हॉर्मुज सामुद्रधुनी बंद झाल्याने मध्यपूर्वेतील तेलपुरवठा धोक्यात; भारताकडे फक्त 25 दिवसांचा साठा, रशिया मदतीला
मध्यपूर्वेत वाढत असलेल्या तणावामुळे जागतिक ऊर्जा बाजारात मोठी खळबळ उडाली आहे. विशेषतः हॉर्मुज सामुद्रधुनी (Hormuz Strait) बंद झाल्यामुळे अनेक देशांच्या तेलपुरवठ्यावर परिणाम होण्याची भीती निर्माण झाली आहे. अशा परिस्थितीत रशिया ने भारतला मोठा दिलासा देणारा निर्णय घेतला आहे. रशिया भारताकडे जवळपास 95 लाख बॅरल कच्च्या तेलाचा शिपमेंट पाठवण्यास तयार झाला असल्याची माहिती समोर आली आहे.
आंतरराष्ट्रीय वृत्तसंस्था रॉयटर्सच्या अहवालानुसार, सध्या भारतीय जलक्षेत्राजवळ जहाजांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर रशियन कच्चे तेल उपलब्ध आहे. हे तेल काही आठवड्यांत भारतात पोहोचू शकते. मध्यपूर्वेतील संघर्षामुळे तेल वाहतुकीचे प्रमुख मार्ग बंद झाल्याने ही मदत भारतासाठी अत्यंत महत्त्वाची ठरणार आहे.
हॉर्मुज सामुद्रधुनी बंद झाल्याने जागतिक व्यापारावर परिणाम
मध्यपूर्वेत वाढलेल्या संघर्षामुळे हॉर्मुज सामुद्रधुनीतून होणारी तेल वाहतूक ठप्प झाली आहे. जगातील मोठ्या प्रमाणातील कच्च्या तेलाची वाहतूक या मार्गाने होते. त्यामुळे हा मार्ग बंद होणे म्हणजे जागतिक ऊर्जा पुरवठ्यासाठी मोठा धक्का मानला जातो.
Related News
इराणवर इस्राईल-अमेरिका हल्ल्यानंतर नेतान्याहूंची भविष्यवाणी!
विजय-त्रिशा एकत्र समारंभात; अफेयरच्या चर्चांना नवे वळण
महाराष्ट्र बजेट 2026: कर्ज काढून फटाके वाजवणारा अर्थसंकल्प, शेतकऱ्यांसाठी अपुरा धोरण
डायबिटीज असलेल्यांसाठी स्ट्रॉबेरी: आहारात समाविष्ट करता येईल का?
मुख्यमंत्री सिद्धारमयांचा मोठा निर्णय : कर्नाटकमध्ये 16 वर्षांखालील मुलांसाठी सोशल मीडिया बंद!
अमेरिका–इराण युद्ध: मध्य पूर्वेत तणाव, आज सातवा दिवस सुरू
उद्धव ठाकरेंचा शिंदे सरकारवर निशाणा: वृक्ष लागवडीपासून रस्त्यांपर्यंत सवाल
भारतात लाँच: Nothing Phone 4a आणि 4a Pro – पारदर्शक डिझाइनसह प्रीमियम फीचर्स
Realme C83 5G भारतात लॉन्च: 7000mAh बॅटरी आणि 144Hz डिस्प्लेसोबत दमदार स्मार्टफोन
फडणवीस सरकारची कर्जमाफी योजना: दोन लाखांपर्यंतच लाभ, शेतकऱ्यांना नाराजी
इराणवरील हल्ल्यानंतर भारतात इंधन आणि गॅस टंचाई? सरकारने स्पष्ट केला ‘प्लान बी’
चहा प्यायल्यावर पोट जळजळ होते? ही सोपी ट्रिक नक्की वापरा!
भारतासाठी ही परिस्थिती अधिक चिंतेची आहे. कारण भारत आपल्या एकूण कच्च्या तेलाच्या आयातीपैकी जवळपास 50 टक्के तेल मध्यपूर्वेतील देशांकडून आयात करतो. त्यामुळे त्या मार्गावर अडथळे निर्माण झाल्यास देशातील ऊर्जा सुरक्षेवर परिणाम होण्याची शक्यता असते.
भारताकडे फक्त 25 दिवसांचा तेलसाठा
अहवालानुसार सध्या भारताकडे फक्त 25 दिवसांची मागणी पूर्ण होईल इतकाच कच्च्या तेलाचा साठा उपलब्ध आहे. याशिवाय डिझेल, पेट्रोल आणि एलपीजीसारख्या रिफाइंड उत्पादनांचा साठाही मर्यादित असल्याचे सांगितले जात आहे.
सरकारी सूत्रांच्या माहितीनुसार, मध्यपूर्वेतील संघर्ष आणखी 10 ते 15 दिवस चालू राहू शकतो. त्यामुळे भारताने पर्यायी तेलपुरवठा स्रोतांचा शोध सुरू केला आहे. या पार्श्वभूमीवर रशियाकडून मिळणारा पुरवठा भारतासाठी मोठा आधार ठरू शकतो.
