स्लोवाकिया दौऱ्यातून मोदींचा डिप्लोमॅटिक धमाका : पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या परदेश दौऱ्यांमध्ये नेहमीच जागतिक स्तरावर भारताची भूमिका मजबूत करण्यावर भर दिला जातो. याच पार्श्वभूमीवर 14 आणि 15 जून रोजी झालेला त्यांचा स्लोवाकिया दौरा अत्यंत महत्त्वपूर्ण मानला जात आहे. युरोपमधील तुलनेने छोटा देश असलेल्या स्लोवाकियाला भेट देणारे ते पहिले भारतीय पंतप्रधान ठरले आहेत. या ऐतिहासिक दौऱ्यामुळे भारत-स्लोवाकिया संबंधांना नव्या उंचीवर नेण्याचा मार्ग मोकळा झाला आहे.
या दौऱ्यात भारत आणि स्लोवाकिया यांच्यात एकूण 11 महत्त्वपूर्ण करारांवर स्वाक्षऱ्या करण्यात आल्या. याशिवाय तीन मोठ्या घोषणा देखील करण्यात आल्या, ज्यामुळे दोन्ही देशांमधील सहकार्य विविध क्षेत्रांमध्ये अधिक मजबूत होणार आहे. या भेटीत पंतप्रधान मोदी आणि स्लोवाकियाचे पंतप्रधान Robert Fico यांच्यात सविस्तर चर्चा झाली.
संबंधांना नवी दिशा देणारी भेट
या दौऱ्यादरम्यान पंतप्रधान Narendra Modi यांनी स्पष्ट केले की भारत आणि स्लोवाकिया यांच्यातील संबंध आता “कॉम्प्रिहेन्सिव्ह पार्टनरशिप” या नव्या टप्प्यावर पोहोचले आहेत. यामुळे व्यापार, तंत्रज्ञान, शिक्षण, संरक्षण आणि सांस्कृतिक क्षेत्रात मोठ्या प्रमाणावर सहकार्य वाढणार आहे.
Related News
मोदी यांनी स्लोवाकियाचे पंतप्रधान रॉबर्ट फिको यांचे मनःपूर्वक आभार मानले. त्यांनी सांगितले की, फिको हे भारताचे खरे मित्र आहेत आणि त्यांच्या नेतृत्वामुळे दोन्ही देशांतील संबंध अधिक मजबूत झाले आहेत.
11 महत्त्वाचे करार – कोणत्या क्षेत्रात काय घडलं?
या दौऱ्यात दोन्ही देशांमध्ये विविध क्षेत्रांमध्ये 11 करार करण्यात आले. त्यामध्ये प्रमुख करार खालीलप्रमाणे आहेत:
1. श्रम आणि स्थलांतर करार
भारतीय कामगारांना स्लोवाकियामध्ये रोजगाराच्या अधिक संधी उपलब्ध करून देण्यासाठी लेबर मायग्रेशन करार करण्यात आला आहे.
2. संरक्षण सहकार्य
संरक्षण क्षेत्रात सहकार्य वाढवण्यासाठी लेटर ऑफ इंटेंट (LoI) वर स्वाक्षरी करण्यात आली.
3. डिजिटल तंत्रज्ञान भागीदारी
डिजिटल टेक्नॉलॉजी आणि नवोन्मेष क्षेत्रात सहकार्य वाढवण्यावर सहमती झाली.
4. उच्च शिक्षण आणि संशोधन
शिक्षण क्षेत्रात संयुक्त संशोधन, विद्यार्थी विनिमय आणि स्कॉलरशिप कार्यक्रम राबवले जाणार आहेत.
5. ऑडिओ-व्हिज्युअल आणि फिल्म सहकार्य
चित्रपट, टीव्ही आणि क्रिएटिव्ह इंडस्ट्रीजमध्ये सहकार्य वाढवण्यासाठी करार करण्यात आला.
6. क्वांटम कम्युनिकेशन
महत्त्वाच्या इन्फ्रास्ट्रक्चरचे संरक्षण आणि क्वांटम तंत्रज्ञानात सहकार्य वाढवले जाणार आहे.
7. आरोग्य आणि योग-नॅचरोपॅथी
पुण्यातील आयुष संस्थान आणि स्लोवाकियातील हेल्थ स्पा यांच्यात आरोग्य क्षेत्रात करार झाला.
