चंद्रग्रहण 2026 : फाल्गुन पौर्णिमेला राहूचा प्रभाव; वृषभ-कर्क राशींनी घ्यावी विशेष काळजी
फाल्गुन महिन्यातील पौर्णिमा म्हणजेच होळीचा सण—आनंद, उत्साह आणि भक्तीचा संगम. यंदा मात्र या उत्सवाला खगोलीय घटनांची जोड मिळणार आहे. वैदिक कालगणनेनुसार फाल्गुन पौर्णिमा मंगळवार, 3 मार्च रोजी येत असून त्याच दिवशी वर्षातील पहिले चंद्रग्रहण लागणार आहे. त्यामुळे धार्मिक विधी, पूजन आणि सण साजरा करण्याच्या वेळांबाबत भाविकांमध्ये उत्सुकता निर्माण झाली आहे. ज्योतिषशास्त्रीय गणनेनुसार या ग्रहणावेळी मायावी ग्रह राहूचा प्रभाव वाढणार असल्याचे सांगितले जात आहे. विशेषतः वृषभ आणि कर्क राशीच्या व्यक्तींनी या काळात सावधगिरी बाळगावी, असा सल्ला तज्ज्ञ देतात.
फाल्गुन पौर्णिमेची तिथी आणि ग्रहणकाल
पंचांगानुसार फाल्गुन पौर्णिमा 2 मार्च रोजी सायंकाळी 5 वाजून 55 मिनिटांनी सुरू होईल आणि 3 मार्च रोजी सायंकाळी 5 वाजून 7 मिनिटांनी समाप्त होईल. याच दिवशी चंद्रग्रहण लागणार असून ते भारतातही दिसणार आहे. त्यामुळे ग्रहणकाळात सुतक लागू राहील. सुतक काळात शुभकार्ये, पूजा-विधी किंवा नवीन उपक्रम सुरू करणे टाळण्याची परंपरा आहे.
होळीचे पूजन पारंपरिकरित्या पौर्णिमेच्या दिवशी केले जाते; मात्र ग्रहणामुळे पूजन ग्रहण संपल्यानंतरच करण्याचा सल्ला दिला जात आहे. त्यानंतर दुसऱ्या दिवशी, म्हणजे 4 मार्च रोजी धुळिवंदनाचा सण साजरा केला जाईल.
चंद्रग्रहणाचे खगोलशास्त्रीय आणि धार्मिक महत्त्व
फाल्गुन पौर्णिमेला चंद्रग्रहण खगोलशास्त्रानुसार पृथ्वी सूर्य आणि चंद्र यांच्या मध्ये आल्याने चंद्रावर पृथ्वीची सावली पडते आणि चंद्रग्रहण होते. ही एक नैसर्गिक घटना आहे. मात्र भारतीय परंपरेत या घटनेला धार्मिक आणि आध्यात्मिक दृष्टिकोनातूनही महत्त्व दिले गेले आहे.
पुराणकथांनुसार राहू आणि केतू या छायाग्रहांचा संबंध ग्रहणाशी जोडला जातो. समुद्रमंथनाच्या कथेत अमृतपान केलेल्या राहूचा शिरच्छेद झाला आणि तो छायाग्रह बनला, असे वर्णन आहे. त्यामुळे राहू सूर्य आणि चंद्राला आपले शत्रू मानतो, अशी मान्यता आहे. ग्रहणकाळात राहूचा प्रभाव वाढतो, असे ज्योतिषशास्त्र सांगते.
राहूचा प्रभाव आणि राशींवरील परिणाम
ज्योतिषशास्त्रीय दृष्टिकोनातून राहू हा भ्रम, संशय, अनिश्चितता आणि मानसिक अस्थिरतेचा कारक मानला जातो. ग्रहणाच्या वेळी चंद्र हा मनाचा कारक ग्रह असल्याने भावनिक चढ-उतार वाढू शकतात. विशेषतः वृषभ आणि कर्क राशीच्या व्यक्तींनी सावधगिरी बाळगावी, असे तज्ज्ञांचे मत आहे.
वृषभ रास :
या राशीत चंद्र उच्चस्थ मानला जातो. त्यामुळे चंद्राचा प्रभाव वृषभ राशीवर अधिक तीव्र असतो. ग्रहणकाळात मनात अस्वस्थता, निर्णयक्षमतेत गोंधळ किंवा आर्थिक व्यवहारांमध्ये चूक होण्याची शक्यता व्यक्त केली जाते.