रशिया भारताच्या मदतीसाठी पुढे
उद्योग क्षेत्रातील सूत्रांच्या माहितीनुसार, मध्यपूर्वेतील तेलपुरवठ्यात अडथळे निर्माण झाल्यास मॉस्को भारताच्या गरजा पूर्ण करण्यासाठी पुढे येऊ शकते. गरज पडल्यास रशिया भारताच्या कच्च्या तेलाच्या गरजांपैकी सुमारे 40 टक्के पुरवठा करू शकतो, असेही सांगितले जात आहे.
सध्या भारतीय जलक्षेत्राजवळ असलेल्या जहाजांमध्ये सुमारे 95 लाख बॅरल रशियन कच्चे तेल असल्याचे सांगितले जात आहे. हे तेल आधी कोणत्या देशाकडे जाणार होते, याची स्पष्ट माहिती मिळालेली नाही. मात्र गरज पडल्यास हे जहाजे तातडीने भारताकडे वळवता येऊ शकतात.
भारताच्या रिफायनऱ्यांवर दबाव
भारताच्या रिफायनऱ्या दररोज सुमारे 5.6 मिलियन बॅरल कच्च्या तेलाचे रिफायनिंग करतात. त्यामुळे पुरवठा साखळीत काही दिवसांचा अडथळा जरी आला तरी देशात इंधनटंचाई निर्माण होऊ शकते.
विशेषतः वाहतूक, उद्योग आणि वीज निर्मिती या क्षेत्रांवर त्याचा थेट परिणाम होण्याची शक्यता असते. त्यामुळे सरकार आणि तेल कंपन्या सतत परिस्थितीवर लक्ष ठेवून आहेत.
रशियन तेल आयातीत आधी घट
यावर्षीच्या सुरुवातीला भारताने रशियाकडून होणारी तेल आयात काही प्रमाणात कमी केली होती. जानेवारी महिन्यात ही आयात सुमारे 1.1 मिलियन बॅरल प्रतिदिन इतकी झाली होती, जी नोव्हेंबर 2022 नंतरची सर्वात कमी पातळी होती.
यामागे एक कारण म्हणजे अमेरिका सोबतचे व्यापार संबंध संतुलित ठेवण्याचा भारताचा प्रयत्न असल्याचे सांगितले जात होते. उद्योग क्षेत्रातील आकडेवारीनुसार भारताच्या कच्च्या तेल आयातीत रशियाचा वाटा त्या वेळी 21.2 टक्क्यांपर्यंत खाली आला होता.
मात्र फेब्रुवारी महिन्यात हा वाटा पुन्हा वाढून सुमारे 30 टक्क्यांपर्यंत पोहोचला.
ऊर्जा सुरक्षेसाठी भारताचे प्रयत्न
ऊर्जा सुरक्षेला प्राधान्य देत भारताने विविध देशांकडून तेल आयात करण्याची रणनीती स्वीकारली आहे. मध्यपूर्वेव्यतिरिक्त रशिया, आफ्रिका आणि लॅटिन अमेरिकेतील काही देशांकडूनही तेल खरेदी करण्याचा प्रयत्न केला जात आहे.
तज्ज्ञांच्या मते, सध्याच्या भू-राजकीय परिस्थितीत ऊर्जा पुरवठा सुरक्षित ठेवणे हे भारतासाठी अत्यंत महत्त्वाचे आहे. त्यामुळे रशियाकडून मिळणारा अतिरिक्त पुरवठा अल्पकालीन संकट टाळण्यासाठी मदत करू शकतो.
जागतिक बाजारावरही परिणाम
मध्यपूर्वेतील संघर्ष आणि हॉर्मुज सामुद्रधुनीतील तणावामुळे जागतिक तेलबाजारातही अस्थिरता वाढली आहे. कच्च्या तेलाच्या किंमतींमध्ये चढ-उतार सुरू झाले आहेत.
विश्लेषकांच्या मते, जर हा संघर्ष दीर्घकाळ सुरू राहिला तर जागतिक अर्थव्यवस्थेवरही त्याचा परिणाम होऊ शकतो. त्यामुळे अनेक देश पर्यायी पुरवठा मार्ग आणि ऊर्जा स्रोत शोधण्यावर भर देत आहेत.
मध्यपूर्वेतील संघर्षामुळे निर्माण झालेल्या अनिश्चिततेच्या पार्श्वभूमीवर रशियाकडून भारताला मिळणारा 95 लाख बॅरल कच्च्या तेलाचा संभाव्य पुरवठा हा मोठा दिलासा मानला जात आहे. पुढील काही आठवड्यांत परिस्थिती कशी बदलते यावर भारताच्या ऊर्जा धोरणाचा पुढील मार्ग अवलंबून असेल.
Read Also : https://ajinkyabharat.com/gulf-countries-upset-over-israel-iran-war/
