Nepal वर पुन्हा महाभयंकर संकट! नव्याने तयार झालेले सरोवर फुटण्याचा धोका; चीनचा थेट इशारा
Nepal :Nepal मध्ये काही दिवसांपूर्वी आलेल्या भीषण महापुराने मोठी जीवित आणि वित्तहानी केली असतानाच आता देशावर आणखी एका नैसर्गिक संकटाची छाया निर्माण झाली आहे. हिमनदी कोसळल्यानंतर लेंडे नदीच्या परिसरात नव्याने तयार झालेले एक मोठे नैसर्गिक सरोवर धोकादायक पातळीवर पोहोचल्याचा इशारा चीनकडून देण्यात आला आहे. या सरोवरातील पाण्याची पातळी वाढत असून, पाण्याचा रंगही गडद होत असल्याने त्याच्या संभाव्य फुटण्याचा धोका वाढल्याचे चीनने नेपाळला कळवले आहे.
चीनने ही माहिती नेपाळच्या परराष्ट्र मंत्रालयासोबत शेअर केल्याचे वृत्त आहे. सरोवराचा नैसर्गिक बांध कमकुवत झाल्यास अचानक मोठ्या प्रमाणात पाणी खालील नदीपात्रात येऊ शकते. चीनच्या जलसंसाधन मंत्रालयाने केलेल्या अंदाजानुसार, सरोवरातील काही भाग फुटल्यास पाण्याचा कमाल प्रवाह प्रति सेकंद ५०० घनमीटरपर्यंत पोहोचण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे लेंडे खोला आणि त्रिशूली नदीच्या परिसरातील नागरिकांना सतर्क राहण्याचा इशारा देण्यात आला आहे.
Nepal: हिमनदी कोसळली आणि तयार झाले नैसर्गिक सरोवर
या संकटाची सुरुवात २६ ऑगस्ट रोजी झालेल्या भीषण हिमनदी दुर्घटनेपासून झाली. हिमालयीन भागात मोठ्या प्रमाणात बर्फ, दगड, चिखल आणि मातीचा ढिगारा नदीच्या प्रवाहात कोसळला. या प्रचंड ढिगाऱ्यामुळे नदीचा नैसर्गिक प्रवाह अडला आणि त्यातून एका प्रकारचा नैसर्गिक धरणासारखा अडथळा निर्माण झाला.
Related News
समृद्धी महामार्गावर दरोडेखोरांचा धुमाकूळ; टायर फोडून प्रवाशांची लूट, 18 लाखांचा ऐवज लंपास!
राहुल गांधींचा भाजप-आरएसएसवर जोरदार हल्लाबोल; “जन्मापासून मृत्यूपर्यंत दलितांना भेदभावाचा सामना”
रोहित पवारांकडे ओबीसीचा दाखला? लक्ष्मण हाकेंचा गौप्यस्फोट; राजकीय वर्तुळात खळबळ!
भाजपमध्ये नाराजी, शिंदे गटात प्रवेश! शेखर गोरे यांच्या निर्णयाने राजकीय चर्चांना उधाण
CM फडणवीसांच्या कार्यक्रमात रिकाम्या खुर्च्या; संजय राऊतांचा मुख्यमंत्र्यांना टोला
चपाती लगेच कडक होते? कणिक मळताना करताय या चुका; मऊ चपातीसाठी जाणून घ्या सोप्या टिप्स!
Nepal Flood: : नेपाळचा यू-टर्न! आधी नकार, आता भारत-चीनच्या मदतीसाठी पुढाकार
देशातील शिक्षण व्यवस्था उद्ध्वस्त? विद्यार्थ्यांच्या भवितव्यावरून अभिजीत दीपके भडकले
मनोज जरांगेंचा मुंबईकडे कूच करण्याचा इशारा; 45 लाख वाहनांतून मराठे मुंबईत येणार?
Nepal मध्ये महापुराचा हाहाकार! मृतांचा आकडा 600च्या जवळ; 2 हजारांवर नागरिक बेपत्ता
या अडथळ्यामागे पाणी साचत गेले आणि काही काळातच मोठ्या आकाराचे सरोवर तयार झाले. हे सरोवर चीनच्या तिबेट भागातील चोचेन खोला आणि नेपाळच्या बाजूच्या पुरेपु त्सांगपो नदीच्या संगमाजवळ लेंडे नदी प्रणालीमध्ये तयार झाल्याचे अहवालात नमूद करण्यात आले आहे. हे क्षेत्र भौगोलिकदृष्ट्या अत्यंत दुर्गम आणि पर्वतीय असल्याने परिस्थितीवर प्रत्यक्ष नियंत्रण ठेवणेही मोठे आव्हान ठरत आहे.
सरोवरात २५ लाख घनमीटर पाणी जमा
चीनच्या जलसंसाधन मंत्रालयाच्या माहितीनुसार, शुक्रवारी या नव्या सरोवरात अंदाजे २५ लाख घनमीटर पाणी जमा झाले होते. याशिवाय पुढील काही दिवसांत आणखी पाणी सरोवरात जमा होण्याची शक्यता व्यक्त करण्यात आली होती.
धोका लक्षात घेऊन चीनने या परिसरावर ड्रोन आणि उपग्रहांच्या माध्यमातून सतत नजर ठेवण्यास सुरुवात केली आहे. परिस्थितीचे आकलन करण्यासाठी अभियांत्रिकी तज्ज्ञांची टीमही तैनात करण्यात आली आहे. सरोवराच्या आकारमानात आणि पाण्याच्या पातळीत होणारे बदल तपासण्यासाठी हवाई सर्वेक्षण आणि थ्री-डी मॉडेलिंगचा वापर केला जात आहे.
पाण्याचा रंग गडद होणे का ठरते धोक्याचे?
