इराण-अमेरिका युद्धाचा धुरळा मध्यपूर्वेत; यूएईला सर्वाधिक फटका, उपग्रह चित्रांतून मोठ्या नुकसानीचे संकेत

मध्यपूर्वेत पुन्हा एकदा युद्धाचा भडका उडाला असून इराण आणि अमेरिका यांच्यातील संघर्ष सातत्याने तीव्र होत आहे. गेल्या काही दिवसांपासून सुरू असलेल्या या युद्धामुळे संपूर्ण जगाचे लक्ष या प्रदेशाकडे लागले आहे. इस्रायलच्या सहकार्याने अमेरिकेने २८ फेब्रुवारी २०२६ रोजी इराणवर केलेल्या हल्ल्यानंतर परिस्थिती अधिकच चिघळली. युद्धाचा सातवा दिवस सुरू असताना इराणमधील अनेक मोठ्या शहरांवर सतत हल्ले होत आहेत. तेहरानसह अनेक सरकारी इमारतींना लक्ष्य करण्यात येत आहे. मात्र या संघर्षाचा परिणाम केवळ इराण आणि अमेरिकेपुरता मर्यादित राहिलेला नाही. उलट या युद्धाचा मोठा फटका संयुक्त अरब अमिराती (यूएई) आणि जॉर्डनसारख्या देशांनाही बसल्याचे उपग्रह चित्रांमधून स्पष्ट होत आहे.

युद्धाच्या सुरुवातीपासूनच इराण आणि अमेरिकेमध्ये जोरदार प्रतिहल्ले सुरू आहेत. अमेरिकेने आणि इस्रायलने इराणच्या लष्करी तळांवर तसेच रणनीतिक केंद्रांवर अचूक हल्ले केल्याचा दावा केला आहे. या हल्ल्यांमध्ये इराणच्या दोन वरिष्ठ नेत्यांचा मृत्यू झाल्याचेही वृत्त समोर आले आहे. यामुळे इराणमध्ये मोठा संताप व्यक्त होत असून देशभरात सुरक्षा व्यवस्था अधिक कडक करण्यात आली आहे. दुसरीकडे इराणनेही अमेरिकेला प्रत्युत्तर देताना मध्यपूर्वेतील अनेक अमेरिकन तळांवर क्षेपणास्त्र आणि ड्रोन हल्ले केल्याचे समोर आले आहे.

इराणने केवळ इराणच्या सीमांमध्येच नव्हे तर मध्यपूर्वेतील विविध देशांमध्ये असलेल्या अमेरिकन लष्करी तळांवरही लक्ष्य साधले आहे. सुमारे दहा देशांमधील तेरा अमेरिकन तळांवर हल्ले करण्यात आल्याचा दावा करण्यात आला आहे. या हल्ल्यांमध्ये अमेरिकेची काही महत्त्वाची रडार सिस्टीम नष्ट झाल्याची माहिती उपग्रह चित्रांमधून समोर आली आहे. विशेषतः जॉर्डनमधील अमेरिकन THAAD क्षेपणास्त्र संरक्षण प्रणालीच्या रडार केंद्रावर झालेल्या हल्ल्यामुळे मोठे नुकसान झाले असल्याचे सांगितले जात आहे.

या संघर्षात संयुक्त अरब अमिरातीला मोठा फटका बसल्याचेही स्पष्ट झाले आहे. अमेरिकेने उभारलेल्या हवाई संरक्षण व्यवस्थेचा भाग असलेल्या काही रडार प्रणालींवर इराणने लक्ष्य साधले. उपग्रह चित्रांनुसार यूएईमधील दोन प्रमुख ठिकाणी असलेल्या रडार प्रणालींच्या इमारतींना मोठे नुकसान झाले आहे. जरी संपूर्ण प्रणाली नष्ट झालेली नसली तरी त्या ठिकाणच्या संरचनात्मक नुकसानामुळे संरक्षण व्यवस्थेवर परिणाम झाल्याचे मानले जात आहे.

यूएईतील दुबईमध्ये असलेल्या अमेरिकन दूतावास कार्यालयालाही लक्ष्य करण्यात आल्याचे वृत्त समोर आले आहे. या हल्ल्यांमुळे दुबई आणि आसपासच्या भागात काही काळ तणावपूर्ण वातावरण निर्माण झाले होते. स्थानिक प्रशासनाने तातडीने सुरक्षा व्यवस्था वाढवली असून संवेदनशील भागांमध्ये अतिरिक्त पोलीस आणि लष्करी दल तैनात करण्यात आले आहेत.

