“आमचा तांदूळ महाग, मग कमी किमतीत का विकू?” – Basmati तांदळावरून भारत-अमेरिकेत थेट वाद, डंपिंगचे आरोप फेटाळले
भारत आणि अमेरिका यांच्यातील व्यापार करारांवर सध्या चर्चा सुरू असतानाच, आता Basmati तांदळाच्या मुद्द्यावरून दोन्ही देशांमध्ये तणाव वाढताना दिसत आहे. अमेरिकेकडून भारतावर तांदळाची ‘डंपिंग’ केल्याचा आरोप करण्यात आला असून, भारताने हे आरोप ठामपणे फेटाळून लावले आहेत. “आमचा तांदूळ आधीच महाग आहे, मग आम्ही तो स्वस्त कसा विकू?” असा थेट सवाल भारत सरकारने उपस्थित केला आहे.
या प्रकरणामुळे केवळ दोन देशांमधील व्यापार संबंधच नव्हे, तर भारतीय शेतकरी, निर्यातदार आणि आंतरराष्ट्रीय बाजारपेठेतील भारताची प्रतिमा यावरही परिणाम होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
भारत-अमेरिका व्यापार संबंध : पार्श्वभूमी
भारत आणि अमेरिका हे एकमेकांचे महत्त्वाचे व्यापार भागीदार आहेत. संरक्षण, तंत्रज्ञान, औषधनिर्मिती, कृषी उत्पादने, ऊर्जा अशा विविध क्षेत्रांत दोन्ही देशांमधील व्यापार वाढत आहे. मात्र, गेल्या काही दिवसांपासून आयात-निर्यात शुल्क, सबसिडी, आणि स्थानिक उत्पादकांचे संरक्षण या मुद्द्यांवरून दोन्ही देशांमध्ये मतभेद वाढताना दिसत आहेत.
Related News
अमेरिका-इराण तणावात मोदी-ट्रम्प चर्चा; भारताची भूमिका स्पष्ट
अमेरिका-इराण युद्ध थांबणार? Donald Trump यांचे मोठे संकेत, एका तासात बदलले भूमिका
इराण युद्धाच्या पार्श्वभूमीवर भारताला अमेरिकेचा मोठा दणका; 16 देशांवर व्यापार चौकशी सुरू
इराण-अमेरिका युद्धाचा परिणाम: भारताला रशियाकडून तेल खरेदीची तात्पुरती परवानगी, अमेरिकेचा मोठा खुलासा
डुबवण्यातच मजा…! डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या विधानाने जगात खळबळ; इराण-अमेरिका युद्ध आणखी भडकण्याची शक्यता
Trump Illegal Tariffs : सर्वोच्च न्यायालयाचा जबरदस्त धक्का, 15% टॅरिफवर ब्रेक लागू – अमेरिकन आयातदारांसाठी मोठा दिलासा
अमेरिकेचा टॅरिफ प्लॅन फसला; ट्रम्प यांना सुप्रीम कोर्टाचा मोठा झटका
अमेरिकेच्या शुल्क रद्दीमुळे भारतीय शेअर बाजारासाठी बूस्टर डोस
US SC On Tariff : ट्रम्पना मोठा धक्का – 6-3 ऐतिहासिक निर्णयात टॅरिफ बेकायदेशीर घोषित
Breaking: Donald Trump Tariff Decision – जगासाठी दिलासा! कोर्टाच्या धक्क्यानंतर मोठा ऐतिहासिक निर्णय
त्याच पार्श्वभूमीवर आता Basmati तांदळाचा मुद्दा पुढे आला असून, अमेरिकेने भारतावर तांदळाची डंपिंग केल्याचा आरोप केल्याने वादाला तोंड फुटले आहे.
अमेरिकेचा आरोप काय आहे?
अमेरिकेने असा दावा केला आहे की, भारत अमेरिकन बाजारात तांदूळ कमी किमतीत विकत असून त्यामुळे अमेरिकेतील स्थानिक शेतकरी आणि उत्पादकांचे नुकसान होत आहे. अमेरिकेच्या मते, ही बाब ‘डंपिंग’च्या व्याख्येत बसते आणि त्यामुळे भारतावर अतिरिक्त आयात शुल्क लावण्याचा विचार केला जाऊ शकतो.
डोनाल्ड ट्रम्प यांनी शेतकऱ्यांसोबत झालेल्या एका बैठकीदरम्यान भारतातून आयात होणाऱ्या तांदळावर अधिक शुल्क लादण्याचे संकेत दिले. याचवेळी त्यांनी भारतावर डंपिंगचा आरोप करत, “भारतातील स्वस्त तांदूळ अमेरिकन शेतकऱ्यांना स्पर्धेत टिकू देत नाही,” असा दावा केला.
डंपिंग म्हणजे नेमकं काय?
आंतरराष्ट्रीय व्यापारात ‘डंपिंग’ म्हणजे एखाद्या देशाने आपले उत्पादन परदेशात त्याच्या देशांतर्गत बाजारभावापेक्षा किंवा उत्पादन खर्चापेक्षा कमी किमतीत विकणे. यामुळे आयात करणाऱ्या देशातील स्थानिक उद्योगांना आर्थिक नुकसान होते.
मात्र, भारताने स्पष्ट केलं आहे की, Basmati तांदळाच्या बाबतीत डंपिंगचा प्रश्नच येत नाही, कारण हा तांदूळ आधीपासूनच प्रीमियम श्रेणीत मोडतो.
भारताची ठाम भूमिका : आरोप पूर्णपणे चुकीचे
भारत सरकारने अमेरिकेचे सर्व आरोप स्पष्ट शब्दांत फेटाळून लावले आहेत. सरकारने म्हटले आहे की, भारतातून अमेरिकेत निर्यात होणारा तांदूळ हा बहुतेक प्रीमियम दर्जाचा Basmati तांदूळ आहे. सामान्य तांदळाच्या तुलनेत बासमती तांदळाचा दर आंतरराष्ट्रीय बाजारात नेहमीच जास्त असतो.
