झोप उडवणारी बातमी… नेपाळमध्ये पुन्हा महाजलप्रलयाचा धोका? 47 हिमनद्या वितळण्याच्या मार्गावर
नेपाळमध्ये नुकत्याच आलेल्या भीषण जलप्रलयाने मोठी हानी झाली असतानाच आता आणखी एका संकटाची धडकी भरवणारी माहिती समोर आली आहे. देशातील तब्बल 47 हिमनद्यांमुळे भविष्यात विनाशकारी महापूराचा धोका निर्माण होऊ शकतो, अशी माहिती समोर आली आहे. त्यामुळे नेपाळमधील डोंगराळ आणि नदीखोऱ्यालगतच्या भागातील नागरिकांच्या चिंतेत आणखी भर पडली आहे.
नेपाळवर पुन्हा महाजलप्रलयाचं संकट?
नेपाळमध्ये हिमनदी फुटल्याने आलेल्या जलप्रलयामुळे अनेक भागांत मोठ्या प्रमाणावर नुकसान झाल्याचं सांगितलं जात आहे. या आपत्तीत आतापर्यंत मोठ्या संख्येने नागरिकांचा मृत्यू झाला असून, शेकडो जण बेपत्ता असल्याची माहिती आहे. अनेक घरं, रस्ते आणि स्थानिक पायाभूत सुविधा पुराच्या पाण्यात वाहून गेल्या आहेत.
या संकटातून नेपाळ सावरण्याचा प्रयत्न करत असतानाच आता 47 हिमनद्यांवर लक्ष ठेवण्याची गरज असल्याची माहिती समोर आली आहे. इंटरनॅशनल सेंटर फॉर इंटीग्रेटेड माऊंटेन डेव्हलपमेंट (ICIMOD) आणि नेपाळ सरकारशी संबंधित संशोधकांच्या अभ्यासात हिमनद्यांमुळे निर्माण होणाऱ्या संभाव्य धोक्याचा आढावा घेण्यात आला आहे.
Related News
नेपाळमध्ये महापुराचा हाहाकार! अख्खं मार्केट वाहून गेलं, पाण्यातून फक्त मृतदेहच येत होते; प्रत्यक्षदर्शीने सांगितलं भयंकर वास्तव
28 ऑगस्टला चंद्रग्रहण; रक्षाबंधनाच्या दिवशी नेमकं काय घडणार? भारतासाठी मोठी अपडेट
नेपाळच्या जलप्रलयात महाराष्ट्राचे 80 मानसरोवर पर्यटक अडकले; चौघांशीच संपर्क, गिरीश महाजनांचं मोठं आवाहन
अंकित बलियान हत्या: इन्स्टावर ‘मर्डर मार दे सडक के ऊपर’ गाणं टाकलं, 2 तासांतच गोळ्यांनी घात!
Khelo India: खेळाडूंसाठी देशभरात टॅलेंट हंट! PM मोदींची मोठी घोषणा; 2036 ऑलिम्पिकसाठी खास तयारी
नेपाळमध्ये जलप्रलय, भारत धावला मदतीला; C-17 विमानातून ३७.५ टन मदत रवाना
साखर, डाळ, अंड्यांनंतर आता चिकनही महागणार? श्रावण संपताच खिशाला बसणार मोठा फटका!
चेकबुक वापरणाऱ्यांसाठी मोठी बातमी! 31 डिसेंबरनंतर जुने चेकबुक होणार बाद? जाणून घ्या नवा नियम
Nepal Flood: चीनचं हेलिकॉप्टर पोहोचलं महाप्रलयाच्या उगमस्थळी; ग्लेशियर फुटल्यानंतर नेमकं काय घडलं?
‘मी अमेरिकेतून तुरुंगात जाण्यासाठीच आलो’; अभिजीत दीपकेंच्या वक्तव्याने खळबळ
महायुतीत कुरबुरी वाढल्या; भाजपच्या दिल्लीतील नेतृत्वाचा राज्यातील नेत्यांना स्पष्ट इशारा, म्हणाले…
IND vs SL: टीम इंडिया विजयाच्या उंबरठ्यावर, पण नो-बॉलने वाढवली चिंता; कोचने सुचवला भन्नाट उपाय!
