महिलांवरील अत्याचारांच्या घटना दिवसेंदिवस वाढत असल्याने जगभरात महिलांच्या सुरक्षेचा प्रश्न गंभीर बनला आहे. भारतासह अनेक देशांमध्ये महिला सुरक्षित नसल्याची भावना वाढत चालली आहे. अशा परिस्थितीत दक्षिण आफ्रिकेतील एका महिला डॉक्टरने महिलांच्या सुरक्षेसाठी एक अनोखं आणि वादग्रस्त यंत्र विकसित केलं आहे. या यंत्राचं नाव ‘Rape-aXe’ असून त्याला ‘Anti-Rape Condom’ म्हणूनही ओळखलं जातं.
हे यंत्र तयार करणाऱ्या डॉक्टरांचं नाव डॉ. सोनेट एहलर्स आहे. त्यांनी महिलांवरील लैंगिक अत्याचार रोखण्यासाठी तब्बल 40 वर्षांच्या संशोधनानंतर हे उपकरण विकसित केल्याचा दावा केला आहे. या यंत्राची संकल्पना आणि कार्यपद्धती सध्या सोशल मीडियावर मोठ्या प्रमाणात चर्चेत आली आहे. काही जण याचं समर्थन करत आहेत, तर काहींनी त्यावर प्रश्नचिन्ह उपस्थित केलं आहे.
महिलांच्या सुरक्षेसाठी तयार करण्यात आलं यंत्र
डॉ. सोनेट एहलर्स या दक्षिण आफ्रिकेत मेडिकल टेक्निशियन म्हणून कार्यरत होत्या. बलात्कार पीडित महिलांसोबत काम करताना त्यांनी अनेक भयावह घटना जवळून अनुभवल्या. पीडित महिलांच्या वेदना आणि त्यांच्या कहाण्यांनी त्यांना हादरवून सोडलं.
Related News
LPG ग्राहकांसाठी मोठी अपडेट! 1 ऑगस्टपासून OTP दाखवल्याशिवाय मिळणार नाही घरपोच गॅस सिलेंडर
Ladki Bahin Yojana : या लाडक्या बहिणींचे पैसे बंद; जळगावातील 2 हजार महिलांचा मोठा निर्णय
एका पीडित महिलेने त्यांना सांगितलेलं वाक्य त्यांच्या मनात कायमचं घर करून गेलं. ती महिला म्हणाली होती, “माझ्या प्रायव्हेट पार्टच्या जागी दात असते तर मी स्वतःचा बचाव करू शकले असते.” याच विचारातून ‘Rape-aXe’ या यंत्राची संकल्पना जन्माला आली.
‘Rape-aXe’ नेमकं काय आहे?
हे यंत्र महिलांनी टॅम्पॉनप्रमाणे वापरायचं असतं. त्याच्या आतील बाजूस अत्यंत तीक्ष्ण आणि वाकलेल्या आकड्यासारख्या काट्यांची रचना करण्यात आली आहे. बलात्काराचा प्रयत्न करणारा व्यक्ती जबरदस्ती करण्याचा प्रयत्न करताच हे काटे त्याच्या गुप्तांगाला घट्ट पकडतात.
यामुळे आरोपीला तीव्र वेदना होतात आणि तो पळून जाण्याच्या स्थितीत राहत नाही. हे उपकरण डॉक्टरांच्या मदतीशिवाय सहजपणे काढता येत नसल्याने आरोपीला वैद्यकीय उपचारासाठी जावं लागतं आणि त्याद्वारे त्याची ओळख पटवणं सोपं होतं.
2005 मध्ये प्रथम सादरीकरण
‘Rape-aXe’ हे यंत्र 2005 साली सार्वजनिकरित्या सादर करण्यात आलं होतं. त्यावेळी या उपकरणाने जगभरात मोठी चर्चा निर्माण केली होती. महिलांच्या सुरक्षेसाठी हे प्रभावी ठरू शकतं, असा दावा करण्यात आला होता.
