ITR भरताना योग्य फॉर्म कोणता? अंतिम तारीख काय? जाणून घ्या सविस्तर मार्गदर्शन

(नवीन आर्थिक वर्षात करदात्यांसाठी महत्त्वाची माहिती; वेळेत रिटर्न भरून दंड टाळा)

नवीन आर्थिक वर्ष 2026-27 सुरू झाल्यानंतर करदात्यांसाठी एक महत्त्वाची प्रक्रिया म्हणजे आयकर विवरणपत्र (Income Tax Return – ITR) भरणे. आयकर विभाग (Income Tax Department) ने मूल्यांकन वर्ष 2026-27 साठी सर्व ITR फॉर्म्स अधिसूचित केले आहेत. त्यामुळे आता करदात्यांना त्यांच्या उत्पन्नानुसार योग्य फॉर्म निवडून वेळेत रिटर्न भरण्याची तयारी सुरू करणे आवश्यक आहे.

नवीन आर्थिक वर्ष आणि ITR फाइलिंग

आर्थिक वर्ष 2025-26 साठी करदात्यांना आयकर विवरणपत्र भरावे लागणार आहे. या प्रक्रियेसाठी आयकर विभागाने विविध फॉर्म्स आधीच जाहीर केले आहेत, ज्यामुळे करदात्यांना आवश्यक कागदपत्रे तयार करण्यासाठी पुरेसा वेळ मिळतो.

सरकारने 30 मार्च रोजी ITR-1 आणि ITR-4 जाहीर केले, तर 31 मार्च रोजी ITR-2, ITR-3, ITR-5, ITR-6, ITR-7 आणि ITR-U हे इतर फॉर्म्स अधिसूचित केले. यामुळे संपूर्ण फाइलिंग प्रक्रिया सुलभ करण्याचा प्रयत्न करण्यात आला आहे.

ITR म्हणजे काय?

ITR म्हणजे Income Tax Return. हे एक असे दस्तऐवज आहे ज्यामध्ये व्यक्ती किंवा संस्था त्यांच्या उत्पन्नाची आणि त्यावर लागणाऱ्या कराची माहिती आयकर विभागाला देतात.

प्रत्येक करदात्याने आपला आर्थिक तपशील योग्य फॉर्ममध्ये भरून सादर करणे आवश्यक असते. योग्य फॉर्म न निवडल्यास रिटर्न नाकारला जाऊ शकतो.

ITR भरण्याची अंतिम तारीख

वैयक्तिक करदाते आणि लेखापरीक्षण (Audit) नसलेल्या व्यक्तींसाठी ITR भरण्याची अंतिम तारीख 31 जुलै 2026 निश्चित करण्यात आली आहे.

जर तुम्ही ही तारीख चुकवली, तर तुम्हाला दंड आणि व्याज भरावे लागू शकते. त्यामुळे वेळेत रिटर्न भरणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे.

नवीन आयकर कायदा 2025

भारतामध्ये जुना आयकर कायदा, 1961 बदलून नवीन आयकर कायदा, 2025 लागू करण्यात आला आहे. हा नवीन कायदा 1 एप्रिल 2026 पासून लागू झाला आहे.

तथापि, करदात्यांनी लक्षात ठेवावे की यंदाच्या ITR फाइलिंगवर हा नवीन कायदा लागू होणार नाही. त्याचा परिणाम पुढील वर्षी जून 2027 पासून दिसेल.

म्हणून या वर्षी फाइलिंग करताना जुन्या नियमांचे पालन करावे लागेल.

कोणता ITR फॉर्म निवडायचा?

ITR फॉर्म निवडताना तुमच्या उत्पन्नाचा प्रकार, उत्पन्नाची मर्यादा आणि स्रोत महत्त्वाचे ठरतात. खाली प्रत्येक फॉर्मची माहिती दिली आहे.

ITR-1 (सहज)

ITR-1 हा फॉर्म पगारदार व्यक्तींसाठी आहे.

पात्रता:

• वार्षिक उत्पन्न 50 लाख रुपयांपर्यंत
• वेतन किंवा पेन्शनमधून उत्पन्न
• घरभाडे, व्याज किंवा शेतीमधून 5000 रुपयांपर्यंत उत्पन्न
• एकच घर (House Property)

हा फॉर्म सर्वात सोपा मानला जातो.

ITR-4 (सुगम)

ITR-4 Sugam हा फॉर्म व्यवसाय किंवा व्यावसायिक उत्पन्न असणाऱ्यांसाठी आहे.

