तुमचा वॉटर प्युरिफायर खराब झालाय? ‘या’ 5 संकेतांकडे दुर्लक्ष करू नका; अन्यथा आरोग्यावर होऊ शकतो परिणाम
घरातील पिण्याच्या पाण्याची गुणवत्ता ही आरोग्यासाठी अत्यंत महत्त्वाची बाब मानली जाते. शहरी भागात बहुतांश घरांमध्ये आता वॉटर प्युरिफायर (RO) वापरले जातात. स्वच्छ आणि सुरक्षित पाणी मिळावे, या उद्देशाने वॉटर प्युरिफायर बसवले जातात. मात्र, अनेकदा एकदा RO बसवल्यानंतर त्याची नियमित देखभाल किंवा वेळेवर बदल करण्याकडे दुर्लक्ष केले जाते. त्यामुळे पाण्याच्या गुणवत्तेवर परिणाम होण्याची शक्यता वाढते.
जागतिक आरोग्य संघटना World Health Organization च्या अहवालानुसार, दूषित पाणी हे अनेक आजारांचे प्रमुख कारण ठरू शकते. त्यामुळे पिण्याच्या पाण्याची गुणवत्ता राखणे अत्यंत आवश्यक आहे. वॉटर प्युरिफायर योग्यरित्या काम करत नसेल तर पाण्यात बॅक्टेरिया, रसायने आणि इतर हानिकारक घटक वाढू शकतात. तज्ज्ञांच्या मते, RO मशीनची नियमित तपासणी आणि आवश्यक असल्यास बदल करणे आरोग्यासाठी फायदेशीर ठरते.
RO प्युरिफायर खराब होण्याची 5 प्रमुख लक्षणे
1) पाण्याची चव आणि वास बदलणे
वॉटर प्युरिफायरमधून येणाऱ्या पाण्याची चव विचित्र किंवा कडू वाटत असेल, किंवा पाण्याला चिखलासारखा वास येत असेल तर ही धोक्याची घंटा मानली जाते. सामान्यतः RO मशीनमधील कार्बन फिल्टर पाण्यातील क्लोरीन आणि इतर अशुद्धता शोषून घेतो. मात्र, फिल्टर जुना झाल्यास तो योग्य प्रकारे काम करत नाही. त्यामुळे पाण्याची गुणवत्ता खराब होऊ शकते.
तज्ज्ञांच्या मते, अशा स्थितीत प्रथम RO फिल्टरची तपासणी करणे आवश्यक आहे. फिल्टर बदलूनही समस्या कायम राहिली तर संपूर्ण प्रणाली बदलण्याचा विचार करावा.
2) पाण्याचा प्रवाह कमी होणे
RO मशीनमधून येणाऱ्या पाण्याचा प्रवाह कमी झाला तर अनेक लोक याकडे दुर्लक्ष करतात. मात्र, हा गंभीर संकेत असू शकतो. पाण्यातील घाण आणि अशुद्ध कण फिल्टरच्या पडद्यामध्ये अडकतात, ज्यामुळे पाण्याचा दाब कमी होतो.
सुरुवातीला RO सर्व्हिसिंग करून घ्यावी. जर प्रवाह पूर्ववत झाला नाही तर मशीनमध्ये अंतर्गत बिघाड असण्याची शक्यता असते. अशा परिस्थितीत नवीन प्युरिफायर घेणे योग्य ठरते.
3) टीडीएस (TDS) प्रमाण वाढणे
पाण्याच्या शुद्धतेचे मोजमाप करण्यासाठी टीडीएस महत्त्वाचा घटक मानला जातो. टीडीएस म्हणजे पाण्यात विरघळलेले घन कणांचे प्रमाण. चांगल्या वॉटर प्युरिफायरचे मुख्य काम टीडीएस नियंत्रित करणे असते.
