भारतातील Gen Z युवांमध्ये संगीत प्रवासाची क्रेझ – 2026 मध्ये 62% युवांसाठी संगीत फेस्टिव्हल्स प्रवासाचे प्रमुख कारण
Airbnb च्या नुकत्याच प्रकाशित सर्व्हे नुसार, भारतातील Gen Z म्हणजेच 18 ते 25 वयोगटातील तरुणांमध्ये संगीत आणि लाईव्ह इव्हेंट्ससाठी प्रवास करण्याची उत्सुकता मोठ्या प्रमाणात वाढली आहे. 2026 मध्ये, 62% भारतीय Gen Z संगीत फेस्टिव्हल्स किंवा कॉन्सर्ट्ससाठी प्रवास करण्याचे नियोजन करत आहेत, असे या सर्व्हेत दिसून आले आहे.
सर्व्हेच्या निकालांनुसार, संगीत हा फक्त मनोरंजनाचा माध्यम नाही तर देशांतर्गत आणि आंतरराष्ट्रीय प्रवासाचे प्रमुख प्रेरक बनत चालला आहे. Gen Z प्रवाशांचा अनुभव सांगतो की ते एक नवीन शहर किंवा देश भेट देताना मुख्य कारण संगीत कार्यक्रम किंवा फेस्टिव्हल असतो.
संगीत म्हणजे प्रवासाचा प्रारंभिक बिंदू
Airbnb च्या सर्व्हे नुसार, 76% युवा प्रथमच एखाद्या शहरात गेल्याचे मुख्य कारण म्हणजे लाइव्ह इव्हेंट्स असते. हे लक्षात घेतल्यास, या नव्या पिढीचे प्रवासाचे ध्येय केवळ पर्यटन नव्हे, तर सांस्कृतिक अनुभव आणि स्थानिक जीवनशैलीचा शोध असतो.
Related News
उदाहरणार्थ, सर्व्हे दर्शविते की 53% Gen Z प्रवासी कॉन्सर्टच्या तारखांपेक्षा अधिक दिवस त्या शहरात थांबतात, स्थानिक परिसराचा अनुभव घेण्यासाठी, स्थानिक कॅफे, रेस्टॉरंट्स, आणि नाईटलाइफचा शोध घेण्यासाठी. हे स्पष्ट करते की, क्लासिकल पर्यटनाचे पारंपरिक मॉडेल बदलत आहे, जे आता फक्त हिवाळी सुट्ट्या किंवा दीर्घ वीकेंड्सवर आधारित नाही, तर सांस्कृतिक आणि अनुभव-आधारित प्रवासावर केंद्रित आहे.
आर्थिक प्रभाव: संगीत प्रवासाचा महत्त्वपूर्ण भाग
संगीतासाठी प्रवास करणार्या या पिढीचा आर्थिक प्रभावही मोठा आहे. सर्व्हे नुसार, सहा पैकी सहा युवांपैकी सहा लोक आपल्या मासिक उत्पन्नाचा 21 ते 40% संगीत-आधारित अनुभवांवर खर्च करण्यास तयार आहेत. त्यांच्या सध्याच्या किंवा मागील कार्यक्रमासाठी सरासरी खर्च ₹51,000 इतका होता.
युवांचा प्रवास फक्त वैयक्तिक नसतो; 70% लोक मित्रांसोबत किंवा समूहात प्रवास करतात, जे त्यांच्या अनुभवाचा सामाजिक पैलू वाढवतो. त्यामुळे फेस्टिव्हल्स आणि कॉन्सर्ट्सचा प्रभाव फक्त सांस्कृतिक नव्हे तर सामाजिक आणि आर्थिकही आहे.
जागतिक प्रवासासाठी संगीत एक प्रेरक कारण
संगीत प्रवासाची इच्छा केवळ भारतापुरती मर्यादित नाही. 40% पेक्षा जास्त Gen Z प्रवासी आंतरराष्ट्रीय संगीत कार्यक्रमांसाठी प्रवास करण्यास तयार आहेत. या प्रवासासाठी प्रमुख लक्ष्यस्थानं आहेत:
संयुक्त राज्य अमेरिका – 48%
आशिया – 46%
युरोप – 45%
देशांतर्गत प्रवासाच्या बाबतीतही, कॉन्सर्ट्स स्थानिक पर्यटनाला चालना देतात, स्थानिक सांस्कृतिक जिल्ह्यांना भेट देण्यास प्रवाशांना प्रोत्साहित करतात, तसेच कॅफे, बार, आणि इतर व्यवसायांना फायदा होतो.
