गव्हाचे पीठ प्रथिने आणि फायबरने समृद्ध हवे असल्यास गहू दळताना मिक्स करा फक्त ‘ही’ एक गोष्ट; चपात्या होतील दुप्पट पौष्टिक
भारतीय आहारपद्धतीत गव्हाचे पीठ हे अत्यंत महत्त्वाचे स्थान राखून आहे. उत्तर भारत असो वा दक्षिण, पूर्व असो वा पश्चिम – जवळपास प्रत्येक घरात रोजच्या जेवणात पोळी, चपाती किंवा भाकरी यांचा समावेश असतो. “पोळीशिवाय जेवण अपूर्ण” ही म्हण केवळ भाषेपुरती मर्यादित न राहता, ती आपल्या जीवनशैलीचा अविभाज्य भाग बनली आहे.
मात्र, बदलत्या जीवनशैलीमुळे आज अनेकजण आरोग्याबाबत अधिक जागरूक झाले आहेत. वजन वाढणे, मधुमेह, पचनाचे विकार, थकवा, अशक्तपणा यांसारख्या समस्या वाढताना दिसत आहेत. अशा परिस्थितीत रोजच्या आहारातील गव्हाचे पीठ अधिक पौष्टिक आणि फायबरयुक्त कसे करता येईल, हा प्रश्न अनेकांना पडतो.
याच पार्श्वभूमीवर आज आपण अशाच एका सोप्या, घरगुती आणि प्रभावी उपायाबद्दल जाणून घेणार आहोत. गहू दळताना फक्त एकच घटक मिक्स केल्यास, तयार होणारे पीठ प्रथिने, फायबर आणि पोषक घटकांनी समृद्ध बनते आणि त्याचे आरोग्यदायी फायदे दुप्पट होतात.
भारतीय घरांमध्ये गव्हाचे पीठ का महत्त्वाचे?
भारतीय आहारात गहू हा मुख्य अन्नधान्यांपैकी एक आहे. गव्हामध्ये नैसर्गिकरित्या
कार्बोहायड्रेट्स
प्रथिने
बी-समूहातील जीवनसत्त्वे
लोह
झिंक
मॅग्नेशियम
यांसारखे अनेक पोषक घटक असतात. त्यामुळे गव्हाचे पीठ शरीराला ऊर्जा देण्याचे काम करते. मात्र, आजकाल बाजारात मिळणारे अनेक प्रकारचे रिफाइन्ड किंवा जास्त गाळलेले पीठ फायबरच्या दृष्टीने कमी दर्जाचे असते. परिणामी, चपाती खाल्ल्यानंतर पोट लवकर भरत नाही, वारंवार भूक लागते आणि पचनाच्या तक्रारी वाढतात.
गव्हाच्या पिठात फायबर कमी असण्याचे दुष्परिणाम
फायबर हा आरोग्यासाठी अत्यंत आवश्यक घटक आहे. फायबर कमी असल्यास
बद्धकोष्ठता
पचनसंस्थेचे विकार
वजन वाढ
रक्तातील साखरेत चढ-उतार
कोलेस्ट्रॉल वाढ
यांसारख्या समस्या उद्भवू शकतात. त्यामुळे केवळ गहू खाण्याऐवजी, गव्हाचे पीठ फायबरयुक्त बनवणे गरजेचे आहे.
गहू दळताना मिक्स करा ‘काळे चणे’
तज्ज्ञांच्या मते, गव्हाचे पीठ अधिक पौष्टिक बनवण्यासाठी काळे चणे (ब्लॅक चणा) हा एक अत्यंत उत्तम आणि स्वस्त पर्याय आहे. गहू दळताना काळे चणे मिक्स करा, एवढाच साधा उपाय केल्यास तयार होणारे पीठ फायबर आणि प्रथिनांनी समृद्ध होते.
काळे चणे – एक नैसर्गिक सुपरफूड
काळे चणे हे भारतीय स्वयंपाकघरात सहज उपलब्ध असलेले आणि पोषणमूल्यांनी भरलेले अन्नधान्य आहे. आयुर्वेदातही काळ्या चण्यांना विशेष महत्त्व देण्यात आले आहे.