हिमनद्यांमध्ये मोठ्या प्रमाणात बर्फ आणि पाणी साठलेलं असतं. तापमानवाढ, बर्फ वितळण्याचा वेग आणि हिमनदीसमोरील तलावांमध्ये वाढणारा पाणीसाठा यामुळे अचानक पाण्याचा मोठा लोंढा खाली येण्याची शक्यता असते. अशा घटनेला ग्लेशियल लेक आऊटबर्स्ट फ्लड (GLOF) म्हटलं जातं.
47 हिमनद्यांपैकी 21 नेपाळमध्ये, 25 तिबेटमध्ये
समोर आलेल्या माहितीनुसार, संभाव्य धोकादायक हिमनद्यांपैकी 21 हिमनद्या नेपाळमध्ये, तर 25 हिमनद्या तिबेटमध्ये असल्याचं सांगण्यात येत आहे. यातील काही हिमनद्या नेपाळ-तिबेट सीमेच्या परिसरात आहेत.
या हिमनद्यांमधून निर्माण होणारं पाणी दक्षिणेकडे नेपाळमध्ये येणाऱ्या नद्यांमध्ये मिसळू शकतं. त्यामुळे हिमनदी फुटल्यास त्याचा परिणाम केवळ उंच पर्वतीय भागापुरता मर्यादित न राहता खालील नदीखोऱ्यांमध्येही होण्याची शक्यता आहे.
विशेषतः नदीच्या प्रवाहाच्या दिशेने असलेल्या गावांना आणि जिल्ह्यांना अचानक आलेल्या पुराचा मोठा फटका बसू शकतो. त्यामुळे हिमनद्यांच्या स्थितीवर सातत्याने लक्ष ठेवणं आणि संभाव्य धोक्याची पूर्वसूचना देणं अत्यंत महत्त्वाचं ठरणार आहे.
कोणत्या हिमनद्या सर्वाधिक धोकादायक?
उपलब्ध माहितीनुसार काही हिमनद्यांना तुलनेने अधिक संवेदनशील मानलं जात आहे. यामध्ये लोअर बरुण (टॅलोपोखरी), थुलागी (डोना), लुमडिंग त्सो, होंगु-2/चामलांग साऊथ, त्सो रोल्पा आणि इमजा त्सो यांचा समावेश असल्याचं सांगितलं जात आहे.
या भागांमध्ये हिमनद्यांच्या आसपास तयार होणाऱ्या तलावांचा आकार वाढल्यास धोका वाढू शकतो. एखाद्या कारणामुळे हिमनदीचा मोठा भाग तुटला किंवा हिमनदीसमोरील तलावाची भिंत फुटली, तर प्रचंड वेगाने पाणी, दगड, माती आणि ढिगारा खाली येऊ शकतो.
अशा पुराचा वेग अत्यंत जास्त असल्याने नदीच्या मार्गातील वस्त्यांना सावध होण्यासाठी फारसा वेळ मिळत नाही. त्यामुळे पर्वतीय भागात अशा घटनांना विशेष गंभीर नैसर्गिक आपत्ती मानलं जातं.
पूर्व आणि मध्य नेपाळ सर्वाधिक संवेदनशील
हिमनद्यांमुळे निर्माण होणाऱ्या संभाव्य धोक्याच्या दृष्टीने पूर्व आणि मध्य नेपाळातील काही भाग अधिक संवेदनशील असल्याचं सांगण्यात येत आहे. यामध्ये कोशी आणि बागमती नदीखोऱ्यांचा समावेश होतो.
