मुंबई शहरात उन्हाची तीव्रता वाढत असतानाच पाणीटंचाईचे सावट गडद होताना दिसत आहे. अल-निनोच्या प्रभावामुळे आणि मान्सून लांबणीवर पडण्याच्या शक्यतेमुळे मुंबई महानगरपालिकेने (BMC) येत्या १ मे २०२६ पासून शहरात १० टक्के पाणी कपात लागू करण्याचा प्रस्ताव तयार केला आहे. हा प्रस्ताव सध्या महापालिका आयुक्तांच्या मंजुरीच्या प्रतीक्षेत आहे.
मुंबईला पाणीपुरवठा करणाऱ्या धरणांमधील जलसाठा चिंताजनक पातळीवर पोहोचत असल्याने प्रशासनाने हा कठोर निर्णय विचाराधीन घेतला आहे. जर हा निर्णय लागू झाला, तर मुंबईकरांना दैनंदिन जीवनात पाण्याचा काटकसरीने वापर करावा लागणार आहे.
धरणांतील जलसाठा घटतोय; परिस्थिती गंभीर
मुंबई शहराला पाणीपुरवठा करणाऱ्या एकूण ७ प्रमुख धरणांमध्ये सध्या सरासरी ३३.६० टक्के पाणीसाठा शिल्लक आहे. उपलब्ध आकडेवारीनुसार हा साठा जुलैच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत पुरेल इतका असल्याचे प्रशासनाचे म्हणणे आहे. मात्र, हवामान विभागाने यंदा पावसाळा उशिरा सुरू होण्याची शक्यता वर्तवली आहे.
Related News
मुंबईच्या पूर्व उपनगरांमध्ये सोनसाखळी चोरांचा धुमाकूळ, मॉर्निंग वॉकला जाणाऱ्या महिलांमध्ये भीतीचे वातावरण
मुंबईकरांनो पाणी जपून वापरा! ऐन उन्हाळ्यात पाणी संकट गडद; BMC कडून 10% पाणी कपातीचा प्रस्ताव
VIDEO: मिरा-भाईंदरमध्ये ‘झोंबी ड्रग’चा संशय? रस्त्यावर तरुणाच्या विचित्र हालचालींचा व्हिडिओ व्हायरल; मुंबई परिसरात भीतीचे वातावरण
डहाणू लोकलमध्ये शेवटचा प्रवास भावुक करणारा ठरला! तरुणाने संपूर्ण डब्याला दिली फेअरवेल पार्टी, व्हिडिओ व्हायरल
सुरसम्राज्ञी आशा भोसले यांचे निधन; संपूर्ण देश शोकाकुल
मुंबईत धक्कादायक प्रकार: महिलांच्या ‘पिंक टॉयलेट’मध्येच सुरू अनधिकृत कॅफे; पालिकेची तातडीची कारवाई
मुंबई महापालिकेच्या इतिहासात पहिल्यांदाच महिला आयुक्त! Ashwini Bhide यांची दमदार एन्ट्री
मुंबई भाजपला मोठा धक्का ! माजी उपमहापौर अलका केरकर यांचे निधन, शहर शोकसागरात
मुंबई पाणी संकट 2026: मुंबईकरांनो पाणी जपून वापरा, एप्रिल-मेमध्ये परिस्थिती गंभीर होऊ शकते
Mumbai News 2026: मोठा इशारा! थुंकल्यास ₹250, कचरा टाकल्यास ₹500 – ‘या’ नियमासाठी थेट ₹25,000 दंड
Mumbai Illegal Parking Crackdown : बेकायदा पार्किंगवर थेट FIR – ‘धक्कादायक’ कडक कारवाई; जाणून घ्या 7 मोठे नियम
याशिवाय, वाढत्या तापमानामुळे धरणांतील पाण्याचे बाष्पीभवन वेगाने होत असून उपलब्ध साठा अधिक वेगाने कमी होत आहे. त्यामुळे जुलैनंतरचा काळ लक्षात घेऊन महापालिकेने आतापासूनच पाणी वापरावर नियंत्रण आणण्याची तयारी सुरू केली आहे.
१ मेपासून १० टक्के पाणी कपात प्रस्तावित
महापालिका प्रशासनाने सादर केलेल्या प्रस्तावानुसार, १ मे २०२६ पासून मुंबईत १० टक्के पाणी कपात लागू करण्याचा विचार करण्यात आला आहे. या निर्णयामुळे शहरातील घरगुती, औद्योगिक आणि व्यावसायिक पाणी वापरावर थेट परिणाम होण्याची शक्यता आहे.
अधिकाऱ्यांच्या मते, जर ही कपात लागू केली गेली तर पावसाळा सुरू होईपर्यंत म्हणजेच जुलै-ऑगस्टपर्यंत पाणीपुरवठा सुरळीत ठेवणे शक्य होईल.