डिजिटल टीडीएस मीटरच्या मदतीने पाण्याची गुणवत्ता तपासता येते. साधारणपणे पिण्याच्या पाण्यात टीडीएस 50 ते 150 दरम्यान असणे सुरक्षित मानले जाते. जर फिल्टर बदलूनही टीडीएस जास्त राहत असेल तर मशीनच्या अंतर्गत भागात बिघाड झाला असण्याची शक्यता असते. अशा वेळी संपूर्ण सिस्टम बदलणे आवश्यक ठरते.
4) पाणी गढूळ दिसणे
स्वच्छ पाणी पारदर्शक असते. जर पाण्याचा रंग बदललेला दिसत असेल किंवा पाणी गढूळ वाटत असेल तर ते धोक्याचे लक्षण आहे. फिल्टर सूक्ष्म कण गाळू शकत नसल्यास असे घडते.
गढूळ पाणी पिण्यामुळे पोटाचे विकार, जुलाब किंवा इतर संसर्गजन्य आजार होण्याची शक्यता वाढते. त्यामुळे अशा पाण्याचा वापर त्वरित थांबवावा आणि RO मशीनची तपासणी करावी.
5) वारंवार दुरुस्तीचा खर्च वाढणे
जर तुम्हाला दर महिन्याला RO दुरुस्तीसाठी मेकॅनिक बोलवावा लागत असेल तर ते मशीन बदलण्याचे संकेत असू शकतात. वारंवार दुरुस्ती करण्यापेक्षा नवीन प्युरिफायर खरेदी करणे आर्थिकदृष्ट्या फायदेशीर ठरू शकते.
साधारणपणे वॉटर प्युरिफायरचे आयुष्य 5 ते 10 वर्षे मानले जाते. त्यानंतर मशीनच्या प्लास्टिक बॉडीमध्ये आणि अंतर्गत पाइपलाइनमध्ये बॅक्टेरिया वाढण्याचा धोका निर्माण होऊ शकतो.
जुना RO वापरण्याचे संभाव्य धोके
जुना किंवा खराब वॉटर प्युरिफायर वापरल्यास आरोग्यावर गंभीर परिणाम होऊ शकतात. बॅक्टेरिया, रसायने आणि जड धातू पाण्यात मिसळू शकतात. अशा पाण्याचे सेवन केल्यास पचनसंस्थेचे आजार, त्वचेचे विकार आणि इतर संसर्ग होण्याचा धोका वाढतो.
विशेषतः लहान मुले, वृद्ध व्यक्ती आणि आजारी लोकांसाठी अशा पाण्याचा धोका अधिक असतो. त्यामुळे वॉटर प्युरिफायरची नियमित देखभाल करणे आवश्यक आहे.
RO मशीनची देखभाल कशी करावी?
दर 3 ते 6 महिन्यांनी फिल्टर तपासून बदलावे
टीडीएस पातळी नियमित तपासावी
पाण्याचा प्रवाह कमी झाल्यास सर्व्हिसिंग करावी
अधिकृत सर्व्हिस सेंटरकडूनच दुरुस्ती करून घ्यावी
मशीन 5 ते 10 वर्षांपेक्षा जुनी असल्यास बदलण्याचा विचार करावा
तज्ज्ञांच्या मते, स्वच्छ पाणी हा निरोगी जीवनाचा पाया आहे. त्यामुळे वॉटर प्युरिफायरची योग्य देखभाल करणे अत्यंत आवश्यक आहे.
वॉटर प्युरिफायर हा आधुनिक जीवनाचा महत्त्वाचा भाग बनला आहे. मात्र, त्याची वेळोवेळी तपासणी आणि देखभाल न केल्यास आरोग्याला धोका निर्माण होऊ शकतो. पाण्याची चव, वास, प्रवाह, टीडीएस पातळी आणि पाण्याचा रंग याकडे विशेष लक्ष देणे गरजेचे आहे.
जर वरील लक्षणे दिसून आली तर तातडीने तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा किंवा नवीन वॉटर प्युरिफायर बसवण्याचा विचार करावा, असे आरोग्य तज्ज्ञांचे मत आहे.