चीनकडून देण्यात आलेल्या इशाऱ्यात सरोवराच्या पाण्याचा रंग सातत्याने गडद होत असल्याचा विशेष उल्लेख करण्यात आला आहे. पाण्याच्या रंगातील हा बदल परिसरातील मोठ्या प्रमाणातील गाळ, माती आणि इतर अवसादांच्या हालचालीशी संबंधित असू शकतो. त्यामुळे नैसर्गिक बांधावर दबाव वाढत असल्याची शक्यता तपासली जात आहे.
मात्र, याचा अर्थ सरोवर निश्चितपणे किंवा तात्काळ फुटणारच आहे, असे नाही. तज्ज्ञ आणि प्रशासन उपग्रह चित्रे, ड्रोन सर्वेक्षण तसेच पाण्याच्या पातळीतील बदलांच्या आधारे परिस्थितीवर लक्ष ठेवत आहेत.
फुटल्यास काय होऊ शकते?
चीनने संभाव्य परिस्थितीचा अंदाज घेण्यासाठी पूर-मॉडेलिंग केले आहे. त्यानुसार नैसर्गिक बांधाचा काही भाग तुटल्यास पाण्याचा कमाल प्रवाह ५०० घनमीटर प्रति सेकंदपर्यंत पोहोचू शकतो. मात्र, चीनच्या प्राथमिक आकलनानुसार हे पाणी काही परिस्थितींमध्ये नदीच्या पात्रातच राहण्याची शक्यता आहे.
याचा अर्थ धोका पूर्णपणे टळला आहे, असा होत नाही. पर्वतीय भागातील नदीपात्र अरुंद असल्याने अचानक पाण्याचा प्रवाह वाढल्यास नदीच्या आसपासच्या भागात गंभीर परिस्थिती निर्माण होऊ शकते. विशेषतः आधीच महापुरामुळे रस्ते, पूल आणि इतर पायाभूत सुविधा उद्ध्वस्त झालेल्या असताना नव्या पुराचा धोका अधिक चिंताजनक ठरू शकतो.
सरोवरातून पाणी वाहण्यास सुरुवात
दरम्यान, शुक्रवारी सरोवरातून पाणी लेंडे खोला आणि पुढे त्रिशूली नदीच्या दिशेने वाहण्यास सुरुवात झाल्याचे चीनकडून सांगण्यात आले. त्यानंतर परिस्थितीचे बारकाईने निरीक्षण केले जात आहे. काही ताज्या उपग्रह निरीक्षणांनुसार सरोवराचा पृष्ठभाग कमी झाल्याचे आणि पाणी हळूहळू बाहेर वाहत असल्याचेही अहवाल समोर आले आहेत. त्यामुळे संभाव्य फुटीचा धोका काही प्रमाणात कमी झाल्याचे संकेत मिळत असले तरी प्रशासनाकडून सावधगिरी कायम ठेवण्यात आली आहे.
Nepal : आधीच ६२६ जणांचा मृत्यू; हजारो बेपत्ता
या नव्या संकटाची चिंता अधिक वाढण्याचे कारण म्हणजे Nepal अजूनही काही दिवसांपूर्वीच्या महापुरातून सावरलेले नाही. २६ ऑगस्टला झालेल्या हिमनदी कोसळण्याच्या घटनेनंतर आलेल्या भीषण पुरात नेपाळमध्ये किमान ६२६ जणांचा मृत्यू झाल्याची माहिती समोर आली आहे. चीनच्या तिबेट भागातही सात जणांचा मृत्यू झाल्याचे अहवाल आहेत. जवळपास २,५०० ते ३,००० जण बेपत्ता असल्याची माहिती विविध अहवालांतून समोर येत आहे.
या पुरामुळे अनेक गावे, पूल, रस्ते आणि महत्त्वाच्या पायाभूत सुविधा उद्ध्वस्त झाल्या आहेत. अनेक भाग अजूनही चिखल आणि ढिगाऱ्याखाली असून बचाव पथकांसमोर मोठी आव्हाने आहेत. खराब हवामानामुळे बचावकार्यावरही परिणाम होत आहे.
Nepal समोर दुहेरी संकट
एका बाजूला महापुरातील मृत आणि बेपत्ता नागरिकांचा शोध सुरू आहे, तर दुसऱ्या बाजूला नव्याने तयार झालेल्या सरोवरामुळे पुन्हा पूर येण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे. त्यामुळे नेपाळ आणि चीनच्या प्रशासनाकडून या भागातील परिस्थितीवर अत्यंत बारकाईने लक्ष ठेवले जात आहे.
हिमालयीन भागात वाढती हिमनदी अस्थिरता, भूस्खलन आणि अचानक येणारे पूर यामुळे अशा नैसर्गिक संकटांचा धोका वाढत असल्याचे तज्ज्ञांचे मत आहे. सध्या सरोवरातून पाणी बाहेर वाहत असल्याने परिस्थिती काही प्रमाणात नियंत्रणात असल्याचे संकेत मिळत असले तरी नैसर्गिक बांध पूर्णपणे स्थिर होईपर्यंत धोका संपला असे मानता येणार नाही.
त्यामुळे Nepal मध्ये बचाव आणि मदतकार्य सुरू असतानाच या नव्या सरोवरावर ड्रोन, उपग्रह आणि प्रत्यक्ष निरीक्षणाच्या माध्यमातून सतत नजर ठेवली जात आहे. पुढील काही दिवसांत पावसाचे प्रमाण, सरोवरातील पाण्याची पातळी आणि नैसर्गिक बांधाची स्थिती यावरच या संकटाची पुढील दिशा अवलंबून राहणार आहे.
Read Also : https://ajinkyabharat.com/nepal-flood-8/
