Iran, Israel आणि United States यांच्यातील वाढत्या तणावाने सध्या जागतिक पातळीवर गंभीर स्वरूप धारण केले आहे. या संघर्षात पारंपरिक युद्धपद्धतींपेक्षा वेगळ्या, अधिक लवचिक आणि बहुपर्यायी रणनीतींचा वापर होताना दिसतो. विशेषतः इराणने अवलंबलेली ‘मोजेक डिफेन्स’ ही रणनीती आंतरराष्ट्रीय लष्करी अभ्यासकांसाठी चर्चेचा विषय ठरली आहे. या रणनीतीमुळे नेतृत्वावर मोठा आघात झाल्यानंतरही इराणची प्रतिकारक्षमता कमी झालेली नाही, उलट अधिक आक्रमक स्वरूपात ती पुढे येताना दिसते.
या संघर्षाचा टर्निंग पॉइंट म्हणजे इराणचे सर्वोच्च नेते Ayatollah Ali Khamenei यांच्या मृत्यूची घटना ठरली. इस्रायल आणि अमेरिकेच्या संयुक्त कारवाईत खामेनेई यांच्यासह इराणमधील अनेक वरिष्ठ लष्करी आणि राजकीय नेत्यांचा खात्मा झाला. सामान्यतः अशा प्रकारच्या ‘डिकॅपिटेशन स्ट्राइक’नंतर संबंधित देशाची युद्धक्षमता ढासळते, नेतृत्व शून्यता निर्माण होते आणि प्रतिकार कमी होतो. मात्र इराणच्या बाबतीत चित्र पूर्णपणे वेगळे दिसले. नेतृत्वाचा मोठा भाग गमावूनही इराणने अत्यंत संघटित आणि तीव्र प्रत्युत्तर देण्यास सुरुवात केली.
इराणने आपल्या हल्ल्यांसाठी बहुपर्यायी शस्त्रसाठ्याचा प्रभावी वापर केला. बॅलेस्टिक क्षेपणास्त्रांच्या माध्यमातून दूरवरच्या लक्ष्यांवर अचूक प्रहार करण्यात आले. ‘सेज्जिल’, ‘शहाब-३’, ‘इमाद’, ‘गद्र-१’ आणि ‘खोरमशहर’ यांसारखी क्षेपणास्त्रं २००० ते २५०० किलोमीटरपर्यंत मारक क्षमता ठेवतात. त्यामुळे आखाती प्रदेशातील अमेरिकन आणि इस्रायली तळ सहजपणे त्यांच्या टप्प्यात येतात. या क्षेपणास्त्रांची गती आणि अचूकता शत्रूच्या हवाई संरक्षण प्रणालीसाठी मोठे आव्हान निर्माण करते.
Related News
Iran School Attack 160 Girls : धक्कादायक हल्ल्यात 160 मुलींचा मृत्यू – वेदनादायक सत्य समोर
Iran Israel War 2026: इराण खवळला – खामेनी मृत्यूनंतर ट्रम्प हत्येचा फतवा जारी, 200 लोक मृत्युमुखी
Vishnu Manchu Dubai Missile Video : धक्कादायक 10 मोठे खुलासे – दुबईतील भीषण वास्तव समोर!
Iran Israel Conflict : धक्कादायक 8 देशांवर हल्ला, दुबईतील Burj Khalifa रिकामी – भीतीचं सावट
Iran War 2026 Shock: 7 मोठे परिणाम! Khamenei Death Claims मुळे जग हादरले
Gulf Tensions 2026 : धोकादायक परिस्थिती! इराणच्या हल्ल्यानंतर UAE अलर्ट, BAPS मंदिर बंद
धक्कादायक खुलासा: Stephen Hawking Epstein Island Viral Photo प्रकरणाचा संपूर्ण सत्य उलगडा (2026)
Iran US Conflict : ‘Toilet War’ने बेजार USS Gerald Ford, 4500 नौदल कर्मचाऱ्यांची गंभीर दैनावस्था – धक्कादायक खुलासा!
Shocking Suicide Attack Pakistan: खैबर पख्तूनख्वा मध्ये भीषण हल्ला, 2 सैनिक शहीद, 5 दहशतवादी ठार
Shocking Truth ! Alcohol License in Pakistan : फक्त हिंदूंनाच परवाना ? जाणून घ्या कोट्यवधींच्या कमाईमागचं Powerful सत्य (5 Facts)
Israel President Australia Visit 2026: धक्कादायक Bondi Beach हल्ल्यानंतर सिडनीत 3000 पोलिस, सुरक्षा High Alert
याशिवाय, इराणने क्रूझ क्षेपणास्त्रांचाही मोठ्या प्रमाणावर वापर केला. ‘सौमर’, ‘पवेह’, ‘या-अली’ आणि ‘कुद्स’ ही क्षेपणास्त्रं अत्यंत कमी उंचीवरून उडतात आणि रडारपासून लपून लक्ष्य गाठतात. त्यामुळे त्यांना वेळेवर ओळखणे आणि निष्प्रभ करणे कठीण ठरते. ही क्षेपणास्त्रं विशेषतः हवाई तळ, कमांड सेंटर आणि लॉजिस्टिक सुविधांवर अचूक हल्ले करण्यासाठी वापरली गेली.
