इराणकडून सर्वात मोठी घोषणा, अमेरिकेसोबतच्या युद्धादरम्यान थेट घेतला ऐतिहासिक निर्णय; मोज्तबा खामेनेई नवे सर्वोच्च नेते

तेहरान : मध्यपूर्वेत पुन्हा एकदा तणावाचा भडका उडाला असून इराण, अमेरिका आणि इस्रायल यांच्यातील संघर्षाने गंभीर वळण घेतले आहे. या संघर्षादरम्यान इराणमध्ये मोठी राजकीय उलथापालथ झाली असून देशाच्या सर्वोच्च नेतृत्वाबाबत धक्कादायक घडामोडी समोर आल्या आहेत. इराणचे सर्वोच्च नेते आयातुल्ला अली खामेनेई यांचा संयुक्त हवाई हल्ल्यात मृत्यू झाल्याची माहिती समोर आल्यानंतर देशभरात खळबळ उडाली. त्यानंतर काही तासांतच उत्तराधिकारी म्हणून अली रजा अराफी यांची घोषणा करण्यात आली; मात्र त्यांनाही हल्ल्यात जीव गमवावा लागल्याचे वृत्त आहे. या पार्श्वभूमीवर आता खामेनेई यांचे पुत्र मोज्तबा खामेनेई यांची इराणचे नवे सर्वोच्च नेते म्हणून निवड जाहीर करण्यात आली आहे.

युद्धाला भीषण सुरुवात

संघर्ष सुरू झाल्यानंतर अवघ्या २४ तासांतच परिस्थिती चिघळली. अमेरिकन-इस्रायली संयुक्त कारवाईत इराणमधील महत्त्वाच्या लष्करी व प्रशासकीय ठिकाणांवर अचूक हल्ले करण्यात आल्याचे सांगितले जात आहे. या कारवाईत सर्वोच्च नेतृत्वालाच लक्ष्य केल्याचे स्पष्ट झाले. आयातुल्ला अली खामेनेई यांच्यासह त्यांच्या कुटुंबातील काही सदस्यांचाही मृत्यू झाल्याची माहिती समोर आली आणि इराणमध्ये शोककळा पसरली.

इराणच्या राजकीय व्यवस्थेत सर्वोच्च नेत्याला अत्यंत महत्त्वाचे स्थान आहे. देशाच्या संरक्षण, परराष्ट्र धोरण आणि धोरणात्मक निर्णयांवर अंतिम अधिकार या पदाकडे असतो. त्यामुळे या पदावरील अचानक निर्माण झालेली पोकळी भरून काढणे ही इराणी नेतृत्वासमोर मोठी कसोटी होती.

अली रजा अराफींची अल्पायुषी नियुक्ती

खामेनेई यांच्या निधनानंतर धार्मिक व राजकीय नेत्यांच्या बैठकीत अली रजा अराफी यांचे नाव पुढे आले. त्यांची सर्वोच्च नेतेपदी नियुक्ती जाहीर करण्यात आली. मात्र, त्यानंतर काही तासांतच आणखी एका हवाई हल्ल्यात त्यांचा मृत्यू झाल्याचे वृत्त समोर आले. या घटनेमुळे इराणमधील सुरक्षेवर प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे.

मोज्तबा खामेनेई यांची निवड

सततच्या हल्ल्यांच्या पार्श्वभूमीवर आणि देशात स्थैर्य राखण्यासाठी अखेर मोज्तबा खामेनेई यांची सर्वोच्च नेते म्हणून घोषणा करण्यात आली. ते आयातुल्ला अली खामेनेई यांचे पुत्र असून धार्मिक व राजकीय वर्तुळात त्यांचा प्रभाव मानला जातो. युद्धाच्या कठीण काळात नेतृत्वात सातत्य राहावे, या उद्देशाने ही निवड करण्यात आल्याचे सूत्रांनी सांगितले.

इराणवरील हल्ल्यांची तीव्रता

या युद्धात iran मधील शाळा, सरकारी इमारती, लष्करी तळ आणि दळणवळण केंद्रे लक्ष्य केल्याची माहिती समोर येत आहे. सायबर हल्ल्यांमुळे वीजपुरवठा, इंटरनेट सेवा आणि बँकिंग व्यवहारांवर परिणाम झाल्याचे वृत्त आहे. सामान्य नागरिकांमध्ये भीतीचे वातावरण असून हजारो लोकांनी सुरक्षित भागात स्थलांतर सुरू केले आहे.

लहान मुले, महिला आणि वृद्ध यांच्यावर या संघर्षाचा सर्वाधिक परिणाम होत आहे. रुग्णालयांमध्ये जखमींची संख्या वाढत असून औषधसाठ्यावर ताण आला आहे. इराण सरकारकडून नागरिकांना सुरक्षित ठिकाणी हलवण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत.

इराणची प्रत्युत्तर कारवाई

 iran कडूनही जोरदार प्रत्युत्तर दिले जात आहे. आखाती प्रदेशातील अमेरिकन हितसंबंधांवर आणि काही दूतावासांवर हल्ल्यांचे वृत्त आहे. ड्रोन आणि क्षेपणास्त्रांच्या साहाय्याने iran ने लष्करी ताकद दाखवली आहे. इराणच्या संरक्षण दलांनी “देशाच्या सार्वभौमत्वासाठी शेवटपर्यंत लढू” असा इशारा दिला आहे.

आंतरराष्ट्रीय प्रतिक्रिया

या संघर्षात नाटो देशांनी अमेरिकेला पाठिंबा दर्शवला आहे. मात्र थेट लष्करी सहभागाबाबत स्पष्ट भूमिका जाहीर केलेली नाही. चीन आणि रशियाने अमेरिकेच्या कारवाईचा निषेध नोंदवला असला, तरी iran च्या बाजूने उभे राहण्याबाबत अधिकृत घोषणा केलेली नाही. संयुक्त राष्ट्रसंघाकडून तातडीने शांततेचे आवाहन करण्यात आले आहे.

मध्यपूर्वेतील परिणाम

पुढील दिशा काय?

मोज्तबा खामेनेई यांच्या नेतृत्वाखाली iran कोणती भूमिका घेणार, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरणार आहे. युद्ध आणखी चिघळण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे. तज्ज्ञांच्या मते, जर तातडीने राजनैतिक तोडगा काढला गेला नाही, तर मध्यपूर्वेत मोठ्या प्रमाणावर अस्थिरता निर्माण होऊ शकते.

इराण सध्या आपल्या इतिहासातील अत्यंत कठीण टप्प्यातून जात आहे. सर्वोच्च नेतृत्वातील सलग बदल, सततचे हवाई आणि सायबर हल्ले, तसेच आंतरराष्ट्रीय दबाव या सगळ्या परिस्थितीत देशासमोर मोठे आव्हान उभे ठाकले आहे. पुढील काही दिवस या संघर्षाचे भवितव्य ठरवणारे ठरणार आहेत.

read also:https://ajinkyabharat.com/visakha-subhedarna-shindes-assurance/