मुंबईकरांच्या रोजच्या जीवनाचा अविभाज्य भाग असलेला वडापाव, मिसळ, डोसा यांसारख्या पदार्थांवर आता संकट ओढवण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे. मुंबईत व्यावसायिक एलपीजी सिलेंडरचा तुटवडा निर्माण झाल्याने हॉटेल आणि रेस्टॉरंट उद्योग मोठ्या अडचणीत सापडला आहे. गॅस पुरवठ्यात १० ते २० टक्क्यांची अचानक घट झाल्यामुळे पुढील ४८ तासांत अनेक हॉटेल्स आणि उपाहारगृहे बंद पडण्याची भीती व्यक्त करण्यात येत आहे.
मुंबईतील हॉटेल व्यावसायिकांच्या म्हणण्यानुसार, गेल्या काही दिवसांपासून व्यावसायिक गॅस सिलेंडरच्या पुरवठ्यात सातत्याने अडथळे येत आहेत. अनेक वितरकांकडे सिलेंडरची मागणी करूनही वेळेवर डिलिव्हरी मिळत नाही. परिणामी रोज हजारो ग्राहकांना सेवा देणाऱ्या हॉटेल्सचे किचन चालवणे कठीण होत आहे. मुंबईसारख्या महानगरात लहान-मोठ्या हजारो हॉटेल्स, स्टॉल्स आणि कॅन्टिन्स रोजच्या गॅस पुरवठ्यावर अवलंबून असतात. त्यामुळे पुरवठ्यातील छोट्या कपातीचा परिणामही मोठ्या प्रमाणावर दिसून येत आहे.
हॉटेल व्यावसायिकांच्या संघटनांच्या माहितीनुसार, ऑईल मार्केटिंग कंपन्यांकडून (OMCs) मिळणारा गॅस पुरवठा सध्या विस्कळीत झाला आहे. व्यावसायिक सिलेंडरचा पुरवठा कमी झाल्यामुळे अनेक हॉटेल मालकांना गॅस मिळवण्यासाठी मोठी धावपळ करावी लागत आहे. काही ठिकाणी सिलेंडर उपलब्ध नसल्याने किचन बंद ठेवण्याची वेळ आली आहे.
Related News
या संकटामागे जागतिक आणि स्थानिक अशा दोन्ही पातळीवरील कारणे असल्याचे सांगितले जात आहे. पश्चिम आशियातील तणावपूर्ण परिस्थिती आणि युद्धजन्य वातावरणामुळे इंधन आयातीच्या मार्गावर परिणाम झाला आहे. भारत मोठ्या प्रमाणात एलपीजी आयात करतो आणि त्यातील मोठा भाग पश्चिम आशियातून येतो. सध्या त्या भागातील अस्थिर परिस्थितीमुळे मालवाहू जहाजांच्या हालचालींवर मर्यादा आल्या आहेत. परिणामी एलपीजीचा पुरवठा उशिरा पोहोचत असल्याचे सांगितले जात आहे.
याशिवाय देशात घरगुती एलपीजी सिलेंडरची मागणीही वाढली आहे. त्यामुळे तेल कंपन्यांनी घरगुती ग्राहकांना प्राधान्य देत व्यावसायिक सिलेंडरच्या पुरवठ्यात कपात केल्याचे हॉटेल व्यावसायिकांचे म्हणणे आहे. या निर्णयाचा थेट परिणाम हॉटेल उद्योगावर झाला आहे. विशेषतः लहान हॉटेल्स आणि स्ट्रीट फूड विक्रेत्यांना याचा मोठा फटका बसत आहे.
मुंबईतील हॉटेल व्यावसायिकांची संघटना ‘आहार’ने याबाबत गंभीर चिंता व्यक्त केली आहे. संघटनेच्या पदाधिकाऱ्यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, सध्या मुंबई आणि उपनगरांमध्ये व्यावसायिक एलपीजी सिलेंडरचा तुटवडा जाणवत आहे. अनेक हॉटेल मालकांकडे गॅसचा अतिरिक्त साठा नसतो. त्यामुळे ते रोजच्या डिलिव्हरीवर अवलंबून असतात. जर पुढील काही दिवसांत पुरवठा सुरळीत झाला नाही तर अनेक हॉटेल्स बंद ठेवावी लागण्याची शक्यता आहे.
आहार संघटनेच्या म्हणण्यानुसार, सध्या त्यांच्या सुमारे १० ते २० टक्के सदस्यांना गॅस पुरवठ्याची समस्या भेडसावत आहे. ही संख्या वाढली तर परिस्थिती अधिक गंभीर होऊ शकते. गॅस उपलब्ध नसल्यास केवळ व्यवसायावरच नव्हे तर हजारो कर्मचाऱ्यांच्या रोजगारावरही परिणाम होऊ शकतो. कर्मचाऱ्यांचे पगार, वीज बिले आणि इतर खर्च भागवणेही कठीण होईल, अशी भीती व्यक्त केली जात आहे.
दरम्यान, गॅस टंचाईमुळे काही हॉटेल्सनी तात्पुरते पर्यायी उपाय शोधण्यास सुरुवात केली आहे. जास्त वेळ शिजवावे लागणारे पदार्थ तात्पुरते बंद केले जात आहेत. काही ठिकाणी दुपारी ३ ते सायंकाळी ७ या वेळेत किचन पूर्णपणे बंद ठेवून गॅसची बचत केली जात आहे. तसेच काही रेस्टॉरंट्समध्ये इंडक्शन स्टोव्ह किंवा इलेक्ट्रिक ओव्हनचा वापर वाढवण्याचा प्रयत्न केला जात आहे.
मात्र या उपायांमुळे नवीन अडचणी निर्माण होत आहेत. इलेक्ट्रिक उपकरणांचा वापर वाढल्यास वीज बिल मोठ्या प्रमाणावर वाढण्याची शक्यता आहे. तसेच सर्व पदार्थ इलेक्ट्रिक उपकरणांवर तयार करणे शक्य नसल्याचेही हॉटेल व्यावसायिक सांगतात. त्यामुळे हा उपाय तात्पुरता आणि मर्यादित स्वरूपाचा आहे.
या परिस्थितीत काळाबाजार वाढण्याची शक्यताही व्यक्त केली जात आहे. गॅसची कमतरता वाढली तर काही ठिकाणी जास्त दराने सिलेंडर विक्री होण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे प्रशासनाने तातडीने हस्तक्षेप करून पुरवठा सुरळीत करावा, अशी मागणी हॉटेल व्यावसायिकांनी केली आहे.
मुंबईसारख्या शहरात दररोज लाखो लोक हॉटेल्स आणि स्ट्रीट फूड स्टॉल्सवर अवलंबून असतात. वडापावपासून ते थाळीपर्यंत विविध पदार्थांवर हजारो लहान व्यवसाय उभे आहेत. त्यामुळे एलपीजी टंचाईचे संकट दीर्घकाळ टिकले तर त्याचा परिणाम केवळ हॉटेल उद्योगावरच नव्हे तर सामान्य नागरिकांवरही होऊ शकतो.सध्या सर्वांचे लक्ष तेल कंपन्या आणि प्रशासनाच्या पुढील निर्णयाकडे लागले आहे. पुढील काही दिवसांत गॅस पुरवठा सुरळीत झाला तर परिस्थिती नियंत्रणात येऊ शकते. मात्र टंचाई कायम राहिली तर मुंबईतील खाद्य उद्योगावर मोठे संकट ओढवण्याची शक्यता नाकारता येत नाही.
