हिवाळ्यात मायग्रेनचा त्रास वाढतोय? योग्य काळजी घेतल्यास नियंत्रण शक्य

हिवाळ्यात मायग्रेनचा त्रास का वाढतो?

हिवाळ्याच्या दिवसांत अनेकांना डोकेदुखीचा, विशेषतः मायग्रेनचा त्रास अधिक जाणवतो. थंड हवा, वातावरणातील अचानक बदल, कमी सूर्यप्रकाश आणि शरीरातील रक्ताभिसरणात होणारे बदल यामुळे मायग्रेनचा झटका येण्याची शक्यता वाढते. मायग्रेन हा सामान्य डोकेदुखीपेक्षा वेगळा आणि अधिक तीव्र स्वरूपाचा त्रास मानला जातो.

मायग्रेनमध्ये डोक्याच्या एका बाजूला धडधडणारी वेदना होते. काही वेळा ही वेदना इतकी तीव्र असते की दैनंदिन कामकाज करणेही कठीण होऊन जाते. मळमळ, उलट्या, चक्कर येणे तसेच प्रकाश आणि मोठा आवाज सहन न होणे अशी लक्षणे मायग्रेनमध्ये दिसून येतात.

हिवाळ्यात दिवस लहान असतात आणि शारीरिक हालचाल देखील कमी होते. यामुळे शरीरातील ऊर्जा संतुलन बिघडते आणि मायग्रेनचा धोका वाढू शकतो. त्यामुळे योग्य जीवनशैली राखणे अत्यंत गरजेचे ठरते.

थंड हवामान आणि मायग्रेनचा संबंध

हिवाळ्यात तापमान अचानक कमी होते. थंड हवा थेट डोक्यावर परिणाम करू शकते. विशेषतः डोकं, कान आणि मान भाग उघडा राहिल्यास मायग्रेनचा त्रास वाढण्याची शक्यता असते. त्यामुळे हिवाळ्यात उबदार कपडे वापरणे आवश्यक आहे.

थंडीमुळे स्नायू कडक होतात. स्नायूंमध्ये ताण निर्माण झाल्यास रक्ताभिसरणावर परिणाम होतो. रक्तप्रवाह कमी झाल्यास मेंदूपर्यंत पुरेसा ऑक्सिजन पोहोचत नाही आणि त्यामुळे डोकेदुखी वाढू शकते.

याशिवाय हिवाळ्यात अनेक लोक पाणी कमी पितात. शरीरात पाण्याची कमतरता झाल्यास डिहायड्रेशन होते आणि मायग्रेनचा झटका येऊ शकतो. म्हणून दिवसभरात पुरेसे पाणी पिणे महत्त्वाचे आहे.

संतुलित दिनचर्या ठेवा – सर्वात महत्त्वाचा उपाय

तज्ञांच्या मते मायग्रेन नियंत्रणासाठी नियमित दिनचर्या अत्यंत आवश्यक आहे. झोपेची अनियमितता मायग्रेनचा त्रास वाढवू शकते. दररोज ठरलेल्या वेळेला झोपणे आणि उठणे ही सवय लावणे फायदेशीर ठरते.

हिवाळ्यात अनेक लोक उशिरापर्यंत जागे राहतात किंवा सकाळी उशिरा उठतात. मात्र झोपेचे चक्र बिघडल्यास मायग्रेनचा झटका येण्याची शक्यता वाढते. शरीराला पुरेशी विश्रांती मिळणे गरजेचे आहे. कामाचा ताण, मानसिक दडपण आणि अनियमित जीवनशैली यामुळे मायग्रेन अधिक तीव्र होऊ शकतो.

हलका व्यायाम आणि योगा फायदेशीर

नियमित हलका व्यायाम मायग्रेन नियंत्रणात मदत करू शकतो. चालणे, योगा, स्ट्रेचिंग यामुळे शरीरातील रक्ताभिसरण सुधारते. त्यामुळे डोक्यावरील ताण कमी होण्यास मदत होते.

योगाभ्यास केल्याने मानसिक शांतता मिळते. ताण कमी झाल्यास मायग्रेनचा झटका येण्याची शक्यता कमी होते. तज्ञांच्या मते दररोज किमान 30 मिनिटे हलका व्यायाम करणे आरोग्यासाठी चांगले ठरते. मात्र अति कडक व्यायाम टाळावा, कारण त्यामुळे उलट त्रास वाढू शकतो.

