पश्चिम आशियातील परिस्थिती सध्या अत्यंत तणावपूर्ण बनली आहे. अमेरिका आणि इराणमधील संघर्ष आता अशा टप्प्यावर पोहोचला आहे, जिथे केवळ कूटनीतीने परिस्थिती नियंत्रित करणे कठीण ठरले आहे. अमेरिका सध्या इराणविरोधात हाय-प्रोफाईल लष्करी कारवाई करण्याच्या तयारीत असल्याचे संरक्षण तज्ज्ञ नागपूरचे अभय पटवर्धन यांनी सांगितले. त्यानुसार, जर अमेरिकेला इराणच्या सर्वोच्च नेत्यांचे नेमके स्थान मिळाले, तर विशेष दलांच्या माध्यमातून तिथे सर्जिकल स्ट्राईक करण्याची शक्यता आहे. हे उदाहरण पाकिस्तानच्या अबोटाबादमध्ये २०११ मध्ये झालेल्या ओसामा बिन लादेनच्या हल्ल्याशी तुलना केली जात आहे.
अभय पटवर्धन यांच्या मते, इराणमधील सर्वोच्च नेतृत्वाचे हालचाल अमेरिकेच्या गुप्तचर संस्थांकडून सतत लक्षात घेतल्या जात आहेत. जर योग्य क्षणी योग्य माहिती मिळाली, तर अमेरिकेने तातडीने कारवाई करून ‘टार्गेटेड हिट’ करण्याचा प्रयत्न केला जाऊ शकतो. परंतु इराणला यशस्वीपणे नमवणे इतके सोपे नाही, कारण गेल्या दोन दशकांत इराणने आपली लष्करी पायाभूत सुविधा भूमिगत केली आहे. पर्वतरांगांमध्ये मिसाईल साठे, कमांड सेंटर्स, लाँचिंग साईट्स तसेच इतर सैन्य संरचना तयार केल्या गेल्या आहेत.या भूमिगत संरचनांमुळे अमेरिकेच्या उपग्रहांसाठीही इराणच्या नेमक्या ठिकाणांचा शोध घेणे कठीण झाले आहे. इराणचे सैन्य अचानक जमिनीबाहेर येऊन हल्ला करते आणि काही क्षणांत पुन्हा भूमिगत होते. अशा रणनीतीमुळे थेट मोठ्या प्रमाणावर कारवाई करणे अमेरिकेसाठी अत्यंत जोखमीचे ठरते.
अमेरिकेच्या माजी राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी ‘मदर ऑफ ऑल बॉम्ब’ वापरण्याचे संकेत दिल्याने जागतिक स्तरावर खळबळ उडाली आहे. हा बॉम्ब जगातील सर्वात शक्तिशाली गैर-अण्वस्त्र मानला जातो, आणि जर त्याचा वापर झाला, तर परिमाण अत्यंत गंभीर ठरू शकते. मात्र तज्ज्ञांच्या मते, पूर्णवेळ जमीनकारवाई (Full-scale Ground War) करण्यापेक्षा अमेरिकेने सध्याच्या रणनीतीत केवळ ‘कडक इशारा’ देणे किंवा ‘टार्गेटेड हल्ले’ करण्यावर भर देणे अधिक प्रभावी ठरू शकते.वर्तमान युद्धस्थितीत आंतरराष्ट्रीय ध्रुवीकरणही दिसून येत आहे. एका बाजूला अमेरिका आणि त्याचे मित्र राष्ट्र आहेत, तर दुसरीकडे इराण, रशिया, चीन आणि उत्तर कोरिया यांनी ‘Axis of Resistance/Cooperation’ नावाचा गट तयार केला आहे. रशियाने युक्रेन युद्धात शस्त्रे आणि सैनिक पुरवले, तर चीनने आर्थिक आणि तांत्रिक मदतीद्वारे इराणची बाजू भक्कम करण्यास सुरुवात केली आहे. तसेच उत्तर कोरिया देखील इराणच्या मदतीला येण्याचे संकेत देत आहे. किम जोंग-उन यांच्या नेतृत्वाखाली इंटरकॉन्टिनेंटल बॅलिस्टिक मिसाईल (ICBM) च्या चाचण्या केल्या जात आहेत, ज्यामुळे अमेरिकेवर दबाव वाढतो आहे.
Related News
इराणच्या Kharg Island वर अमेरिकेचा हल्ला, Donald Trump यांचे 38 वर्षांपूर्वीचे ‘सेम टू सेम’ विधान चर्चेत; खार्ग बेट इतके महत्त्वाचे का?