मुंबईला पाणीपुरवठा करणारी धरणे
मुंबई शहराला तानसा, भातसा, मोडक सागर, मध्य वैतरणा, अप्पर वैतरणा, विहार आणि तुळशी या सात धरणांमधून दररोज सुमारे ४,१०० दशलक्ष लिटर पाणी पुरवले जाते. ही धरणे मुंबईच्या पाणीपुरवठ्याचा मुख्य आधार आहेत.
प्रमुख धरणांतील सध्याचा जलसाठा:
- भातसा: २,३५,४३९ दशलक्ष लिटर
- मध्य वैतरणा: ६९,१०६ दशलक्ष लिटर
- अप्पर वैतरणा: ७७,०४५ दशलक्ष लिटर
- तानसा: ४०,८१७ दशलक्ष लिटर
- मोडक सागर: ४५,३४० दशलक्ष लिटर
- विहार: १५,३५३ दशलक्ष लिटर
- तुळशी: ३,२७४ दशलक्ष लिटर
यामध्ये भातसा धरणात सर्वाधिक पाणीसाठा उपलब्ध असून ते मुंबईच्या पाणीपुरवठ्याचे महत्त्वाचे स्रोत मानले जाते.
मागील वर्षांच्या तुलनेत सध्याची स्थिती
महापालिकेने दिलेल्या आकडेवारीनुसार यंदाचा पाणीसाठा मागील वर्षांच्या तुलनेत काहीसा सुधारलेला दिसत असला तरी तो पूर्ण सुरक्षित पातळीवर नाही.
- २०२६: ३३.६०%
- २०२५: ३०.२४%
- २०२४: २४.५४%
या तुलनेत सुधारणा दिसत असली तरी मान्सून उशिरा आल्यास परिस्थिती गंभीर होऊ शकते, असा इशारा तज्ज्ञांनी दिला आहे.
पाणी कपातीमागील प्रमुख कारणे
महापालिका प्रशासनाने दिलेल्या माहितीनुसार पाणी कपातीची शक्यता निर्माण होण्यामागे काही महत्त्वाची कारणे आहेत:
१. अल-निनोचा प्रभाव
हवामान बदलामुळे यंदा पावसाळ्यावर परिणाम होण्याची शक्यता वाढली आहे.
२. मान्सून उशिरा येण्याची शक्यता
भारतीय हवामान विभागाने पावसाळा उशिरा सुरू होण्याचा अंदाज वर्तवला आहे.
३. वाढते तापमान
उन्हाळ्यातील तीव्र उष्णतेमुळे धरणांमधील पाण्याचे बाष्पीभवन वेगाने होत आहे.
४. वाढती लोकसंख्या आणि मागणी
मुंबईतील वाढत्या लोकसंख्येमुळे पाण्याची मागणी सतत वाढत आहे.
प्रशासनाचे नियोजन काय?
राज्य सरकारने मुंबई महानगरपालिकेला जुलैऐवजी ऑगस्टपर्यंत पाणीपुरवठ्याचे नियोजन करण्याचे निर्देश दिले आहेत. या पार्श्वभूमीवर महापालिकेने विविध उपाययोजना सुरू केल्या आहेत.
- पाण्याचा अपव्यय टाळण्यासाठी जनजागृती मोहीम
- उद्योग आणि व्यावसायिक क्षेत्रांवर नियंत्रण
- पाणी वितरणात काटकसर
- आपत्कालीन परिस्थितीसाठी अतिरिक्त नियोजन
जर १० टक्के पाणी कपात लागू झाली, तर उपलब्ध जलसाठा अधिक काळ टिकवता येईल, असा प्रशासनाचा विश्वास आहे.
नागरिकांसाठी सूचना
महापालिकेने नागरिकांना आवाहन केले आहे की त्यांनी आतापासूनच पाण्याचा काटकसरीने वापर करावा. अनावश्यक पाणी वापर टाळणे, गळती थांबवणे आणि पाणी जपून वापरणे हे आवश्यक असल्याचे सांगण्यात आले आहे.
अधिकृत घोषणा प्रतीक्षेत
सध्या पाणी कपातीचा प्रस्ताव तयार असून त्यावर अंतिम निर्णय अद्याप घेण्यात आलेला नाही. मात्र परिस्थितीचा अंदाज पाहता १ मेपासून पाणी कपात लागू होण्याची शक्यता अधिक आहे. पुढील काही दिवसांत महापालिकेकडून याबाबत अधिकृत घोषणा अपेक्षित आहे.
मुंबईसारख्या महानगरासाठी पाणी हा अत्यंत महत्त्वाचा घटक आहे. सध्याच्या हवामान परिस्थितीमुळे निर्माण झालेल्या आव्हानांमुळे प्रशासनाला कठोर निर्णय घ्यावे लागत आहेत. नागरिकांनीही सहकार्य करून पाण्याचा जपून वापर केल्यास भविष्यातील संकट टाळता येऊ शकते.