भारतीय व्यापार सचिव राजेश अग्रवाल यांनी या प्रकरणावर सविस्तर भूमिका मांडताना सांगितले की, “भारताच्या तांदळाच्या निर्यातीचे स्वरूप डंपिंग म्हणून वर्गीकृत करता येणार नाही. डंपिंग म्हणजे उत्पादन कमी किमतीत विकणे; मात्र Basmati तांदूळ हा त्याच्या सुगंध, लांब दाणे आणि गुणवत्तेमुळे नेहमीच महाग दराने विकला जातो.”
“आमचा तांदूळ महाग, मग स्वस्त का विकू?” – भारताचा सवाल
भारताने अमेरिकेला स्पष्टपणे विचारले आहे की, “जर आमच्या तांदळाचा बाजारभावच जास्त असेल, तर आम्ही तो कमी किमतीत का विकू?”
भारताच्या मते, Basmati तांदळाची मागणी अमेरिका आणि युरोपसारख्या देशांमध्ये जास्त आहे. उच्चभ्रू ग्राहक आणि भारतीय उपखंडातील लोक मोठ्या प्रमाणावर बासमती तांदूळ खरेदी करतात. त्यामुळे हा तांदूळ स्वस्त विकण्याचा प्रश्नच उद्भवत नाही.
अद्याप कोणतीही औपचारिक चौकशी नाही
महत्त्वाची बाब म्हणजे, अमेरिकेने अद्याप या डंपिंगच्या आरोपावर कोणतीही औपचारिक चौकशी समिती नेमलेली नाही. भारत सरकारने याकडे लक्ष वेधत म्हटले आहे की, चौकशी सुरू होण्यापूर्वीच आरोप करणे योग्य नाही.
भारताने स्पष्ट केले आहे की, उपलब्ध आकडेवारीनुसार डंपिंगची कोणतीही प्रथमदर्शनी शक्यता दिसून येत नाही. त्यामुळे भारत आपल्या भूमिकेवर ठाम आहे.
बासमती तांदूळ : भारताची ताकद
भारत हा जगातील सर्वात मोठा तांदूळ निर्यात करणारा देश आहे. विशेषतः बासमती तांदळाच्या उत्पादनात आणि निर्यातीत भारताचे वर्चस्व आहे.
Basmati तांदळाची वैशिष्ट्ये
सुगंधी व लांब दाणे
उच्च दर्जा
प्रीमियम किंमत
आंतरराष्ट्रीय बाजारात मोठी मागणी
याच कारणामुळे बासमती तांदूळ हा भारताच्या कृषी निर्यातीतील महत्त्वाचा घटक मानला जातो.
आकडेवारी काय सांगते?
2024-25 या आर्थिक वर्षात भारताने एकूण 20.2 दशलक्ष मेट्रिक टन तांदळाची निर्यात केली आहे.
यापैकी
सुमारे 3.35 लाख मेट्रिक टन तांदूळ अमेरिकेत निर्यात करण्यात आला
त्यातील 2.74 लाख मेट्रिक टन बासमती तांदूळ होता
ही आकडेवारी पाहता, अमेरिकेला होणारी निर्यात ही एकूण निर्यातीच्या तुलनेत फार मोठी नाही, असेही भारताचे म्हणणे आहे.
भारतीय शेतकऱ्यांवर परिणाम होणार?
जर अमेरिकेने भारतावर अतिरिक्त शुल्क लावले, तर त्याचा थेट परिणाम भारतीय Basmati तांदूळ उत्पादक शेतकऱ्यांवर आणि निर्यातदारांवर होऊ शकतो. पंजाब, हरियाणा, उत्तर प्रदेश आणि राजस्थानमधील लाखो शेतकरी बासमती तांदळाच्या उत्पादनावर अवलंबून आहेत.
मात्र, भारत सरकारने शेतकऱ्यांच्या हिताचे संरक्षण करण्याचा निर्धार व्यक्त केला असून, आंतरराष्ट्रीय स्तरावर आपली बाजू ठामपणे मांडली जाईल, असे संकेत दिले आहेत.
व्यापार तज्ज्ञांचे मत
व्यापार तज्ज्ञांच्या मते, हा वाद तात्पुरता असू शकतो. भारताकडे मजबूत आकडेवारी आणि स्पष्ट भूमिका असल्याने, अमेरिकेला औपचारिक चौकशीत डंपिंग सिद्ध करणे अवघड ठरू शकते.
तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे की, हा मुद्दा राजकीय दबावाचा भाग असण्याची शक्यता नाकारता येत नाही, विशेषतः अमेरिकेतील शेतकरी लॉबीच्या दबावामुळे असे आरोप केले जात असावेत.
Basmati तांदळावरून निर्माण झालेला भारत-अमेरिका वाद हा केवळ व्यापारापुरता मर्यादित नसून, तो जागतिक कृषी बाजारपेठेतील स्पर्धा आणि राजकारणाचेही प्रतिबिंब आहे. भारताने ठामपणे आपली भूमिका मांडली असून, “आमचा तांदूळ महाग आहे, मग आम्ही तो स्वस्त का विकू?” हा सवाल आंतरराष्ट्रीय चर्चेचा केंद्रबिंदू ठरत आहे.
आगामी काळात अमेरिकेची भूमिका काय असेल आणि हा वाद कोणत्या दिशेने जातो, याकडे संपूर्ण जगाचे लक्ष लागले आहे.
read also:https://ajinkyabharat.com/silver-etf-investment-smart-investment/