कर्क रास :
कर्क राशीचा स्वामी चंद्र आहे. चंद्र हा मनाचा आणि भावना व्यक्त करणारा ग्रह असल्याने ग्रहणाच्या वेळी मानसिक अस्थिरता जाणवू शकते. कौटुंबिक वाद, गैरसमज किंवा अनावश्यक तणाव टाळण्यासाठी संयम राखणे गरजेचे आहे.
कोणती काळजी घ्यावी?
ज्योतिषतज्ज्ञांच्या मते, ग्रहणकाळात काही साधे उपाय केल्यास नकारात्मक प्रभाव कमी होऊ शकतो
ग्रहणकाळात घरात राहून भगवान विष्णू किंवा भगवान शिव यांचे नामस्मरण करावे.
‘ॐ नमः शिवाय’ किंवा ‘ॐ नमो भगवते वासुदेवाय’ या मंत्रांचा जप करणे हितावह मानले जाते.
महत्त्वाचे निर्णय, करार किंवा आर्थिक व्यवहार पुढे ढकलावेत.
कोणाशीही वाद घालणे टाळावे आणि संयम बाळगावा.
ग्रहणानंतर स्नान करून स्वच्छ वस्त्रे परिधान करावीत.
शक्य असल्यास दान-धर्म करावा.
आरोग्य आणि आहाराबाबत सूचना
परंपरेनुसार ग्रहणकाळात अन्न सेवन टाळले जाते. आधीच तयार केलेल्या अन्नावर तुळशीपत्र ठेवण्याची पद्धत आहे. गर्भवती महिलांनी विशेष काळजी घ्यावी, असेही सांगितले जाते; मात्र या सर्व गोष्टी श्रद्धा आणि परंपरेवर आधारित आहेत. वैद्यकीयदृष्ट्या कोणतीही भीती बाळगण्याचे कारण नसल्याचे तज्ज्ञ सांगतात.
सामाजिक आणि सांस्कृतिक संदर्भ
होळी हा सण वाईटावर चांगल्याचा विजय दर्शवतो. भक्त प्रल्हाद आणि होलिका यांची कथा यामागे सांगितली जाते. ग्रहणाच्या छायेत साजरा होणारा हा सण श्रद्धाळूंमध्ये वेगळीच उत्सुकता निर्माण करतो. अनेक ठिकाणी मंदिरांमध्ये विशेष जप, कीर्तन आणि धार्मिक कार्यक्रमांचे आयोजन केले जाते.
श्रद्धा आणि विज्ञान यांचा समतोल
चंद्रग्रहण ही खगोलीय घटना असली तरी तिच्याशी जोडलेल्या धार्मिक श्रद्धा भारतीय संस्कृतीचा भाग आहेत. तज्ज्ञांच्या मते, श्रद्धा पाळताना अंधश्रद्धेला बळी पडू नये. ग्रहणकाळात मानसिक स्थैर्य राखणे, सकारात्मक विचार करणे आणि कोणतीही घाईगडबड न करणे हेच महत्त्वाचे आहे.
फाल्गुन पौर्णिमेला लागणारे चंद्रग्रहण हे धार्मिक आणि खगोलीय अशा दोन्ही दृष्टिकोनातून महत्त्वाचे ठरणार आहे. राहूचा प्रभाव असल्याच्या पार्श्वभूमीवर वृषभ आणि कर्क राशीच्या व्यक्तींनी विशेष संयम आणि सावधगिरी बाळगावी, असा सल्ला दिला जात आहे. मात्र कोणतीही भीती न बाळगता श्रद्धा, विज्ञान आणि विवेक यांचा समतोल राखणे आवश्यक आहे.
ग्रहण संपल्यानंतर होळीचे पूजन करून रंगोत्सव साजरा केला जाईल. आनंद, सकारात्मकता आणि एकोप्याचा संदेश देणारा हा सण सर्वांनी सुरक्षित आणि संयमाने साजरा करावा, हीच अपेक्षा.
(डिस्क्लेमर : वरील माहिती उपलब्ध धार्मिक आणि ज्योतिषीय स्रोतांच्या आधारे देण्यात आलेली आहे. यातील दावे वैज्ञानिकदृष्ट्या सिद्ध आहेत, असा आमचा दावा नाही. अंधश्रद्धेला दुजोरा देण्याचा उद्देश नाही.)
