Insurance Mis-selling प्रकरणांमध्ये मोठी वाढ! IRDAI Report 2024-25 नुसार 26,667 नागरिकांची चुकीच्या विमा विक्रीमुळे फसवणूक. एजंटांचे फसवे प्रकार, नुकसान टाळण्याचे उपाय आणि तक्रार प्रक्रिया जाणून घ्या.
Insurance Mis-selling : एका वर्षात 26,667 लोकांना चुकीचा विमा, फसवणूक झाली तर काय करावे? जाणून घ्या सविस्तर
Insurance Mis-selling ही संकल्पना आता केवळ शहरी भागापुरती मर्यादित राहिलेली नाही, तर ग्रामीण आणि निमशहरी भागांमध्येही ती गंभीर स्वरूप धारण करत आहे. भारतीय विमा नियामक आणि विकास प्राधिकरण (IRDAI) च्या 2024-25 च्या वार्षिक अहवालाने या समस्येची भीषणता समोर आणली आहे.
या अहवालानुसार, एप्रिल 2024 ते डिसेंबर 2025 या कालावधीत देशभरातून 26,667 विमा तक्रारी नोंदवण्यात आल्या असून, यामध्ये बहुसंख्य तक्रारी चुकीच्या विमा विक्री (Insurance Mis-selling) संदर्भातील आहेत. विशेष म्हणजे मागील वर्षाच्या तुलनेत तक्रारींमध्ये 14.3 टक्क्यांची वाढ नोंदवण्यात आली आहे.
Related News
Old Rs 50 Note : धक्कादायक सत्य! जुनी 50 रुपयांची नोट बनवू शकते लखपती – 7 गोष्टी जाणून घ्या
Shocking Insurance Murder Case: 60-Lakh Plan Ends in Brutal Killing, तीन मित्रांची अमानुष कृती!
ही आकडेवारी केवळ आकडे नसून, लाखो कुटुंबांच्या आर्थिक सुरक्षिततेवर झालेले आघात दर्शवते.
FD पेक्षा विमा चांगला? हाच मोठा गैरसमज
ग्रामीण व निमशहरी भारतात अजूनही बँक FD (Fixed Deposit) ही सर्वात सुरक्षित गुंतवणूक मानली जाते. याच मानसिकतेचा गैरफायदा घेत अनेक विमा एजंट ग्राहकांना Insurance Mis-selling च्या जाळ्यात ओढत आहेत.
एजंटकडून नेहमी ऐकायला मिळणारे वाक्य म्हणजे –
“FD पेक्षा विमा जास्त परतावा देतो आणि त्यावर मोफत विमा संरक्षणही मिळते.”
मात्र, हा दावा अर्धसत्य किंवा पूर्णपणे खोटा असतो.
Insurance Mis-selling कसा होतो? FD आणि विमा योजनांचा खोटा तौलनिक खेळ
एजंट FD शी तुलना करताना प्रामुख्याने पुढील योजना पुढे करतात –
Endowment Plans
ULIP (Unit Linked Insurance Plan)
प्रत्यक्षात FD आणि या विमा योजनांमध्ये कोणतीही थेट तुलना होऊ शकत नाही.
FD विरुद्ध विमा योजना – वास्तव
FD कालावधी: 5 ते 7 वर्षे
विमा योजना: 10 ते 20 वर्षांचा लॉक-इन
विमा योजनांमध्ये:
विविध शुल्क
सरेंडर चार्ज
बाजार जोखीम (ULIP मध्ये)
यामुळे अनेकदा विमा योजनांवरील प्रत्यक्ष परतावा FD पेक्षाही कमी ठरतो.
Insurance Mis-selling मध्ये एजंट करत असलेल्या 3 मोठ्या चुका
Insurance Mis-selling – एजंटचे तीन फसवे डावपेच
अपूर्ण माहिती देणे – सत्य लपवणे
Insurance Mis-selling चा सर्वात मोठा प्रकार म्हणजे महत्त्वाची माहिती लपवणे.
