भारताशिवाय पर्याय नाही; इराणकडून भारताच्या भूमिकेचं कौतुक, युद्ध थांबवण्यासाठी मोठी अपेक्षा

जागतिक पातळीवर तणाव वाढवणाऱ्या इराण–United States conflict पार्श्वभूमीवर आता एक महत्त्वाची घडामोड समोर आली आहे. इराणने थेट भारताच्या परराष्ट्र धोरणाचं कौतुक करत, युद्ध शमवण्यासाठी भारतच निर्णायक भूमिका बजावू शकतो, असा मोठा दावा केला आहे. त्यामुळे मध्यपूर्वेतील या तणावग्रस्त परिस्थितीत भारताची भूमिका अधिकच महत्त्वाची ठरत आहे.

युद्धाची पार्श्वभूमी आणि वाढता तणाव

फेब्रुवारी 2026 च्या शेवटच्या आठवड्यात Iran वर United States आणि Israel यांनी केलेल्या हल्ल्यानंतर परिस्थिती अधिकच गंभीर बनली. त्याला प्रत्युत्तर म्हणून इराणने अमेरिकन लष्करी तळांवर हल्ले चढवले. यानंतर सुरू झालेला संघर्ष एक महिन्याहून अधिक काळ सुरू आहे.

या दरम्यान इराणने जगातील सर्वात महत्त्वाच्या तेल वाहतुकीच्या मार्गांपैकी एक असलेल्या Strait of Hormuz (होर्मुज खाडी) बंद केली. यामुळे जागतिक तेल बाजारात मोठी उलथापालथ झाली असून कच्च्या तेलाच्या किमती झपाट्याने वाढल्या आहेत.

भारताची संतुलित भूमिका

या तणावाच्या पार्श्वभूमीवर India ने अत्यंत संयमी आणि संतुलित भूमिका घेतली आहे. भारताचे दोन्ही देशांशी—इराण आणि इस्त्रायल—मैत्रीपूर्ण संबंध असल्याने भारताने युद्ध थांबवण्यासाठी संवादावर भर दिला आहे.

भारताचे परराष्ट्र मंत्री S. Jaishankar यांनी विविध देशांशी संपर्क साधत शांततेसाठी प्रयत्न सुरू ठेवले आहेत. याचाच परिणाम म्हणून भारताच्या मुत्सद्देगिरीचं कौतुक होताना दिसत आहे.

इराणकडून भारताचं कौतुक

इराणच्या सर्वोच्च नेत्यांचे भारतातील प्रतिनिधी Abdul Majid Hakim Ilahi यांनी दिलेल्या प्रतिक्रियेत भारताच्या भूमिकेचं विशेष कौतुक केलं. त्यांनी स्पष्टपणे म्हटलं की, “भारताची डिप्लोमेसी अत्यंत मजबूत असून, तणाव कमी करण्यासाठी भारत निर्णायक ठरू शकतो.”

त्यांच्या मते, भारताचे संतुलित परराष्ट्र धोरण आणि सर्व देशांशी असलेले चांगले संबंध हेच या संकटात महत्त्वाचे ठरतील. भारत संवाद वाढवून युद्ध थांबवण्यास मदत करू शकतो, असा विश्वास त्यांनी व्यक्त केला.

जागतिक स्तरावर मध्यस्थीचे प्रयत्न

या संघर्षात Turkey, Egypt आणि Pakistan यांसारखे देशही मध्यस्थी करण्याचा प्रयत्न करत आहेत. मात्र, आतापर्यंत त्यांना यश मिळालेलं नाही.

यामुळेच भारताकडे आता अधिक अपेक्षेने पाहिले जात आहे. भारताची ‘नॉन-अलाइनमेंट’ आणि संतुलन राखण्याची धोरणात्मक भूमिका या परिस्थितीत उपयुक्त ठरू शकते.

युद्धाचा जागतिक परिणाम

या युद्धाचा परिणाम फक्त संबंधित देशांपुरता मर्यादित राहिलेला नाही. जागतिक स्तरावर महागाई वाढत असून कच्च्या तेलाच्या किमतीत मोठी वाढ झाली आहे. ऊर्जा संकट अधिक गडद होत असून अनेक देश आर्थिक दबावाखाली आहेत.

विशेषतः Strait of Hormuz बंद असल्याने तेल पुरवठ्यावर मोठा परिणाम झाला आहे. हा मार्ग पुन्हा खुला होणे हे जागतिक अर्थव्यवस्थेसाठी अत्यंत महत्त्वाचे आहे.

पुढे काय?

सध्या जगभरातून युद्धबंदीची मागणी होत आहे. मात्र दोन्ही बाजूंनी अजूनही आक्रमक भूमिका कायम आहे. अशा परिस्थितीत संवादाचा मार्गच एकमेव उपाय असल्याचं तज्ज्ञांचं मत आहे. भारताने जर सक्रिय मध्यस्थी केली, तर या संघर्षावर तोडगा निघू शकतो, अशी आशा व्यक्त केली जात आहे.

India ची वाढती जागतिक प्रतिष्ठा आणि संतुलित परराष्ट्र धोरण यामुळेच आज इराणसारख्या देशाकडून भारताचं कौतुक होत आहे. युद्धाच्या ज्वाळांमध्ये होरपळणाऱ्या जगाला आता शांततेची गरज आहे—आणि त्या दिशेने भारताची भूमिका निर्णायक ठरू शकते.

जगाचे लक्ष आता भारताकडे लागले असून, येत्या काही दिवसांत भारत काय भूमिका घेतो, यावर या संघर्षाचं भविष्य अवलंबून असेल.