कर्नाटकच्या छोट्याशा गावातील अवैस अहमद यांनी इंटरनेटशिवाय शिक्षण घेत जागतिक दर्जाची Pixxel स्पेस स्टार्टअप उभारली. Google ची गुंतवणूक, NASA सोबत करार आणि Firefly उपग्रहांमुळे भारताचे नाव जगभर गाजले.
८ वीपर्यंत इंटरनेटही माहीत नव्हतं; आज त्याच भारतीय तरुणाच्या पाठीशी NASA आणि Google, अवैस अहमदची प्रेरणादायी यशोगाथा
आजच्या डिजिटल युगात इंटरनेटशिवाय शिक्षणाची कल्पनाही करणे कठीण झाले आहे. शाळेपासून महाविद्यालयापर्यंत, स्पर्धा परीक्षांपासून संशोधनापर्यंत प्रत्येक क्षेत्रात इंटरनेट महत्त्वाची भूमिका बजावत आहे. पण भारतातच एका अशा तरुणाने इतिहास घडवला, ज्याला आठवीपर्यंत इंटरनेट म्हणजे काय हे देखील माहीत नव्हते. तरीही त्याने आपल्या कुतूहल, अभ्यास आणि जिद्दीच्या बळावर जगातील मोठ्या तंत्रज्ञान कंपन्या आणि अंतराळ संस्थांचे लक्ष वेधून घेतले.
ही कहाणी आहे कर्नाटकच्या चिक्कमंगळुरू जिल्ह्यातील आलदूर या छोट्याशा गावात वाढलेल्या अवैस अहमद यांची. त्यांच्या नेतृत्वाखाली उभी राहिलेली Pixxel ही स्पेस-टेक कंपनी आज जगभर चर्चेत आहे. Google सारख्या जागतिक कंपनीने या स्टार्टअपमध्ये गुंतवणूक केली असून NASA सोबत व्यावसायिक करार करणारा हा भारतातील पहिला स्पेस स्टार्टअप ठरला आहे.
Related News
इंटरनेट नव्हते, पण स्वप्नांना मर्यादा नव्हत्या
अवैस अहमद यांचे बालपण अत्यंत साध्या वातावरणात गेले. त्यांच्या गावात इंटरनेटची सुविधा नव्हती. त्यामुळे आधुनिक तंत्रज्ञानापासून ते बऱ्याच अंशी दूर होते. मात्र त्यांना लहानपणापासूनच आकाश, ग्रह, तारे आणि अंतराळ याबद्दल प्रचंड आकर्षण होते.
त्यांच्या या जिज्ञासेला दिशा देण्यासाठी त्यांच्या वडिलांनी महागडे संगणक किंवा इंटरनेट उपलब्ध करून दिले नाही, तर ग्रह, विश्व आणि विज्ञानावरील विश्वकोश (Encyclopaedia) आणून दिले. त्या पुस्तकांमधून त्यांनी विश्व समजून घेण्यास सुरुवात केली. पुस्तकांनीच त्यांच्या कल्पनाशक्तीला नवी उंची दिली.
BITS Pilani मध्ये मिळाली नवी दिशा
उच्च शिक्षणासाठी अवैस अहमद यांनी BITS Pilani मध्ये प्रवेश घेतला. येथे त्यांच्या वैज्ञानिक दृष्टिकोनाला योग्य दिशा मिळाली. त्यांनी ISRO च्या सहकार्याने राबविण्यात आलेल्या “टीम अनंत” उपग्रह प्रकल्पात सहभाग घेतला.याच काळात त्यांनी SpaceX Hyperloop Pod Competition मध्ये भारतीय संघाचे अभियांत्रिकी नेतृत्व केले. हा अनुभव त्यांच्या करिअरसाठी निर्णायक ठरला.
नोकरीऐवजी स्टार्टअपचा मार्ग निवडला
अनेक विद्यार्थी पदवी पूर्ण झाल्यानंतर मोठ्या कंपन्यांमध्ये नोकरी स्वीकारतात. पण अवैस यांनी वेगळा निर्णय घेतला. त्यांनी अतिरिक्त पदवी घेण्याऐवजी स्वतःची कंपनी सुरू करण्याचा धाडसी निर्णय घेतला.२०१८ मध्ये एका राष्ट्रीय स्पर्धेदरम्यान त्यांना आणि त्यांचे सहसंस्थापक क्षितिज खंडेलवाल यांना शेतीसाठी अधिक अचूक उपग्रह माहितीची गरज जाणवली. त्यातूनच एका मोठ्या कल्पनेचा जन्म झाला.
अशाप्रकारे जन्माला आली Pixxel
पिकांचे आरोग्य, प्रदूषण, मिथेन गळती आणि पर्यावरणातील सूक्ष्म बदल ओळखण्यासाठी उपलब्ध उपग्रह चित्रे अपुरी पडत होती.त्यामुळे स्वतःच अधिक सक्षम उपग्रह तयार करण्याचा निर्णय त्यांनी घेतला.वडिलांकडून उसने पैसे घेतले. महिन्याला अवघ्या दहा हजार रुपयांत खर्च भागवत त्यांनी फेब्रुवारी २०१९ मध्ये Pixxel या स्टार्टअपची स्थापना केली.आज हीच कंपनी भारतातील सर्वात वेगाने वाढणाऱ्या स्पेस-टेक कंपन्यांपैकी एक ठरली आहे.