Airbnb चे मत: संगीत हा प्रवासाचा मार्ग
Amanpreet Singh Bajaj, Airbnb चे भारत आणि दक्षिण-पूर्व आशियाचे कंट्री हेड, यांनी सांगितले:
“संगीत कॉन्सर्ट्स आणि फेस्टिव्हल्समध्ये वाढती आवड नवीन प्रकारच्या प्रवाशाची निर्मिती करत आहे. हे प्रवासी संगीताला नवीन ठिकाणे शोधण्याचा मार्ग मानतात. त्यामुळे गट प्रवाशांसाठी आरामदायक आणि संस्मरणीय अनुभव देणाऱ्या निवासस्थानांची मागणी वाढत आहे, जे Airbnb नी दिलेल्या सेवा आणि अनुभवांसोबत अगदी सुसंगत आहे.”
मोठ्या प्रमाणात फेस्टिव्हल्सचे आकर्षण
भारतातील Lollapalooza सारखी मोठी फेस्टिव्हल्स ही या बदलत्या प्रवासी वर्तनाचे उत्कृष्ट उदाहरण आहेत. सर्व्हे दर्शविते की:
62% सहभागी म्हणतात की फेस्टिव्हलची वातावरणिक ऊर्जा त्यांना परत येण्यास प्रवृत्त करते
98% सहभागी भविष्यातील आवृत्त्यांसाठी परत येण्याची योजना करत आहेत
युवांमध्ये प्रवासाची तयारी अत्यंत लवकर सुरू होते, कारण 36% Gen Z प्रवासी इव्हेंट जाहीर होताच आपले प्रवासाचे नियोजन सुरू करतात. हे दर्शवते की संगीत कार्यक्रम हे फक्त एक दिवसाचे इव्हेंट नसून दीर्घकालीन प्रवासाची रूपरेषा ठरवतात.
अनुभव-आधारित पर्यटनाची वाढती प्रवृत्ती
या सर्व्हेच्या निष्कर्षातून दिसून येते की, Gen Z प्रवासी फक्त स्थळ भेट देण्यापुरते मर्यादित नाहीत; त्यांना अनुभव, सांस्कृतिक कार्यक्रम, आणि सामाजिक नेटवर्किंग यांची गरज असते. हे बदल पर्यटन उद्योगासाठी नवे आव्हान आणि संधी निर्माण करतात:
सांस्कृतिक अनुभवावर लक्ष केंद्रित करणे – स्थानिक कले, खाद्यपदार्थ, आणि संगीताला प्रवासाचा मुख्य घटक मानणे.
गट प्रवाशांसाठी निवास – मित्रांसोबत राहण्यास सक्षम ठिकाणे, जे आरामदायक आणि संस्मरणीय असतील.
देशांतर्गत पर्यटनाची नव्या मार्गाने प्रेरणा – फेस्टिव्हल्समुळे नवीन जिल्ह्यांना भेट देण्याची संधी.
आंतरराष्ट्रीय प्रवासाची वाढती तयारी – संगीत कार्यक्रम ही जागतिक प्रवासाची प्रेरणा बनत आहेत.
संगीत हा केवळ मनोरंजनाचा माध्यम नसून Gen Z प्रवाशांसाठी प्रवासाचे नवीन आयाम उघडत आहे. ते फक्त कार्यक्रमासाठी नाही तर सांस्कृतिक आणि सामाजिक अनुभवासाठी प्रवास करतात. या नव्या प्रवृत्तीचा परिणाम पर्यटन उद्योगावर दिसून येत आहे, ज्यामध्ये विशेषत: अनुभव-आधारित निवासस्थानांची मागणी वाढली आहे.
Airbnb सारख्या प्लॅटफॉर्म्ससाठी हा बदल सुवर्णसंधी आहे, कारण ते गट प्रवाशांसाठी आरामदायक निवास, स्थानिक अनुभव, आणि संस्मरणीय प्रवास सुनिश्चित करतात. मोठ्या संगीत फेस्टिव्हल्सची लोकप्रियता, युवा प्रवाशांच्या आर्थिक गुंतवणुकीची तयारी, आणि देशांतर्गत तसेच आंतरराष्ट्रीय प्रवासासाठीची उत्सुकता हे सर्व दर्शवतात की संगीत आणि प्रवास यांचा संबंध भविष्यातील पर्यटनाची दिशा ठरवणार आहे.
2026 मध्ये भारतीय Gen Z संगीत प्रवासासाठी तयारी करत असल्याने, सांस्कृतिक, सामाजिक आणि आर्थिक दृष्ट्या हे वर्ष अत्यंत महत्त्वाचे ठरणार आहे.
