Iran-US Operation : ग्राऊंड ऑपरेशनची शक्यता? ‘धक्का तंत्र’ आणि कुर्द फौजांमुळे समीकरणे बदलणार का
मध्यपूर्वेतील तणावपूर्ण परिस्थितीत United States, Israel आणि इराण यांच्यातील संघर्षाला नवे वळण मिळण्याची चिन्हे दिसू लागली आहेत. गेल्या महिनाभरापासून सुरू असलेल्या हवाई हल्ल्यांनंतर आता जमिनीवरील कारवाई (ग्राऊंड ऑपरेशन) होणार का, याकडे जगाचे लक्ष लागले आहे. विशेष म्हणजे, या संभाव्य कारवाईत ‘धक्का तंत्र’ वापरले जाऊ शकते आणि त्याआधीच कुर्द फौजा इराणमध्ये घुसण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे.
हवाई हल्ल्यांनंतरही अपेक्षित परिणाम नाही
अमेरिका आणि इस्रायलने इराणवर हवाई हल्ले करताना एक मोठा अंदाज बांधला होता. या हल्ल्यांनंतर इराणी जनता सरकारविरोधात रस्त्यावर उतरेल आणि सत्तांतर घडेल, अशी त्यांची अपेक्षा होती. मात्र, प्रत्यक्षात तसे घडले नाही. इराणमधील सत्ताव्यवस्था अजूनही ठाम असून, जनतेकडून मोठ्या प्रमाणावर उठाव झालेला दिसत नाही.
या पार्श्वभूमीवर युद्ध दीर्घकाळ चालण्याची शक्यता वाढली आहे. Donald Trump यांनी चर्चा सुरू असल्याचे संकेत दिले असले, तरी इराणकडून ते दावे फेटाळले जात आहेत.
ग्राऊंड ऑपरेशनचा अंदाज; पण रणनिती वेगळी?
लष्करी तज्ज्ञांच्या मते, जर अमेरिका-इस्रायलने जमिनीवरून हल्ला केला, तर त्याची मोठी किंमत मोजावी लागू शकते. त्यामुळे पारंपरिक मार्गाने हल्ला करण्याऐवजी ‘धक्का तंत्र’ वापरण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
सर्वसाधारण अंदाजानुसार, Strait of Hormuz किंवा Kharg Island येथे कारवाई होऊ शकते. कारण, स्ट्रेट ऑफ हॉर्मुज हे जागतिक तेलवाहतुकीसाठी अत्यंत महत्त्वाचे आहे, तर खार्ग बेटावरून इराणचे सुमारे 90% तेल निर्यात होते.
मात्र, तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे की, प्रत्यक्ष हल्ला या ठिकाणी न होता दुसऱ्याच दिशेने ‘सरप्राइज अटॅक’ होऊ शकतो.
कुर्द फौजांची भूमिका निर्णायक ठरणार?
या संघर्षात कुर्द फौजांची भूमिका अत्यंत महत्त्वाची ठरू शकते. कुर्द समुदाय हा मध्यपूर्वेतील मोठा जातीय समूह असून ते Iraq, Turkey, Syria आणि इराणमध्ये विखुरलेले आहेत.
इराणमध्ये राहणाऱ्या कुर्द लोकांना दीर्घकाळापासून पूर्ण अधिकार मिळालेले नाहीत. त्यामुळे ते सरकारविरोधात लढा देत आहेत. पीडीकेआय, पीएके आणि कोमाला यांसारखे गट इराकमधील कुर्द भागात सक्रिय आहेत.
‘पेशमर्गा’ म्हणून ओळखले जाणारे हे कुर्द लढवय्ये अत्यंत शूर मानले जातात. अनेक वर्षांपासून त्यांनी इराणविरोधात संघर्ष सुरू ठेवला आहे. आता या युद्धात हे गट अमेरिका आणि इस्रायलच्या मदतीने इराणमध्ये घुसण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
ड्रोन हल्ल्यांमुळे तणाव अधिक वाढला
अलीकडेच इराकमधील Erbil येथे कुर्द नेत्यांच्या निवासस्थानाजवळ ड्रोन हल्ला झाल्याची घटना घडली. कुर्दिस्तान क्षेत्राचे राष्ट्रपती Nechirvan Barzani यांच्या घरालाही लक्ष्य करण्यात आले. या घटनेमुळे परिस्थिती अधिकच तणावपूर्ण झाली आहे.
‘तीन बाजूंनी घेराव’ शक्य?
तज्ज्ञांच्या मते, अमेरिका, इस्रायल आणि कुर्द फौजा एकत्रितपणे इराणला तीन बाजूंनी घेरण्याची रणनीती आखत असाव्यात. यामुळे इराणी सैन्याला कमकुवत करून देशांतर्गत अस्थिरता निर्माण करण्याचा प्रयत्न होऊ शकतो.
या रणनितीचा मुख्य उद्देश इराणमधील इस्लामिक रिपब्लिक सत्तेला हादरा देणे आणि अंतर्गत बंड घडवून आणणे असा असू शकतो.
पुढील काही दिवस निर्णायक
सध्या परिस्थिती अत्यंत संवेदनशील टप्प्यावर असून, पुढील काही दिवसांत मोठ्या लष्करी हालचाली होण्याची शक्यता आहे. ग्राऊंड ऑपरेशन खरोखर सुरू होणार का, आणि त्यात कुर्द फौजांची भूमिका काय असेल, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरणार आहे.
मध्यपूर्वेतील हा संघर्ष आता अधिक गुंतागुंतीचा होत चालला आहे. केवळ हवाई हल्ल्यांपुरता मर्यादित न राहता, आता जमिनीवरील कारवाई, प्रॉक्सी फोर्सेस आणि ‘धक्का तंत्र’ यामुळे युद्धाचे स्वरूप पूर्णपणे बदलू शकते.
जगभरातील धोरणकर्ते आणि तज्ज्ञ या घडामोडींवर बारकाईने लक्ष ठेवून आहेत. कारण, या संघर्षाचा परिणाम केवळ संबंधित देशांवरच नाही, तर जागतिक राजकारण आणि अर्थव्यवस्थेवरही होऊ शकतो.
read also:https://ajinkyabharat.com/shocking-revelations-in-the-prasad-magachan-mystery-case/