आहाराकडे विशेष लक्ष द्या

हिवाळ्यात आहाराची काळजी घेणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. जास्त तळलेले पदार्थ, जंक फूड आणि कॅफिनचे जास्त सेवन मायग्रेन वाढवू शकते. काही लोकांना चहा किंवा कॉफीचे अतिसेवन देखील त्रासदायक ठरू शकते. त्यामुळे कॅफिनचे प्रमाण नियंत्रित ठेवणे आवश्यक आहे.

नियमित वेळेत जेवण करणेही महत्त्वाचे आहे. उपाशी राहिल्यास रक्तातील साखरेचे प्रमाण कमी होऊ शकते आणि मायग्रेनचा झटका येऊ शकतो. फळे, हिरव्या भाज्या आणि पौष्टिक आहाराचा समावेश केल्यास शरीर मजबूत राहते.

थंड हवा आणि प्रखर सूर्यप्रकाशापासून संरक्षण

हिवाळ्यात थेट अति थंडीत बाहेर जाणे टाळावे. डोकं, कान आणि मान उबदार ठेवणे आवश्यक आहे. प्रखर सूर्यप्रकाशात अचानक जाणे देखील मायग्रेन वाढवू शकते. त्यामुळे बाहेर जाताना योग्य संरक्षण घ्यावे.

मोबाईल आणि स्क्रीनचा अतिवापर टाळा

सध्याच्या काळात मोबाईल फोन, कॉम्प्युटर आणि टॅब्लेटचा वापर वाढला आहे. सतत स्क्रीनकडे पाहिल्याने डोळ्यांवर ताण येतो. डोळ्यांवरील ताणामुळे डोकेदुखी वाढण्याची शक्यता असते. त्यामुळे काम करताना थोड्या थोड्या वेळाने विश्रांती घेणे आवश्यक आहे.

ताण-तणाव नियंत्रणासाठी उपाय

मानसिक ताण हा मायग्रेनचा प्रमुख कारणांपैकी एक मानला जातो. ध्यानधारणा, खोल श्वास घेण्याचे व्यायाम आणि सकारात्मक विचार यामुळे ताण कमी होण्यास मदत होते. धूम्रपान आणि मद्यपान मायग्रेन वाढवू शकते. त्यामुळे अशा सवयी टाळणेच उत्तम ठरते.

औषधोपचार वेळेवर घ्या

ज्यांना डॉक्टरांनी औषधे दिली आहेत त्यांनी ती वेळेवर घ्यावीत. स्वतःहून औषधे बदलू नयेत.

जर मायग्रेनचा त्रास वारंवार होत असेल तर त्वरित डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा.

World Health Organization सारख्या आरोग्य संस्थाही सांगतात की योग्य जीवनशैली आणि वेळेवर उपचार यामुळे डोकेदुखीचे विकार नियंत्रणात ठेवता येतात.

कोणत्या वेळी डॉक्टरांकडे जावे?

• डोकेदुखी अचानक खूप वाढल्यास

• उलट्या किंवा चक्कर जास्त येत असल्यास

• दृष्टी अस्पष्ट होत असल्यास

• वेदना औषधांनी कमी न झाल्यास

• मायग्रेनचा झटका वारंवार येत असल्यास

अशा लक्षणांमध्ये त्वरित वैद्यकीय तपासणी आवश्यक आहे.

हिवाळ्यात मायग्रेन नियंत्रणासाठी 10 सोपे उपाय

1. दररोज वेळेवर झोप आणि उठणे

2. डोकं व कान उबदार ठेवणे

3. भरपूर कोमट पाणी पिणे

4. हलका व्यायाम करणे

5. ताण कमी ठेवणे

6. जास्त स्क्रीन टाइम टाळणे

7. नियमित आहार घेणे

8. थंड हवा थेट लागणार नाही याची काळजी

9. धूम्रपान आणि मद्यपान टाळणे

10. डॉक्टरांच्या सल्ल्याने औषधे घेणे

हिवाळ्यात मायग्रेनचा त्रास वाढण्याची शक्यता असली तरी योग्य काळजी घेतल्यास तो नियंत्रणात ठेवता येतो. संतुलित आहार, नियमित व्यायाम, पुरेशी झोप आणि ताणमुक्त जीवनशैली यामुळे मायग्रेनचा धोका कमी होऊ शकतो. वेळेवर उपचार आणि आरोग्यदायी सवयी अंगीकारल्यास हिवाळ्याचा आनंद त्रासाशिवाय घेता येऊ शकतो.

(डिस्क्लेमर: या लेखातील माहिती सामान्य ज्ञानावर आधारित आहे. कोणताही उपाय अवलंबण्यापूर्वी तज्ञ डॉक्टरांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे.)

read also:https://ajinkyabharat.com/2026-iran-israel-war-intensifies-tonight-fear-of-major-attack/