मध्यपूर्वेतील युद्धजन्य परिस्थितीच्या सावटाखाली, आता पर्शियन आखाती देशांसमोर एक भयंकर नैसर्गिक संकट उभे आहे. पर्शियन आखातावर निर्माण झालेल्या अत्यंत शक्तिशाली ‘कट-ऑफ लो प्रेशर सिस्टम’ मुळे संयुक्त अरब अमिराती (UAE), सौदी अरब, ओमान, कुवेत, कतार, बहरेन आणि इराणसह सात देश गंभीर पावसाच्या धोक्याखाली आले आहेत. हवामान शास्त्रज्ञांच्या मते, हा केवळ सामान्य मान्सून नाही, तर एक धोकादायक हवामान प्रणाली आहे, जी वाळवंटातील शहरांमध्ये पूर, चक्रीवादळ आणि धुळीच्या वादळांची शक्यता वाढवत आहे.
या प्रणालीमुळे पुढील 72 तासांत काही ठिकाणी 100 मिमी ते 500 मिमी पाऊस होण्याची शक्यता आहे, जे या क्षेत्रातील वार्षिक सरासरी पावसाच्या तुलनेत खूप जास्त आहे. सौदी अरब आणि येमेनमध्ये ‘डेझर्ट टॉरनेडो’ आणि धुळीच्या वादळांमुळे वाहनचालन, वाहतूक व पायाभूत सुविधांवर गंभीर परिणाम होऊ शकतो. या भीषण हवामानामुळे रस्ते जलमय होणे, घरांमध्ये पाणी साचणे आणि विद्युत वाहिन्यांवर तडाखा बसण्याची शक्यता आहे.
दुबईवर पुन्हा 2024 सारखे संकट उभे राहण्याची भीती आहे. एप्रिल 2024 मध्ये दुबईने 75 वर्षांत सर्वात जास्त पाऊस पाहिला होता, आणि आता पुन्हा अशीच परिस्थिती निर्माण होण्याची शक्यता आहे. दुबई इंटरनॅशनल आणि अबू धाबी विमानतळावर उड्डाणे डायव्हर्ट करण्यासाठी तयारी सुरू आहे. यावर्षीच्या आठवड्यात 3 ते 6 इंच पाऊस होऊ शकतो, जो दुबईच्या वार्षिक सरासरीपेक्षा जास्त आहे. वाळवंटी शहरांमधील ड्रेनेज सिस्टिम या प्रमाणात पाऊस झेलण्यासाठी तयार नसल्यामुळे शहरांमध्ये पाणी साचण्याचे आव्हान प्रशासनासमोर आहे.
युद्धाच्या पातळीवर तयारी करण्यासाठी, यूएई, ओमान आणि सौदी अरबमध्ये आपत्कालीन यंत्रणांना ‘स्टँडबाय’वर ठेवण्यात आले आहे. कंपन्यांना कर्मचाऱ्यांना घरून काम करण्याची परवानगी देण्याचे आदेश देण्यात आले आहेत. अबू धाबीमध्ये रस्त्यांवरील वाहनांची गती मर्यादित करण्यात आली आहे, तसेच नागरिकांना गरज नसल्यास घराबाहेर न पडण्याचा सल्ला देण्यात आला आहे.
मध्यपूर्वेतील पूर्वीच्या अनुभवांकडे पाहता, या संकटाची गंभीरता स्पष्ट होते. 2019 मध्ये इराण आणि इराकमध्ये अब्जावधी डॉलर्सचे नुकसान झाले होते. 2020 मध्ये इजिप्तपासून इराणपर्यंत 9 देशांना वादळाचा तडाखा बसला होता. 2022 मध्ये अवघ्या 6 तासांत जेद्दाह शहरात 179 मिमी पाऊस पडल्याने मोठा हाहाकार माजला होता. या आधीच्या घटनांमुळे प्रशासन आणि नागरिकांना मोठ्या प्रमाणावर नुकसान होण्याची शक्यता आहे.
हवामान शास्त्रज्ञांनी नागरिकांना सावध राहण्याचा सल्ला दिला आहे. घरामध्ये पाण्याची पुरेशी साठवण, आपत्कालीन सामग्रीची तयारी आणि प्रवास टाळण्याची सूचना केली आहे. विमानतळे, बंदर, रस्ते आणि वीज वितरण यंत्रणा आपत्कालीन स्थितीसाठी सज्ज आहेत.विशेषत: सौदी अरब, यूएई आणि ओमानमध्ये पावसामुळे रस्ते जलमय होऊन वाहनचालन ठप्प होण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे प्रशासनाने पाणी निचरा यंत्रणा, पूर व्यवस्थापन आणि नागरिकांच्या सुरक्षिततेसाठी उपाययोजना वाढवलेल्या आहेत.
हा धोका केवळ पावसापुरता मर्यादित नाही; वाळवंटातील धुळीचे वादळ, टॉरनेडो आणि वीज तडाखा यामुळेही प्रचंड संकट निर्माण होण्याची शक्यता आहे. नागरिकांनी घराबाहेर पडणे टाळावे, वाहन चालवताना विशेष खबरदारी घ्यावी, आणि आपत्कालीन संपर्क क्रमांक सेव्ह करावे, असा हवामान खात्याचा इशारा आहे.
मध्यपूर्वेतील युध्दग्रस्त परिस्थितीमध्ये या नैसर्गिक आपत्तिने देशांवर द doble दबाव आणला आहे. युद्धामुळे आधीच पायाभूत सुविधा, रस्ते, पाणीपुरवठा आणि आरोग्य यंत्रणा दुर्बल आहेत, त्यामुळे अशा भीषण पावसामुळे जनजीवनावर गंभीर परिणाम होऊ शकतो.सुरक्षा यंत्रणा, आपत्कालीन कर्मचारी, हेलिकॉप्टर आणि रेस्क्यू टीम्स ‘स्टँडबाय’वर ठेवण्यात आल्या आहेत. नागरिकांनी प्रशासनाच्या सूचनांचे पालन करणे अत्यंत आवश्यक आहे. या संकटामुळे हवामान बदल, मान्सूनच्या असामान्यतेमुळे मध्यपूर्वेतील शहरांमध्ये पाणी साचणे, रस्त्यांवरील वाहतूक ठप्प होणे, आणि विमान सेवांवर तडाखा बसण्याची शक्यता आहे.
मध्यपूर्वेतील सात देशांना उद्भवलेल्या या नैसर्गिक संकटामुळे नागरिक, प्रशासन आणि आंतरराष्ट्रीय संस्थांना मोठ्या प्रमाणावर सज्ज राहावे लागणार आहे. हवामानशास्त्रज्ञांचे म्हणणे आहे की, या चक्रीवादळामुळे इतर वाळवंटी भागांमध्येही पावसाचे प्रमाण वाढण्याची शक्यता आहे.