एजंट सांगतो –
मोठा बोनस
चांगला परतावा
पण सांगत नाही –
प्रीमियम किती वर्षे भरावा लागेल
सरेंडर केल्यास किती तोटा
लॉक-इन कालावधी
शुल्क आणि कपात
परिणामी ग्राहक चुकीचा निर्णय घेतो.
गरजांऐवजी एजंटचा फायदा महत्त्वाचा
बहुतेक नोकरदार व्यक्तींना गरज असते –
शुद्ध Term Insurance
पण कमिशन कमी असल्यामुळे एजंट पुढे करतो –
Money Back Policy
ULIP
Endowment Plan
यालाच Insurance Mis-selling म्हणतात – ग्राहकाच्या गरजेकडे दुर्लक्ष.
“आजच घ्या, उद्या महाग होईल” – भीतीचा खेळ
“प्रीमियम वाढणार आहे”,
“आज शेवटचा दिवस आहे”,
“उद्या विमा मिळणार नाही”
ही वाक्ये म्हणजे Insurance Mis-selling ची क्लासिक हत्यारे.
Insurance Mis-selling कसे टाळावे? (सोप्या पण प्रभावी पायऱ्या)
Insurance Mis-selling पासून स्वतःचे संरक्षण कसे कराल?
एजंट नव्हे, तुमची गरज आधी ठरवा
ओळखीचा एजंट असला तरी प्रश्न विचारा
तोंडी आश्वासन नको, लिखित पुरावे घ्या
पुढील चार मुद्दे नीट समजून घ्या –
फायदे
प्रीमियम
शुल्क
सरेंडर अटी
कर सवलती तपासा
पूर्ण समाधानाशिवाय स्वाक्षरी करू नका
OTP कधीही शेअर करू नका
Verification Call दरम्यान पूर्ण लक्ष ठेवा
चुकीच्या विमा पॉलिसीबाबत तक्रार कुठे करावी?
Insurance Mis-selling Complaint Process – सविस्तर मार्गदर्शक
1️⃣ Free Look Period (15–30 दिवस)
या कालावधीत कमी नुकसानात पॉलिसी रद्द करता येते.
2️⃣ विमा कंपनीकडे लेखी तक्रार
सर्व पुरावे संलग्न करा.
3️⃣ IRDAI – Bima Bharosa Portal
30 दिवसांत निराकरण न झाल्यास तक्रार दाखल करा.
4️⃣ Insurance Ombudsman
मोठ्या प्रकरणांसाठी प्रभावी मार्ग.
5️⃣ RBI Sachet Portal
आर्थिक फसवणूक तक्रारींसाठी.
6️⃣ Customer Helpline / Consumer Court
गरज भासल्यास न्यायालयीन मार्ग.
7️⃣ Paid-up किंवा Exit निर्णय
2–3 वर्षांनंतर विसंगती आढळल्यास आर्थिक सल्ला घेऊन निर्णय घ्या.
IRDAI Report 2024-25 काय सांगतो?
Insurance Mis-selling तक्रारींमध्ये दुहेरी वाढ
ग्रामीण भागात सर्वाधिक फसवणूक
एजंटांवर कठोर कारवाईची गरज
ग्राहक शिक्षणाची कमतरता
Insurance Mis-selling हा केवळ आर्थिक प्रश्न नसून तो सामाजिक आणि विश्वासघाताचा मुद्दा बनला आहे. विमा म्हणजे परताव्याचे साधन नसून सुरक्षेचे कवच आहे, हे समजून घेणे आज अत्यंत गरजेचे आहे.योग्य माहिती, जागरूकता आणि थोडा संयम ठेवला तर आपण स्वतःला आणि आपल्या कुटुंबाला मोठ्या आर्थिक संकटापासून वाचवू शकतो.Insurance Mis-selling हा फक्त आर्थिक प्रश्न नाही, तर सामाजिक आणि विश्वासघाताचा गंभीर विषय बनला आहे. विमा म्हणजे फक्त परतावा मिळवण्याचे साधन नाही, तर आर्थिक सुरक्षिततेचे कवच आहे. योग्य माहिती, जागरूकता आणि संयम ठेवून आपण स्वतः आणि कुटुंबाला मोठ्या आर्थिक संकटापासून वाचवू शकतो.
