महाराष्ट्रात LPG सिलेंडर तुटवडा; सरकारकडून केरोसिन पर्यायाची तयारी – छगन भुजबळांची मोठी घोषणा
नागपूर – LPG सिलेंडरच्या तुटवड्यामुळे महाराष्ट्रात नागरिक, हॉटेल व्यवसायिक आणि उद्योगधंद्यांच्या मोठ्या प्रमाणावर त्रास सुरू आहे. गॅस एजन्सीसमोरील रांगा पहाटेपासून लांबच लांब दिसत असून, नागरिकांना गॅस मिळवण्यासाठी तासंतास रांगेत उभं राहावं लागत आहे. या पार्श्वभूमीवर अन्न व नागरी पुरवठा, ग्राहक संरक्षण मंत्री छगन भुजबळ यांनी विधान परिषदेत एक मोठी घोषणा केली आहे. त्यांनी सांगितले की, एलपीजी सिलेंडरला पर्याय म्हणून पेट्रोल पंपावर केरोसिन वितरण करण्याचा विचार सुरु आहे.
गॅस तुटवड्याची पार्श्वभूमी
मध्य-पूर्वेतील युद्ध आणि आंतरराष्ट्रीय बाजारातील इंधन पुरवठ्यातील तणावामुळे भारतात एलपीजी गॅसचा पुरवठा विस्कळीत झाला आहे. हॉटेल व्यवसायिक, टपरी चालक आणि सामान्य नागरिक यांना या तुटवड्याचा सर्वाधिक फटका बसला आहे. अनेक घरांमध्ये लोक इंडक्शन गॅस, विद्युत शेगडी, चूल तसेच सौर ऊर्जेवर आधारित स्वयंपाकासाठी पर्याय वापरत आहेत, पण हे पर्याय सर्वसामान्यांसाठी पुरेसे नाहीत.
सरकारकडून दावा केला जातो की गॅस तुटवडा नाही, पण एजन्सीबाहेरील रांगा, काळाबाजारातील वाढते दर आणि नागरिकांची तक्रार यामुळे परिस्थिती वेगळी दिसत आहे. अनेक ठिकाणी नागरिकांना काळ्या बाजारातून 400 रुपयांपर्यंत अधिक दराने गॅस घ्यावा लागत आहे, तर ऑनलाईन बुकिंग करूनही वेळेत गॅस मिळत नाही.
छगन भुजबळांची मोठी घोषणा
विधान परिषदेत छगन भुजबळ यांनी स्पष्ट केले की, राज्य सरकार एलपीजीला पर्यायी इंधन देण्याची तयारी करत आहे. त्यामध्ये केरोसिन किंवा रॉकेल वितरणाचा पर्याय समाविष्ट आहे. खासकरून पेट्रोल पंपांवर केरोसिन वितरण करण्याचा विचार सुरु आहे, ज्यामुळे घरगुती आणि व्यावसायिक वापरकर्त्यांना तातडीने काही प्रमाणात दिलासा मिळू शकेल.
भुजबळ म्हणाले, “गॅस एजन्सीसमोरील गर्दी पाहता, आम्ही लोकांसाठी सुरक्षित आणि स्वच्छ पर्याय उपलब्ध करून देण्याचा विचार करत आहोत. एलपीजी गॅस तुटवड्यामुळे नागरिकांना जेवण तयार करण्यात अडचणी येत आहेत, यासाठी पर्यायी व्यवस्था तातडीने सुरु करण्याचा निर्णय घेतला आहे.”
रॉकेलचा इतिहास आणि सध्याची तयारी
पूर्वी रॉकेलचा काळाबाजार होत असल्याची तक्रार सातत्याने केली जात होती. लोकांनी धूर रहित स्वयंपाकासाठी आणि अवलंबित्व कमी करण्यासाठी रॉकेलचा वापर कमी केला होता. पांढरे असो की निळे, कोणतंही रॉकेल तातडीने उपलब्ध होत नाही. मात्र सध्याच्या इंधन टंचाई लक्षात घेता शासनाने जुना पर्याय पुन्हा सुरु करण्याचा निर्णय घेतला आहे.
सरकारने एलपीजीला पर्यायी इंधन देण्याची योजना आखली आहे. यामध्ये मुख्यतः पेट्रोल पंपांवर केरोसिन वाटप करणे, तसेच हॉटेल्स आणि घरगुती ग्राहकांसाठी सुविधाजनक वितरण व्यवस्था तयार करणे समाविष्ट आहे.