इराणविरोधात तुर्कीने थेट कारवाई, उत्तर सायप्रसमध्ये एफ-१६ विमाने तैनात
डोनाल्ड ट्रम्पची इराणला थेट धमकी; आज होणार भीषण हल्ला
Iran-Israel War : अमेरिका-इस्रायल हल्ल्यांमुळे श्रीलंकेवर दबाव ?
अमेरिका–इराण युद्ध: मध्य पूर्वेत तणाव, आज सातवा दिवस सुरू
इस्त्रायल-इराण युद्ध: चीनने मध्यपूर्वेत पाठवला स्पेशल दूत, शांततेसाठी मोठा निर्णय
अमेरिकेला इराण युद्धात मोठा आर्थिक फटका
इराण युद्धाच्या पार्श्वभूमीवर भारताला दिलासा; रशिया 95 लाख बॅरल कच्चे तेल पाठवण्यास तयार
इराणकडून भारताला मोठा दिलासा, होर्मुज मार्ग भारतासाठी खुले!
मध्य पूर्वेतील तणाव वाढला, भारतासमोर इंधन संकटाची शक्यता
20 हजाराचं ड्रोन, 40 लाखांचं मिसाइल – इराण-यूएस संघर्षाचा आर्थिक खेळ
फ्रान्सने भूमध्य सागरात तैनात केली अणुउर्जा विमानवाहू युद्धनौका “चार्ल्स डी गॉल”
इराण हे भौगोलिकदृष्ट्या मोठे आणि लष्करीदृष्ट्या सक्षम देश आहे. व्हिएतनाम युद्धात अमेरिकेला झालेल्या नुकसानीचा विचार करता, इराणमध्ये पूर्णवेळ लष्करी कारवाई करण्याचा निर्णय अमेरिकेसाठी अत्यंत महागडे ठरू शकतो, दोन्ही आर्थिक आणि मानवी दृष्ट्या. म्हणूनच सध्या अमेरिकेची रणनीती ‘टार्गेटेड हल्ले’ आणि ‘कडक इशारे’ या स्वरूपाची आहे.विशेष दल, गुप्तचर यंत्रणा, आणि उपग्रह तंत्रज्ञान यांचा संगम करून अमेरिका इराणवर सर्जिकल स्ट्राईक करण्याची तयारी करत आहे, परंतु प्रतिकार करणारे इराणी सैन्य आणि भूमिगत लष्करी पायाभूत सुविधा हे धोके आणि आव्हाने निर्माण करतात. संरक्षण तज्ज्ञ अभय पटवर्धन यांच्या मते, जर अमेरिकेने थेट कारवाई केली, तर जागतिक बाजारपेठ, तेलाचे भाव, तसेच भारतासारख्या तटस्थ देशांवरही परिणाम होऊ शकतो.
युद्धाच्या या टप्प्यावर, जागतिक शक्तींच्या ध्रुवीकरणामुळे परिस्थिती अधिक स्फोटक बनत आहे. अमेरिका-इराण संघर्षाचा परिणाम फक्त या दोन देशांपुरता मर्यादित राहणार नाही, तर संपूर्ण मध्यपूर्व आणि जागतिक स्तरावर आर्थिक, राजनैतिक आणि लष्करी दबाव निर्माण होऊ शकतो. भारतासह इतर आशियाई देशांना ही परिस्थिती गांभीर्याने हाताळावी लागणार आहे.सध्या संरक्षण तज्ज्ञांचे मत स्पष्ट आहे – इराणवर थेट मोठ्या प्रमाणावर हल्ला करणे जोखमीचे आहे; म्हणून सर्जिकल स्ट्राईक किंवा टार्गेटेड हल्ल्यांची शक्यता जास्त आहे. अमेरिका आणि त्याचे सहयोगी देश सतत परिस्थितीवर नजर ठेवत असून, कोणताही निर्णय घेताना धोके आणि जागतिक परिणाम यांचा सखोल विचार करतील, असे अभय पटवर्धन यांनी सांगितले.
या पार्श्वभूमीवर, पश्चिम आशियातील युद्धस्थिती आणि इराण-अमेरिका संघर्षाचे जागतिक राजकारणावर होणारे परिणाम काळजीपूर्वक पाहणे गरजेचे आहे. सर्जिकल स्ट्राईक, भूमिगत सैन्य प्रणाली, आणि जागतिक शक्तींचे ध्रुवीकरण यामुळे परिस्थिती आणखी संवेदनशील बनली आहे, आणि पुढील काही दिवस अत्यंत महत्त्वाचे ठरणार आहेत.
read also : https://ajinkyabharat.com/iran-america-war-situation-global-consequences-and-donald-trumps-appeal/