दक्षिण आफ्रिकेत बलात्काराच्या घटनांचं प्रमाण अत्यंत जास्त असल्याने या यंत्राकडे आशेच्या नजरेने पाहिलं जात होतं. 2010 च्या FIFA विश्वचषकादरम्यान मर्यादित प्रमाणात हे उत्पादन बाजारात आणण्याची चर्चा देखील झाली होती. मात्र, प्रत्यक्षात त्याचं मोठ्या प्रमाणावर उत्पादन आणि वितरण झालं नाही.
सोशल मीडियावर जोरदार चर्चा
सध्या सोशल मीडियावर या यंत्राबाबत विविध प्रतिक्रिया उमटत आहेत. अनेक महिलांनी या उपकरणाचं समर्थन करत, महिलांच्या सुरक्षेसाठी हे महत्त्वाचं पाऊल असल्याचं म्हटलं आहे.
तर काहींनी हे यंत्र वादग्रस्त असल्याचं सांगितलं. काहींच्या मते अशा प्रकारच्या उपकरणांमुळे आरोपी अधिक हिंसक होऊ शकतात. तसेच काहींनी हे “पुरुषविरोधी” असल्याची टीकाही केली आहे.
डॉक्टरांचं स्पष्टीकरण
या टीकेला उत्तर देताना डॉ. सोनेट एहलर्स यांनी स्पष्ट केलं की, या उपकरणाचा उद्देश सूड घेणे नसून महिलांना आत्मसंरक्षणाची संधी देणे हा आहे.
त्यांच्या मते, बलात्कारासारख्या गंभीर गुन्ह्यांमध्ये महिलांना अनेकदा स्वतःचा बचाव करण्याची संधी मिळत नाही. अशावेळी हे उपकरण आरोपीला रोखण्यास मदत करू शकतं आणि पोलिसांना आरोपी पकडण्यासाठी पुरावे उपलब्ध करून देऊ शकतं.
महिलांवरील अत्याचारांचा वाढता प्रश्न
भारतासह जगभरात महिलांवरील अत्याचारांच्या घटना सातत्याने समोर येत आहेत. लहान मुलींपासून वृद्ध महिलांपर्यंत कोणीही सुरक्षित नसल्याचं चित्र अनेक घटनांमधून दिसतं. कायदे कडक असले तरी अनेक प्रकरणांमध्ये न्याय मिळण्यास वर्षानुवर्षे लागतात.
महिलांच्या सुरक्षेसाठी सेल्फ डिफेन्स ट्रेनिंग, सुरक्षा अॅप्स, हेल्पलाईन्स आणि कडक कायदे यांसारख्या उपाययोजना केल्या जात आहेत. मात्र, समाजातील विकृत मानसिकता बदलल्याशिवाय हा प्रश्न पूर्णपणे सुटणार नाही, असं तज्ज्ञांचं मत आहे.
तंत्रज्ञान की वाद?
‘Rape-aXe’ हे उपकरण महिलांच्या सुरक्षेसाठी एक धाडसी प्रयोग मानला जात आहे. मात्र, त्याच्या वापराबाबत अनेक नैतिक आणि कायदेशीर प्रश्नही उपस्थित होत आहेत.
काही तज्ज्ञांच्या मते, महिलांना स्वतःच्या सुरक्षेसाठी अशा टोकाच्या उपायांचा विचार करावा लागत आहे, हीच समाजासाठी चिंतेची बाब आहे. तर काहींच्या मते अशा तंत्रज्ञानामुळे महिलांमध्ये आत्मविश्वास वाढू शकतो.
अद्याप बाजारात उपलब्ध नाही
मोठ्या प्रमाणावर चर्चा होऊनही हे उपकरण अजून सर्वसामान्य बाजारात उपलब्ध झालेलं नाही. उत्पादन खर्च, कायदेशीर बाबी आणि सामाजिक वाद यामुळे त्याच्या विक्रीला मर्यादा आल्याचं सांगितलं जातं.
तरीही महिलांच्या सुरक्षेबाबत चर्चा सुरू ठेवण्यासाठी आणि नवीन उपाय शोधण्यासाठी ‘Rape-aXe’ हे नाव आजही चर्चेत आहे.