हायपरस्पेक्ट्रल तंत्रज्ञान म्हणजे नेमके काय?
सामान्य उपग्रह पृथ्वीचे मर्यादित रंगांमध्ये निरीक्षण करतात.Pixxel चे उपग्रह मात्र पृथ्वीचे तब्बल २५० हून अधिक स्पेक्ट्रल बँडमध्ये निरीक्षण करू शकतात.यामुळे डोळ्यांना न दिसणारे बदलही स्पष्टपणे समजू शकतात.याच तंत्रज्ञानाला Hyperspectral Imaging म्हणतात.
या तंत्रज्ञानाचे महत्त्व
शेतीसाठी मोठा फायदा
- पिकांवर रोग पडण्याआधीच इशारा
- खतांचा योग्य वापर
- उत्पादनात वाढ
- खर्चात बचत
पर्यावरण संरक्षण
- मिथेन गळती शोधणे
- प्रदूषणाचे निरीक्षण
- नदी-तलावातील दूषित पाणी ओळखणे
- जंगलांवरील परिणामांचे विश्लेषण
सुरक्षा क्षेत्र
- बेकायदेशीर खाणकाम
- पर्यावरणाची हानी
- संवेदनशील भागांचे निरीक्षण
Firefly उपग्रहांची यशस्वी झेप
Pixxel ने आपल्या Firefly मालिकेतील सहा उपग्रहांचे यशस्वी प्रक्षेपण केले आहे.हे उपग्रह पृथ्वीवरील अत्यंत सूक्ष्म बदल टिपण्यास सक्षम आहेत.यामुळे शेती, हवामान, ऊर्जा, पर्यावरण आणि राष्ट्रीय सुरक्षेसाठी मोठा फायदा होणार आहे.
Google चा विश्वास
Pixxel च्या नाविन्यपूर्ण तंत्रज्ञानाने जगातील मोठ्या गुंतवणूकदारांचे लक्ष वेधले.Google, Radical Ventures, Lightspeed यांसारख्या गुंतवणूकदारांनी कंपनीमध्ये सुमारे ९५ दशलक्ष डॉलर्स (सुमारे ८०० कोटी रुपये) गुंतवले आहेत.हे भारतीय स्टार्टअप परिसंस्थेसाठी मोठे यश मानले जाते.
NASA सोबत ऐतिहासिक करार
Pixxel ने NASA सोबत व्यावसायिक करार करून नवा इतिहास रचला.NASA सोबत करार करणारा भारतातील हा पहिला स्पेस स्टार्टअप ठरला.याशिवाय अमेरिकेच्या National Reconnaissance Office सोबतही पाच वर्षांचा करार करण्यात आला आहे.
जगभरातून मिळाला गौरव
Pixxel च्या कामगिरीची आंतरराष्ट्रीय स्तरावर दखल घेण्यात आली आहे.
- TIME Magazine Best Inventions
- Forbes 30 Under 30
- MIT Innovators Under 35
- Fortune India 40 Under 40
या प्रतिष्ठित यादींमध्ये अवैस अहमद यांचा समावेश झाला आहे.
विद्यार्थ्यांसाठी प्रेरणादायी संदेश
अवैस अहमद यांची कहाणी अनेक गोष्टी शिकवून जाते.यशासाठी महागडे साधन आवश्यक नसतात.
महत्त्वाची असते—
- जिज्ञासा
- सातत्य
- मेहनत
- विज्ञानाची आवड
- समस्या सोडविण्याची वृत्ती
इंटरनेट नसतानाही त्यांनी ज्ञान मिळवले आणि जगातील सर्वोच्च संस्थांसोबत काम करण्याइतकी क्षमता निर्माण केली.
भारताच्या स्टार्टअप जगासाठी अभिमान
आज भारत स्टार्टअप क्षेत्रात जगातील आघाडीच्या देशांमध्ये गणला जातो.स्पेस-टेक क्षेत्रात Pixxel सारख्या कंपन्यांमुळे भारताची वेगळी ओळख निर्माण होत आहे.ISRO नंतर आता खासगी भारतीय कंपन्याही जागतिक स्तरावर प्रभाव निर्माण करत आहेत.
अवैस अहमद यांची यशोगाथा केवळ एका व्यक्तीची यशकहाणी नाही, तर भारतातील लाखो विद्यार्थ्यांसाठी प्रेरणेचा स्रोत आहे. छोट्या गावातील मुलगा, इंटरनेटशिवाय शिक्षण, पुस्तकांतून मिळालेले ज्ञान, स्वतःची जिद्द आणि विज्ञानाची आवड यांच्या जोरावर त्यांनी अंतराळ क्षेत्रात जागतिक ओळख निर्माण केली. Google ची गुंतवणूक, NASA सोबतचा करार आणि Firefly उपग्रहांच्या यशस्वी प्रक्षेपणामुळे Pixxel ने भारताचे नाव जगभर उज्ज्वल केले आहे. परिस्थिती कितीही प्रतिकूल असली तरी मोठे स्वप्न पाहण्याची हिंमत आणि त्यासाठी अथक परिश्रम करण्याची तयारी असेल, तर यश निश्चित मिळते, हे अवैस अहमद यांनी सिद्ध करून दाखवले आहे.
