मराठी चित्रपटसृष्टीतील आघाडीच्या नृत्यदिग्दर्शिका आणि दिग्दर्शिका फुलवा खामकर या सध्या पुन्हा एकदा चर्चेत आल्या आहेत. नुकत्याच दिलेल्या एका मुलाखतीत त्यांनी आपल्या व्यावसायिक प्रवासासोबतच वैयक्तिक आयुष्यातील अनेक भावनिक आणि प्रेरणादायी आठवणी उलगडल्या. आतापर्यंत प्रेक्षकांनी त्यांना उत्कृष्ट कोरिओग्राफर म्हणून ओळखले, मात्र त्यांच्या कुटुंबाचा कलावारसा किती समृद्ध आहे, हे अनेकांना माहिती नव्हते.
फुलवा खामकर यांचे संपूर्ण कुटुंब साहित्य, लोककला, चित्रपट आणि सामाजिक चळवळींशी जोडलेले आहे. लेखक, शाहीर, दिग्दर्शक आणि कवी अशा विविध क्षेत्रांतील दिग्गज व्यक्तिमत्त्वांचा वारसा त्यांना लाभला आहे.
1. प्रसिद्ध लेखक अनिल बर्वे यांच्या कन्या
फुलवा खामकर या मराठीतील गाजलेले साहित्यिक अनिल बर्वे आणि प्रेरणा अनिल बर्वे यांच्या कन्या आहेत. अनिल बर्वे यांनी मराठी साहित्याला अनेक उल्लेखनीय साहित्यकृती दिल्या. त्यांच्या लेखनशैलीने स्वतंत्र ओळख निर्माण केली होती.
Related News
फुलवा यांनी सांगितलेल्या आठवणींनुसार, त्यांच्या नावामागेही एक खास कथा आहे. अनिल बर्वे यांनी त्यांच्या कारकिर्दीच्या सुरुवातीला ‘फुलवा’ नावाचे चित्रपटविषयक मासिक सुरू केले होते. मासिक जास्त काळ टिकले नाही, पण त्यांनी ठरवले होते की मुलगी झाल्यास तिचे नाव ‘फुलवा’ ठेवायचे. अखेर त्याच नावाने आज त्या मराठी चित्रपटसृष्टीत प्रसिद्ध झाल्या.
2. वडिलांच्या संघर्षाचा जवळून अनुभव
फुलवा यांनी मुलाखतीत वडील अनिल बर्वे यांच्या आयुष्यातील कठीण काळाचाही उल्लेख केला. एका टप्प्यावर त्यांना मद्याचे व्यसन लागले होते. त्या काळातील कौटुंबिक संघर्ष त्यांनी जवळून अनुभवला.
याच संघर्षातून कुटुंबाने पुढे वाटचाल केली आणि त्याचा परिणाम त्यांच्या आयुष्यावरही झाला. फुलवा सांगतात की प्रत्येक कठीण प्रसंगाने त्यांना अधिक मजबूत बनवले.
3. ‘तुंबाड’चे दिग्दर्शक राही बर्वे आहेत भाऊ
फुलवा खामकर यांचे भाऊ राही बर्वे हे भारतीय चित्रपटसृष्टीतील नावाजलेले दिग्दर्शक आहेत. त्यांच्या दिग्दर्शनाखाली तयार झालेला ‘तुंबाड’ हा चित्रपट भारतीय सिनेमातील सर्वोत्तम हॉरर-फँटसी चित्रपटांपैकी एक मानला जातो.राही बर्वे यांनी आपल्या वडिलांचा साहित्यिक वारसा आधुनिक चित्रभाषेत पुढे नेला. त्यांच्या दिग्दर्शनाची देश-विदेशातही प्रशंसा झाली.
4. लोकशाहीर अमर शेख यांची नात
फुलवा खामकर या महाराष्ट्राचे सुप्रसिद्ध लोकशाहीर अमर शेख यांच्या नात आहेत. अमर शेख यांनी लोकगीत, जनजागृती आणि सामाजिक परिवर्तनासाठी केलेले कार्य आजही स्मरणात आहे.