100 ग्रॅम सुकलेल्या काळ्या चण्यांमध्ये असते
सुमारे 12 ते 13 ग्रॅम फायबर
भरपूर प्रथिने
लोह
कॅल्शियम
पोटॅशियम
कॉम्प्लेक्स कार्बोहायड्रेट्स
यामुळे काळे चणे वजन कमी करण्यासाठी, ऊर्जा वाढवण्यासाठी आणि पचन सुधारण्यासाठी उपयुक्त मानले जातात.
गव्हासोबत काळे चणे दळल्याने काय बदल होतो?
जेव्हा तुम्ही गव्हासोबत काळे चणे मिक्स करून दळता, तेव्हा तयार पीठ
अधिक जाडसर
पोषणमूल्यांनी समृद्ध
पचनास सोपे
दीर्घकाळ पोट भरून ठेवणारे
बनते. या पिठापासून बनवलेल्या चपात्या किंवा पोळ्या शरीराला दुप्पट फायदे देतात.
गहू आणि काळे चणे कसे मिक्स करावेत?
प्रमाण (साधारण):
10 किलो गहू
1 ते 1.5 किलो काळे चणे
हे प्रमाण तुमच्या गरजेनुसार कमी-जास्त करता येते.
पद्धत:
गहू आणि काळे चणे नीट स्वच्छ धुवा
पूर्ण कोरडे करून घ्या
दोन्ही एकत्र करून गिरणीत दळा
यामुळे तयार होणारे पीठ चविष्ट आणि पौष्टिक बनते.
या गव्हाच्या पिठाच्या चपाती खाण्याचे फायदे
वजन कमी करण्यास मदत
या पिठात फायबर आणि प्रथिनांचे प्रमाण जास्त असल्यामुळे चपाती खाल्ल्यानंतर पोट बराच वेळ भरलेले राहते. त्यामुळे वारंवार खाण्याची सवय कमी होते आणि वजन नियंत्रणात राहण्यास मदत होते.
रक्तातील साखरेचे नियंत्रण
गहू आणि काळे चणे एकत्र दळल्याने पिठाचा ग्लायसेमिक इंडेक्स कमी होतो. त्यामुळे मधुमेह असलेल्या व्यक्तींना हे पीठ अधिक उपयुक्त ठरते.
पचन सुधारते
फायबरयुक्त पीठ पचनक्रिया सुरळीत ठेवते. बद्धकोष्ठता, गॅस, अॅसिडिटी यांसारख्या तक्रारी कमी होण्यास मदत होते.
हृदयाच्या आरोग्यासाठी फायदेशीर
या पिठातील फायबर आणि पोटॅशियममुळे वाईट कोलेस्ट्रॉल कमी होण्यास मदत होते. तसेच रक्तदाब नियंत्रित राहतो, ज्यामुळे हृदयरोगाचा धोका कमी होतो.
ऊर्जा आणि ताकद वाढते
कॅल्शियम, प्रथिने आणि लोहामुळे शरीराला ऊर्जा मिळते, हाडे मजबूत होतात आणि दिवसभर ताजेतवानेपणा जाणवतो.
कोणासाठी हे पीठ विशेष फायदेशीर?
वजन कमी करू इच्छिणारे
मधुमेही रुग्ण
पचनाच्या तक्रारी असलेले
कामाच्या ताणामुळे थकवा जाणवणारे
वृद्ध व्यक्ती
वाढत्या वयातील मुले
रोजच्या आहारात कसा समावेश कराल?
सकाळी चपाती
दुपारी पोळी
पराठे1
थालीपीठ (थोड्या प्रमाणात इतर पीठ मिसळून)
या सर्व प्रकारे हे पीठ वापरता येते.
आरोग्य चांगले ठेवण्यासाठी मोठे बदल करण्याची गरज नाही, तर लहान पण योग्य बदल महत्त्वाचे ठरतात. गहू दळताना फक्त काळे चणे मिक्स करण्याचा हा साधा उपाय तुमच्या रोजच्या आहाराला अधिक पौष्टिक बनवू शकतो. चव, पोषण आणि आरोग्य – या तिन्ही गोष्टींचा समतोल साधणारे हे पीठ आजच्या धावपळीच्या जीवनात नक्कीच फायदेशीर ठरू शकते.
डिस्क्लेमर: या लेखामध्ये दिलेली माहिती ही सामान्य ज्ञानावर आधारित आहे. कोणताही उपाय नियमितपणे अवलंबण्यापूर्वी आहारतज्ज्ञ किंवा डॉक्टरांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे. बातमी पोर्टल याची वैद्यकीय हमी देत नाही.