या परिसरात पर्वतीय भागातून येणाऱ्या अनेक नद्या आणि उपनद्या आहेत. त्यामुळे हिमनदी फुटल्यास किंवा अचानक मोठ्या प्रमाणात पाणी खाली आल्यास नदीखोऱ्यांतील गावांवर त्याचा थेट परिणाम होऊ शकतो.
विशेषतः कोशी खोऱ्याचा परिसर अत्यंत महत्त्वाचा आहे. हिमालयातून उगम पावणाऱ्या नद्यांचा मोठा प्रवाह या भागातून पुढे जातो. त्यामुळे वरच्या भागात झालेल्या हिमनदी दुर्घटनेचा परिणाम खालच्या भागातही जाणवू शकतो.
सोलुखुम्बू आणि संखुवासभाला धोका
संभाव्य धोक्याच्या क्षेत्रांमध्ये सोलुखुम्बू जिल्ह्याचा उल्लेख केला जात आहे. हिमालयीन प्रदेशातील हा भाग अनेक हिमनद्या आणि पर्वतीय नदीखोऱ्यांसाठी ओळखला जातो.
तसंच संखुवासभा जिल्ह्यालाही संभाव्य धोका असल्याचं सांगितलं जात आहे. या परिसरात बरुण आणि अरुण नदीशी संबंधित नदीखोरे आहेत. त्यामुळे वरच्या पर्वतीय भागात मोठी हिमनदी दुर्घटना घडल्यास त्याचा परिणाम नदीच्या प्रवाहाच्या दिशेने असलेल्या परिसरांवर होऊ शकतो.
नागरिकांना सावध राहण्याचा इशारा
हिमनद्यांमुळे निर्माण होणारा धोका लक्षात घेता स्थानिक प्रशासन आणि नागरिकांनी सतर्क राहण्याची गरज आहे. नदीच्या काठावर किंवा नदीखोऱ्यांमध्ये राहणाऱ्या नागरिकांसाठी वेळेवर इशारा देणारी यंत्रणा अत्यंत महत्त्वाची आहे.
हिमनदी फुटण्याची घटना अचानक घडू शकते. त्यामुळे केवळ पूर आल्यानंतर बचावकार्य करण्यापेक्षा पूर्वसूचना, सतत निरीक्षण, धोकादायक हिमतलावांची तपासणी आणि सुरक्षित स्थलांतराची तयारी यावर भर देणं आवश्यक आहे.
हवामान बदलामुळे वाढतोय हिमनद्यांचा धोका?
हिमालयीन प्रदेशात वाढतं तापमान आणि बदलतं हवामान हिमनद्यांसाठी मोठं आव्हान ठरत आहे. हिमनद्या वेगाने वितळल्यास त्यातून तयार होणाऱ्या हिमतलावांमध्ये पाण्याचा साठा वाढू शकतो. या तलावांची नैसर्गिक भिंत कमकुवत झाली तर अचानक मोठ्या प्रमाणावर पाणी खाली येण्याचा धोका असतो.
म्हणूनच नेपाळसमोरील सध्याचं संकट केवळ एका पुरापुरतं मर्यादित नसून हिमालयीन पर्यावरणातील बदलांकडे गांभीर्याने पाहण्याची गरज असल्याचं संकेत देणारं आहे.
सध्या 47 संभाव्य धोकादायक हिमनद्यांवर लक्ष ठेवण्याची गरज अधोरेखित झाली आहे. त्यामुळे नेपाळ प्रशासनासमोर आता एकाच वेळी दोन मोठी आव्हानं आहेत—नुकत्याच झालेल्या आपत्तीतील नागरिकांना मदत करणं आणि भविष्यातील संभाव्य हिमनदी आपत्ती टाळण्यासाठी युद्धपातळीवर तयारी करणं.
दरम्यान, हिमनद्यांच्या स्थितीत होणारे बदल, हिमतलावांची पाणीपातळी आणि नदीच्या प्रवाहावर सातत्याने लक्ष ठेवणं हीच आगामी काळात मोठी गरज ठरणार आहे.
Read Also : https://ajinkyabharat.com/105-2/