फुलवा सांगतात की, करिअरच्या सुरुवातीच्या काळात त्यांनी कधीच स्वतःची ओळख अमर शेख यांची नात किंवा अनिल बर्वे यांची मुलगी म्हणून करून दिली नाही. त्यांनी स्वतःच्या कलेच्या बळावर स्वतंत्र ओळख निर्माण करण्याचा प्रयत्न केला.मात्र आज लोकांना हा वारसा समजतो तेव्हा त्याचा अभिमान वाटतो, असे त्या सांगतात.
5. नामदेव ढसाळ यांच्याशीही जवळचे नाते
फुलवा खामकर यांचे नाते केवळ साहित्यापुरते मर्यादित नाही.
दलित पँथर चळवळीचे संस्थापक आणि विद्रोही कवी नामदेव ढसाळ यांच्याशी त्यांचे मामा-भाचीचे नाते आहे. कारण नामदेव ढसाळ यांच्या पत्नी मल्लिका अमर शेख या फुलवा यांच्या मावशी आहेत.यामुळे साहित्य, सामाजिक चळवळ आणि सांस्कृतिक क्षेत्राशी त्यांचे नाते अधिक घट्ट झाले.
6. जिम्नॅस्टिक्सपासून नृत्यविश्वापर्यंतचा प्रवास
फुलवा खामकर यांनी आपल्या कारकिर्दीची सुरुवात जिम्नॅस्टिक्समधून केली होती. पुढे त्यांची आवड नृत्याकडे वळली आणि त्यांनी त्यातच करिअर घडवण्याचा निर्णय घेतला.त्यांच्या मेहनतीच्या जोरावर त्यांनी मराठी, हिंदी आणि दक्षिण भारतीय चित्रपटसृष्टीत स्वतःची वेगळी ओळख निर्माण केली.’नटरंग’, ‘मितवा’, ‘पोश्टर गर्ल’ यांसारख्या चित्रपटांतील गाण्यांना त्यांनी दिलेली कोरिओग्राफी विशेष गाजली.
7. खामकर कुटुंबाची सून आणि सुखी संसार
फुलवा यांनी अमर खामकर यांच्याशी विवाह केला. लग्नानंतर त्यांनी करिअर आणि कुटुंब यांचा उत्तम समतोल राखला.या दाम्पत्याला आसमा नावाची मुलगी असून फुलवा अनेकदा आपल्या कुटुंबाबद्दल प्रेमाने बोलताना दिसतात.
स्वतःच्या कर्तृत्वावर उभी राहिलेली कलाकार
इतका मोठा सांस्कृतिक आणि साहित्यिक वारसा लाभूनही फुलवा खामकर यांनी आपल्या नावामागील ओळखीचा कधीही आधार घेतला नाही. त्यांनी स्वतःच्या मेहनतीने, कलागुणांनी आणि सातत्यपूर्ण कामगिरीने मराठीसह हिंदी आणि दक्षिण भारतीय चित्रपटसृष्टीत स्वतंत्र स्थान निर्माण केले.
आज त्या केवळ यशस्वी कोरिओग्राफर नाहीत, तर अनेक नवोदित कलाकारांसाठी प्रेरणास्थान बनल्या आहेत. त्यांची कहाणी सांगते की, मोठा वारसा लाभणे महत्त्वाचे असले तरी स्वतःचे स्थान निर्माण करण्यासाठी मेहनत, जिद्द आणि सातत्य यालाच सर्वाधिक महत्त्व असते.
फुलवा खामकर यांचे व्यक्तिमत्त्व हे केवळ एका यशस्वी नृत्यदिग्दर्शिकेपुरते मर्यादित नाही. साहित्यिक अनिल बर्वे यांची कन्या, लोकशाहीर अमर शेख यांची नात, तुंबाडचे दिग्दर्शक राही बर्वे यांची बहीण आणि विद्रोही कवी नामदेव ढसाळ यांच्याशी नाते असलेली फुलवा आज स्वतःच्या कर्तृत्वामुळे स्वतंत्र ओळख निर्माण करण्यात यशस्वी ठरल्या आहेत. त्यांचा कलावारसा आणि संघर्षाचा प्रवास अनेकांसाठी प्रेरणादायी आहे.