ड्रोन युद्ध हा या संघर्षातील आणखी एक महत्त्वाचा घटक ठरला आहे. इराणने ‘शाहेद’सारख्या एकतर्फी (kamikaze) ड्रोनचा वापर करून शत्रूच्या संरक्षण यंत्रणेला थकवण्याची रणनीती अवलंबली. हे ड्रोन तुलनेने स्वस्त असतात, पण मोठ्या संख्येने एकाचवेळी हल्ला केल्यास ते अत्यंत प्रभावी ठरतात. हवाई संरक्षण प्रणालीला प्रत्येक ड्रोनला रोखण्यासाठी स्वतंत्र प्रयत्न करावे लागतात, ज्यामुळे संसाधनांचा मोठ्या प्रमाणावर वापर होतो आणि अखेरीस प्रणालीवर ताण निर्माण होतो.
इराणच्या ‘मोजेक डिफेन्स’ रणनीतीचे मूळ तत्त्व म्हणजे विकेंद्रीकरण. पारंपरिक पद्धतीत मोठ्या लष्करी तळांवरून हल्ले केले जातात, ज्यांना शत्रू सहज लक्ष्य करू शकतो. मात्र मोजेक रणनीतीत देशभरात लहान-लहान, गुप्त लॉन्चिंग युनिट्स तयार केले जातात. या युनिट्समधून वेगवेगळ्या ठिकाणांहून क्षेपणास्त्रं आणि ड्रोन सोडले जातात. त्यामुळे शत्रूला नेमके लक्ष्य ओळखणे कठीण होते आणि एकाच वेळी अनेक ठिकाणी संरक्षण करावे लागते.
या रणनीतीचा सर्वात मोठा फायदा म्हणजे ‘सर्व्हायव्हॅबिलिटी’. म्हणजेच, शत्रूने काही महत्त्वाचे तळ नष्ट केले तरी संपूर्ण प्रणाली कोलमडत नाही. इराणने हेच दाखवून दिले की, नेतृत्वावर मोठा आघात झाला तरी युद्धयंत्रणा स्वतंत्रपणे कार्यरत राहू शकते. त्यामुळे शत्रूच्या ‘क्विक विक्टरी’च्या अपेक्षांना धक्का बसतो.
इराणने आपल्या हल्ल्यांचे लक्ष्य मुख्यतः अमेरिकेच्या आखाती प्रदेशातील लष्करी तळांवर केंद्रित केले. यात बहरिनमधील विभागीय कमांड सेंटर, कुवेतमधील अली अल-सलेम हवाई तळ, कतारमधील अल उदैद हवाई तळ—जो मध्य पूर्वेतील अमेरिकेचा सर्वात मोठा तळ मानला जातो—तसेच यूएईमधील अल धफरा हवाई तळ, जॉर्डनमधील मुवफ्फक अल-साल्ती तळ आणि इराकमधील आईन अल-असद व अर्बिल तळांचा समावेश आहे. या सर्व ठिकाणी हल्ले करून इराणने स्पष्ट संदेश दिला की, संघर्ष फक्त इस्रायलपुरता मर्यादित राहणार नाही.
लहान पल्ल्याच्या क्षेपणास्त्रांचाही वापर इराणने प्रभावीपणे केला. ‘फतेह’, ‘जुल्फिकार’ आणि ‘कियाम-१’ ही क्षेपणास्त्रं जलद गतीने आणि कमी अंतरावर अचूक प्रहार करण्यासाठी ओळखली जातात. यांचा वापर करून इराणने शत्रूच्या तातडीच्या लष्करी हालचालींवर नियंत्रण ठेवण्याचा प्रयत्न केला.
एकंदरीत पाहता, इराणने या संघर्षात दाखवलेली लवचिकता आणि रणनीतिक नवकल्पना ही पारंपरिक युद्धतंत्रांना आव्हान देणारी आहे. नेतृत्वाचा खात्मा करून युद्ध संपवण्याची संकल्पना इथे अपयशी ठरली आहे. उलट, ‘मोजेक डिफेन्स’सारख्या रणनीतीमुळे युद्ध अधिक गुंतागुंतीचे आणि दीर्घकाळ चालणारे होण्याची शक्यता वाढली आहे. त्यामुळे या संघर्षाचे परिणाम केवळ मध्य पूर्वेतच नाही, तर संपूर्ण जगाच्या सुरक्षा आणि राजकीय समीकरणांवर दूरगामी परिणाम करणारे ठरू शकतात.
