे नागरिकांनी सतर्क राहणे अनिवार्य आहे.
