‘उडणारी शवपेटी’ म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या विमानाची कहाणी
भारताच्या हवाई सुरक्षेचा कणा ठरलेलं आणि दशके आकाशात राज्य केलेलं मिग-21 लढाऊ विमान अखेर सेवामुक्त झालं आहे. 26 सप्टेंबर 2025 रोजी याचं अंतिम उड्डाण होत असून, एका युगाचा शेवट ठरतो आहे.
आकाशाशी झालेली पहिली मैत्री
निवृत्त एअर मार्शल पृथ्वी सिंग ब्रार यांनी मिग-21 सोबतचा आपला अनुभव सांगताना म्हटलं होतं –“ध्वनीच्या दुप्पट वेगानं (मॅक-2) मिग-21 उडवताना जणू आकाशानं मला पूर्णपणे मुक्तसंचाराची परवानगी दिली होती. त्या वेगात विमान वळण्यासाठी किलोमीटरचा अवकाश लागायचा. तरीसुद्धा, हे विमान युद्धात माझ्यासाठी ढाल ठरलं.”त्यांच्या मते, मिग-21 हे युद्धातील एक चपळ व ताकदवान साथीदार होतं. घारीच्या हल्ल्यातून चतुराईनं सुटणाऱ्या छोट्या पक्ष्यासारखं ते नेहमी संकटातून मार्ग काढत असे.
भारतीय हवाई दलाचा कणा
1960च्या दशकात मिग-21 भारतीय हवाई दलात दाखल झालं.
Related News
11 Aprडिझेलवर केंद्राचा मोठा निर्णय; करात तब्बल 36 रुपयांची वाढ
डिझेलवर केंद्राचा मोठा निर्णय; करात मोठी वाढ, इंधन बाजारात नवे समीकरण देशातील इंधन क्षेत्रात मोठा बदल घडवणारा निर्णय घेत केंद्र सरकारने हाय-स्पीड डिझेलवर... 11 Aprजयगड किल्ल्याचा रहस्यमय खजिना;50 वर्षांनंतरही गूढ कायम
जयगड किल्ल्याचा गूढ खजिना: १९७६ च्या लष्करी मोहिमेचं रहस्य अजूनही कायम राजस्थानमधील Jaigarh Fort हा किल्ला केवळ त्याच्या भव्यतेसाठीच नव्हे, तर एक... 11 Aprसोन्याच्या दरात झपाट्याने वाढ; 10 ग्रॅमसाठी विक्रमी भाव
Gold Rate : सोन्याच्या दरात मोठी उसळी; १० ग्रॅमसाठी विक्रमी भाव, ग्राहकांमध्ये चिंतेचे वातावरण आंतरराष्ट्रीय घडामोडींचा थेट परिणाम भारतीय बाजारपेठेवर होत असल्याचे पुन्हा एकदा स्पष... 11 AprSplitsvilla 16 : Baseer Ali ची ग्रँड एन्ट्री – व्हिलामध्ये येणार नवा ट्विस्ट!
‘MTV Splitsvilla 16’ Episode 41 मध्ये धमाका! सुज्जानचा संताप, रुुरुच्या निर्णयाने खेळ बदलणार? प्रेक्षकांच्या आवडीचा लोकप्रिय डेटिंग रिअॅलिटी शोत्याच्या उत्कर्षाच्या काळात, हवाई दलातील दोन तृतीयांश लढाऊ विमानं ही मिग-21 होती.
1965, 1971 व 1999 च्या कारगिल युद्धातही मिग-21 ने महत्त्वाची भूमिका बजावली.
872 मिग-21 विमानं भारतानं 1966 ते 1980 दरम्यान सोव्हिएत संघाकडून विकत घेतली होती.
‘उडणारी शवपेटी’
सुरुवातीला या विमानाचं कौतुक झालं, परंतु नंतर अनेक अपघातांमुळे त्याला ‘Flying Coffin’ (उडणारी शवपेटी) अशी बदनाम ओळख मिळाली.
1971 ते 2012 या काळात एकूण 482 मिग-21 अपघातग्रस्त झाले.
या अपघातांमध्ये 171 वैमानिक, 39 नागरिक, 8 सेवा कर्मचारी आणि 1 एअर क्रू सदस्य मृत्यूमुखी पडले.
मानवी चुका, जुनी तंत्रज्ञान प्रणाली, तसेच तांत्रिक दोष हे अपघातांचे प्रमुख कारण ठरले.
2012 नंतरचे अधिकृत आकडे सरकारनं जाहीर केलेले नाहीत.
वैमानिकांची निष्ठा
जरी हे विमान धोकादायक मानलं गेलं, तरी वैमानिकांसाठी ते त्यांच्या हृदयाशी जोडलेलं होतं. त्यांना त्याच्याशी अभिमानाची व जवळीकची भावना होती. अनेक वैमानिक आजही मिग-21 ला “आकाशाचा विश्वासू साथी” म्हणून संबोधतात.
अखेरची उड्डाणकथा
60 वर्षांच्या प्रदीर्घ सेवेनंतर, आज मिग-21 भारतीय आकाशातून निवृत्त होत आहे. या विमानानं शौर्य, भीती, यश-अपयश अशा अनेक आठवणी मागे सोडल्या आहेत. एकीकडे वैमानिकांच्या सुरक्षिततेसाठी ते आव्हानात्मक ठरलं, तर दुसरीकडे देशाच्या हवाई सुरक्षेसाठी त्यानं पिढ्यान्पिढ्या योगदान दिलं.
read also : https://ajinkyabharat.com/name-of-a-paid-mother/