8. आयआयटी सहकार्य
IIT Delhi आणि स्लोवाक टेक्निकल युनिव्हर्सिटी यांच्यात शैक्षणिक आणि संशोधन सहकार्य वाढवले जाणार आहे.
9. पर्यटन सहकार्य
दोन्ही देशांतील टूर ऑपरेटर संघटनांमध्ये सहकार्य वाढवण्यावर सहमती झाली.
10. वैज्ञानिक संशोधन
Indian National Science Academy आणि स्लोवाक अकॅडमी ऑफ सायन्सेस यांच्यात वैज्ञानिक सहकार्य वाढवले जाणार आहे.
11. वीजा आणि कन्सुलर संवाद
व्हिसा आणि नागरिक सेवांबाबत नियमित संवाद सुरू करण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे.
तीन मोठ्या घोषणा
या दौऱ्यात केवळ करारच नव्हे तर तीन महत्त्वाच्या घोषणा देखील करण्यात आल्या:
- भारत आणि स्लोवाकियामधील संबंधांना “कॉम्प्रिहेन्सिव्ह पार्टनरशिप”चा दर्जा देण्यात आला.
- दहशतवादाविरोधातील सहकार्य मजबूत करण्यासाठी संयुक्त कार्यगट स्थापन केला जाणार आहे.
- नागरिक सेवा आणि व्हिसा प्रक्रियेसाठी विशेष संवाद यंत्रणा (कॉन्सुलर डायलॉग) सुरू केला जाणार आहे.
भारतासाठी काय फायदा?
या दौऱ्यामुळे भारताला युरोपमध्ये एक नवा आणि विश्वासार्ह भागीदार मिळाला आहे. विशेषतः तंत्रज्ञान, संशोधन, शिक्षण आणि संरक्षण क्षेत्रात भारतासाठी अनेक नवीन संधी निर्माण होणार आहेत. तसेच भारतीय कामगारांना युरोपमध्ये रोजगाराच्या संधी अधिक सुलभ होण्याची शक्यता आहे.
डिजिटल तंत्रज्ञान आणि क्वांटम कम्युनिकेशनसारख्या अत्याधुनिक क्षेत्रांमध्ये सहकार्य वाढल्यामुळे भारताच्या स्टार्टअप आणि संशोधन क्षेत्रालाही मोठा फायदा होणार आहे.
युरोपमध्ये भारताची वाढती ताकद
हा दौरा केवळ भारत आणि स्लोवाकिया यांच्यातील द्विपक्षीय संबंधांपुरता मर्यादित नसून, तो भारताच्या व्यापक आणि दीर्घकालीन परराष्ट्र धोरणाचा एक महत्त्वाचा भाग आहे. युरोपमध्ये आपला प्रभाव वाढवण्यासाठी भारत लहान परंतु रणनीतिक दृष्ट्या महत्त्वाच्या देशांशी संबंध अधिक मजबूत करत आहे. अशा देशांशी सहकार्य वाढवल्याने व्यापार, तंत्रज्ञान, शिक्षण आणि संरक्षण क्षेत्रात नवे दरवाजे उघडतात. यामुळे भारताची जागतिक पातळीवरील उपस्थिती अधिक ठळक होते आणि युरोपियन युनियनसोबतच्या संबंधांनाही अप्रत्यक्ष बळ मिळते. त्यामुळे हा दौरा भारताच्या ‘मल्टी-लेटरल डिप्लोमसी’ धोरणाला गती देणारा आणि भविष्यातील आर्थिक तसेच रणनीतिक भागीदारीसाठी अत्यंत महत्त्वाचा ठरतो.
स्लोवाकिया दौरा हा भारताच्या परराष्ट्र धोरणातील एक महत्त्वाचा टप्पा ठरला आहे. 11 करार, तीन मोठ्या घोषणा आणि सर्वसमावेशक भागीदारीचा दर्जा यामुळे भारत-स्लोवाकिया संबंध भविष्यात अधिक मजबूत होणार आहेत. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या या दौऱ्यामुळे भारताला युरोपमध्ये एक नवा विश्वासार्ह भागीदार मिळाला असून जागतिक स्तरावर भारताची भूमिका अधिक बळकट झाली आहे.