या युद्धात सर्वाधिक लक्ष इराणची राजधानी तेहरानवर केंद्रीत झाले आहे. इस्रायल आणि अमेरिकेच्या संयुक्त कारवाईत तेहरानमधील अनेक सरकारी कार्यालये, लष्करी तळ आणि संशोधन केंद्रे लक्ष्य करण्यात आली आहेत. यामुळे तेहरानमध्ये सायरन वाजण्याच्या घटना वारंवार घडत असून नागरिकांमध्ये भीतीचे वातावरण निर्माण झाले आहे. अनेक ठिकाणी वीजपुरवठा आणि इंटरनेट सेवा खंडित झाल्याच्या बातम्याही समोर येत आहेत.

इराणकडूनही मोठ्या प्रमाणावर क्षेपणास्त्रे आणि ड्रोनचा वापर करून प्रत्युत्तर दिले जात आहे. विशेष म्हणजे इराणने हवाई संरक्षण यंत्रणेला लक्ष्य करण्याची रणनीती अवलंबल्याचे तज्ज्ञांचे मत आहे. अमेरिकेने उभारलेल्या रडार प्रणाली आणि हवाई संरक्षण केंद्रांवर हल्ले करून इराणने विरोधी शक्तींची संरक्षण क्षमता कमकुवत करण्याचा प्रयत्न केला आहे. त्यामुळे क्षेपणास्त्र आणि ड्रोन हल्ले अधिक प्रभावीपणे करता येत असल्याचे सांगितले जात आहे.

उपग्रह चित्रांमधून या युद्धाचे गंभीर परिणाम स्पष्टपणे दिसून येत आहेत. अनेक लष्करी तळांवरील स्फोट, जळालेल्या इमारती आणि नुकसानग्रस्त उपकरणे या चित्रांमध्ये दिसत आहेत. विशेषतः यूएई आणि जॉर्डनमधील काही रडार केंद्रांवर झालेल्या हल्ल्यांमुळे त्या भागात संरक्षण व्यवस्थेवर मोठा परिणाम झाल्याचे तज्ज्ञांचे मत आहे.

या युद्धात अमेरिकेला अनेक देशांचा पाठिंबा मिळत असल्याचेही दिसून येत आहे. काही पाश्चिमात्य देशांनी अमेरिकेच्या भूमिकेला खुले समर्थन दिले आहे. मात्र इराणच्या बाजूने थेट उभा राहणारा कोणताही देश अद्याप पुढे आलेला नाही. त्यामुळे इराण या संघर्षात जवळपास एकट्याने लढत असल्याचे चित्र निर्माण झाले आहे. तरीही इराणकडून दिले जाणारे प्रत्युत्तर अमेरिकेसाठी मोठे आव्हान ठरत असल्याचे विश्लेषकांचे मत आहे.

मध्यपूर्वेतील या संघर्षामुळे जागतिक राजकारणातही मोठी खळबळ उडाली आहे. तेल बाजारपेठेवर या युद्धाचा परिणाम होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. तसेच या संघर्षामुळे जागतिक अर्थव्यवस्थेवरही परिणाम होऊ शकतो, अशी भीती व्यक्त केली जात आहे. अनेक देशांनी या परिस्थितीवर लक्ष ठेवून आपल्या नागरिकांना सावधगिरी बाळगण्याचे आवाहन केले आहे.

संयुक्त राष्ट्रसंघानेही या युद्धाबाबत चिंता व्यक्त केली असून दोन्ही देशांनी तणाव कमी करण्यासाठी संवादाचा मार्ग स्वीकारावा, असे आवाहन केले आहे. मात्र सध्याची परिस्थिती पाहता संघर्ष तातडीने थांबेल अशी चिन्हे दिसत नाहीत. उलट दोन्ही बाजूंनी सुरू असलेल्या प्रतिहल्ल्यांमुळे युद्ध आणखी भडकण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे.

विशेषतः यूएई आणि जॉर्डनसारख्या देशांना या संघर्षाचा फटका बसत असल्याने मध्यपूर्वेतील राजकीय समीकरणेही बदलू शकतात. या देशांमध्ये अमेरिकन लष्करी उपस्थिती असल्याने ते या संघर्षाच्या केंद्रस्थानी आले आहेत. त्यामुळे या देशांनी सुरक्षा उपाययोजना अधिक मजबूत करण्यास सुरुवात केली आहे.

सध्याच्या घडीला इराण-अमेरिका युद्धामुळे संपूर्ण मध्यपूर्वेतील तणाव शिगेला पोहोचला आहे. उपग्रह चित्रांतून दिसणारे नुकसान, लष्करी तळांवरील हल्ले आणि विविध देशांमध्ये वाढलेली सुरक्षा यामुळे परिस्थिती किती गंभीर आहे याची कल्पना येते. पुढील काही दिवस या संघर्षाच्या दृष्टीने अत्यंत महत्त्वाचे ठरणार आहेत. जगभरातील देशांचे लक्ष आता या युद्धाच्या पुढील घडामोडींवर लागले आहे.

READ ALSO:https://ajinkyabharat.com/mumbai-redevelopment-of-20-lakh-slum-houses-and-10-lakh-slum-houses/