इराणचा पाकिस्तानला धक्का; युद्धविराम बैठकीची तारीखच ठरली नाही, सोमवारी चर्चेवर अनिश्चितता
मध्यपूर्वेत सुरू असलेल्या इराण आणि अमेरिका यांच्यातील तणावाच्या पार्श्वभूमीवर अपेक्षित युद्धविराम चर्चेबाबत मोठा खुलासा समोर आला आहे. पाकिस्तान मध्ये सोमवारी होणाऱ्या बैठकीबाबत चर्चा रंगत असतानाच इराणकडून स्पष्ट करण्यात आले की, अशा कोणत्याही बैठकीची तारीख अद्याप निश्चित केलेली नाही. त्यामुळे युद्धविराम प्रक्रियेवर अनिश्चिततेचे सावट आणखी गडद झाले आहे.
सोमवारी बैठक? इराणनेच फेटाळली शक्यता
इस्लामाबादमध्ये सोमवारी इराण-अमेरिका यांच्यात दुसऱ्या टप्प्यातील युद्धविराम बैठक होणार असल्याची जोरदार चर्चा होती. मात्र इराणचे उपपरराष्ट्र मंत्री सईद खातिबजादह यांनी या चर्चेला पूर्णविराम देत स्पष्ट केले की, कोणतीही अधिकृत तारीख ठरवलेली नाही.
त्यांच्या मते, “अमेरिकेकडून अवास्तव मागण्या केल्या जात असतील, तर त्या स्वीकारणे शक्य नाही.” त्यामुळे बैठकीच्या वेळापत्रकाबाबत अजूनही अनिश्चितता कायम आहे.
‘शत्रूंवर विश्वास नाही’; इराणची कडक भूमिका
इराणच्या संसदेचे अध्यक्ष मोहम्मद बगेर गालिबाफ यांनीही स्पष्ट शब्दांत भूमिका मांडली.
- शत्रूंवर पूर्णपणे विश्वास ठेवता येत नाही
- चर्चेच्या टेबलावर बसल्यानंतरही हल्ल्याची शक्यता
- कोणत्याही परिस्थितीसाठी इराण सज्ज
या वक्तव्यांमुळे इराणचा आक्रमक आणि सावध दृष्टिकोन पुन्हा अधोरेखित झाला आहे.
पाकिस्तानची मध्यस्थी; पण अडथळे कायम
पाकिस्तान या संघर्षात मध्यस्थीची भूमिका बजावत आहे. याआधी पहिली युद्धविराम बैठक पाकिस्तानमध्ये पार पडल्याची माहिती आहे. दुसरी बैठकही इस्लामाबादमध्ये होण्याचे संकेत होते.
मात्र, इराणच्या भूमिकेमुळे:
- बैठकीचा वेळापत्रक ढासळले
- मध्यस्थी प्रक्रियेला धक्का
- राजनैतिक हालचाली मंदावल्या
ट्रम्प यांची युद्धबंदीवर भर
डोनाल्ड ट्रम्प यांनी युद्धविराम करार लवकरात लवकर करण्याची गरज अधोरेखित केली आहे.
त्यांनी दावा केला की:
- कराराच्या दिशेने प्रगती सुरू आहे
- दोन्ही देश कराराच्या जवळ आहेत
- चर्चेद्वारे तोडगा शक्य आहे
तरीही इराणकडून ठाम भूमिका घेतली जात असल्याने प्रक्रियेत अडथळे निर्माण होत आहेत.
नाकेबंदी आणि अटींचा मुद्दा
या संघर्षातील मुख्य वादाचा मुद्दा म्हणजे अमेरिकेकडून इराणवर लादलेली आर्थिक नाकेबंदी.
- इराणचा आग्रह – नाकेबंदी हटवली पाहिजे
- अमेरिकेची भूमिका – अटी पूर्ण झाल्याशिवाय सवलत नाही
- परिणामी चर्चेत अडथळे
हा मुद्दा सुटल्याशिवाय युद्धविराम करार होणे कठीण मानले जात आहे.
जागतिक पातळीवरील परिणाम
इराण-अमेरिका तणावाचा परिणाम केवळ या दोन देशांपुरता मर्यादित नाही.
- ऊर्जा बाजारात अस्थिरता
- तेलाच्या किमतीत चढ-उतार
- जागतिक व्यापारावर परिणाम
- गुंतवणूकदारांमध्ये अनिश्चितता
यामुळे जगभरातील अर्थव्यवस्था दबावाखाली येऊ शकतात.
सोमवार निर्णायक ठरणार?
सोमवारी बैठक होणार की नाही, याबाबत अजूनही स्पष्टता नाही. मात्र, आंतरराष्ट्रीय पातळीवर लक्ष या संभाव्य चर्चेकडे लागले आहे.
जर बैठक झाली:
- युद्धविराम प्रक्रियेला गती
- तणाव कमी होण्याची शक्यता
जर बैठक रद्द झाली:
- संघर्ष आणखी तीव्र होण्याची शक्यता
- जागतिक चिंता वाढणार
इराणकडून बैठकीची तारीखच नाकारण्यात आल्याने युद्धविराम प्रक्रियेला मोठा धक्का बसला आहे. पाकिस्तानच्या मध्यस्थीला अडथळे येत असून अमेरिका आणि इराण यांच्यातील मतभेद अजूनही कायम आहेत.
जगभरातील देश या संघर्षाकडे चिंतेने पाहत आहेत. लवकरात लवकर तोडगा निघावा, हीच सर्वांची अपेक्षा असली तरी सध्याची परिस्थिती पाहता मार्ग अजूनही कठीण असल्याचे स्पष्ट होत आहे.