ग्राहकांची परिस्थिती
पुणे जिल्ह्यातील औद्योगिक वसाहतीमध्ये गॅस सिलेंडरची कमतरता अजूनही कायम आहे. ग्राहकांना गॅस मिळवण्यासाठी लांबच लांब रांगा लावाव्या लागत आहेत. जिल्हाधिकारी यांनी गॅस एजन्सींना OTP प्रणालीद्वारे सिलेंडर वितरण करणे आणि 96 तासांच्या आत ग्राहकांना गॅस पुरवठा करण्याचे आदेश दिले आहेत.
तसेच, गोदाम, गॅस एजन्सी किंवा इतर कोणत्याही ठिकाणाहून थेट गॅस विक्री पूर्णपणे बंद ठेवण्याच्या सूचना देण्यात आल्या आहेत. तरीही प्रत्यक्षात नागरिकांना अनेक ठिकाणी काळा बाजारातून गॅस घ्यावा लागत आहे, जे त्यांच्या बजेटवर मोठा ताण आणत आहे.
नागपूरमध्ये राष्ट्रवादी काँग्रेसचे धरणे आंदोलन
गॅस दरवाढ आणि तुटवड्याच्या विरोधात राष्ट्रवादी काँग्रेस शरद पवार गटाकडून धरणे आंदोलन करण्यात आले. माजी गृहमंत्री अनिल देशमुख यांच्या नेतृत्वात या आंदोलनाचे आयोजन करण्यात आले. नागपूरच्या व्हेरायटी चौकातील महात्मा गांधी यांच्या पुतळ्याजवळ आंदोलन झाले.
या आंदोलनात सरकारला गॅस तुटवड्याबाबत जाब विचारण्याची मागणी केली गेली. नागरिकांच्या समस्या दूर करण्यासाठी त्वरित पावले उचलण्याची मागणी उपस्थित केली गेली.
औद्योगिक आणि व्यावसायिक क्षेत्रांवर परिणाम
मध्य-पूर्वेतील युद्धामुळे आणि इंधन पुरवठ्यातील तणावामुळे हॉटेल व्यवसायिक, टपरी चालक आणि औद्योगिक वसाहतींमधील व्यवसाय मोठ्या प्रमाणावर प्रभावित झाले आहेत. अनेक हॉटेल्स बंद पडण्याच्या मार्गावर आहेत, तर घरगुती ग्राहकांना जेवण बनवण्यात अडचणी येत आहेत.
सरकारकडून एलपीजीच्या तुटवडीला पर्याय म्हणून केरोसिन, रॉकेल वितरणाच्या तयारीमुळे व्यावसायिक आणि घरगुती ग्राहकांना काही प्रमाणात दिलासा मिळण्याची शक्यता आहे.
सरकारकडून नियोजन आणि उपाययोजना
सरकारने गॅस एजन्सीमध्ये OTP प्रणाली, तत्काळ वितरण, गोदामातून थेट विक्री बंद अशा उपाययोजना राबवल्या आहेत. यामुळे गॅस एजन्सीसमोर गर्दी कमी होईल आणि ग्राहकांना वेळेत गॅस मिळेल, असा उद्देश आहे.
सरकारच्या या निर्णयामुळे कालबाजार आणि काळ्या बाजारावरील दबाव कमी होण्याची अपेक्षा आहे. तसेच, पर्यायी इंधन वाटपामुळे नागरिकांना तातडीने स्वयंपाकासाठी इंधन उपलब्ध होईल.
निष्कर्ष
मध्य-पूर्वेतील युद्ध आणि आंतरराष्ट्रीय पुरवठ्याच्या तणावामुळे महाराष्ट्रात एलपीजी गॅस तुटवडा सुरू आहे. ग्राहक, हॉटेल व्यवसायिक आणि औद्योगिक क्षेत्र या तुटवड्यामुळे त्रस्त आहेत.
सरकारकडून केरोसिन आणि रॉकेल वितरणाचा पर्याय, OTP प्रणाली आणि तत्काळ वितरण योजना यांसारखे उपाययोजना सुरु करण्यात आल्या आहेत. नागपूरमध्ये राष्ट्रवादी काँग्रेस गटाने धरणे आंदोलन करून सरकारला नागरिकांच्या समस्या सोडवण्याची मागणी केली आहे.
या उपाययोजना आणि घोषणा महाराष्ट्रातील सामान्य नागरिकांसाठी आणि व्यावसायिकांसाठी दिलासा देणाऱ्या आहेत. तसेच, सरकारच्या नियोजनामुळे गॅस तुटवड्याचा तात्पुरता परिणाम कमी होण्याची शक्यता आहे.