पात्रता:

• वार्षिक उत्पन्न 50 लाख रुपयांपर्यंत
• व्यवसाय किंवा प्रोफेशनमधून उत्पन्न
• हिंदू अविभक्त कुटुंब (HUF) साठीही लागू
• Presumptive Taxation Scheme अंतर्गत येणारे करदाते

ITR-2

हा फॉर्म त्या व्यक्तींसाठी आहे ज्यांचे उत्पन्न खालीलप्रमाणे आहे

• वेतन + कॅपिटल गेन
• अनेक घर मालमत्ता
• विदेशी उत्पन्न

ITR-3

व्यवसाय किंवा प्रोफेशनल उत्पन्न असणाऱ्या व्यक्तींसाठी, ज्यांना ITR-4 लागू होत नाही.

ITR-5

भागीदारी फर्म, LLP आणि सहकारी संस्थांसाठी.

ITR-6

कंपन्यांसाठी (Companies).

ITR-7

धर्मादाय संस्था, ट्रस्ट आणि इतर विशिष्ट संस्थांसाठी.

ITR-U

चुकीचा किंवा न भरलेला रिटर्न सुधारण्यासाठी वापरला जाणारा फॉर्म.

ITR फॉर्म निवडताना होणाऱ्या चुका

अनेक करदाते चुकीचा फॉर्म निवडतात, ज्यामुळे त्यांचा रिटर्न नाकारला जातो. त्यामुळे खालील गोष्टी लक्षात ठेवाव्यात

• उत्पन्नाचा प्रकार समजून घ्या
• योग्य फॉर्म निवडा
• आवश्यक कागदपत्रे तयार ठेवा
• चुकीची माहिती भरू नका

ITR कसा भरावा?

ITR भरण्याची प्रक्रिया आता ऑनलाईन झाली आहे. करदाते खालील स्टेप्स फॉलो करू शकतात

1. Income Tax e-Filing Portal वर लॉगिन करा
2. PAN आणि पासवर्ड वापरून खाते उघडा
3. योग्य ITR फॉर्म निवडा
4. उत्पन्न आणि गुंतवणुकीची माहिती भरा
5. आवश्यक कागदपत्रे अपलोड करा
6. सबमिट करा आणि e-verify करा

ITR भरण्यासाठी आवश्यक कागदपत्रे

• PAN कार्ड
• आधार कार्ड
• Form 16 (पगारदारांसाठी)
• बँक स्टेटमेंट
• गुंतवणूक पुरावे
• इतर उत्पन्नाचे दस्तऐवज

उशीर झाल्यास काय होईल?

जर तुम्ही ITR वेळेत भरला नाही, तर

• दंड आकारला जाऊ शकतो
• व्याज लागू होऊ शकते
• रिफंड मिळण्यास उशीर होतो
• काही कर सवलती गमावू शकता

योग्य फॉर्म निवडण्याचे महत्त्व

योग्य ITR फॉर्म निवडणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. चुकीचा फॉर्म निवडल्यास तुमचा रिटर्न नाकारला जाऊ शकतो किंवा पुन्हा फाइल करावा लागू शकतो.

तज्ज्ञांचा सल्ला

कर सल्लागारांच्या मते, प्रत्येक करदात्याने

• वेळेत ITR फाइल करावा
• योग्य फॉर्म निवडावा
• सर्व माहिती अचूक भरावी
• आवश्यक असल्यास तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा

डिजिटल सुरक्षा आणि सावधगिरी

ऑनलाईन ITR भरताना खालील गोष्टींची काळजी घ्या

• फक्त अधिकृत वेबसाइट वापरा
• फेक लिंकपासून सावध राहा
• OTP आणि पासवर्ड शेअर करू नका
• फिशिंग ईमेलपासून सावध रहा

ITR भरणे ही प्रत्येक करदात्याची जबाबदारी आहे. योग्य फॉर्म निवडून, वेळेत आणि अचूक माहिती भरून तुम्ही कायदेशीर जबाबदारी पूर्ण करू शकता.

31 जुलै 2026 ही अंतिम तारीख लक्षात ठेवा आणि वेळेत ITR फाइल करा. योग्य नियोजन आणि जागरूकतेमुळे तुम्ही दंड आणि अडचणी टाळू शकता.

नवीन आर्थिक वर्षात आर्थिक शिस्त पाळणे आणि कर नियमांचे पालन करणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे.

read also:https://ajinkyabharat.com/use-ya-apps-from-april-2026-onwards/