मध्यपूर्वेतील वाढत्या युद्धसदृश परिस्थितीचा परिणाम आता भारतावरही दिसू लागला आहे. Hormuz Strait बंद झाल्यामुळे जगभरातील ऊर्जा पुरवठ्यावर मोठा परिणाम झाला आहे आणि त्याचा थेट फटका भारतातील एलपीजी (LPG) पुरवठ्याला बसत आहे. भारतात स्वयंपाकासाठी वापरल्या जाणाऱ्या गॅसपैकी मोठा भाग आयात केला जातो. त्यामुळे मध्यपूर्वेतील कोणतीही अस्थिरता भारतासाठी गंभीर ठरू शकते. सध्या सुरू असलेल्या संघर्षामुळे एलपीजी पुरवठा साखळीवर दबाव वाढला असून गॅस टंचाईचे संकेत मिळत आहेत.
युद्धामुळे ऊर्जा पुरवठ्यावर परिणाम
अमेरिका, इराण आणि इस्रायल यांच्यातील तणाव वाढल्यानंतर मध्यपूर्वेत अस्थिरता निर्माण झाली आहे. या संघर्षाचा सर्वात मोठा परिणाम ऊर्जा वाहतुकीवर झाला आहे. जगातील तेल आणि गॅस वाहतुकीसाठी अत्यंत महत्त्वाचा असलेला होर्मुझचा सामुद्रधुनी मार्ग बंद झाल्याने अनेक देशांना इंधन पुरवठ्याचा फटका बसत आहे.
भारतासाठी हा मार्ग अत्यंत महत्त्वाचा आहे कारण देशात वापरला जाणारा मोठा हिस्सा एलपीजी आणि एलएनजी याच मार्गातून येतो. या मार्गावरील अडथळ्यांमुळे भारतातील आयातीवर थेट परिणाम झाला आहे.
Related News
‘सब चंगा सी’चा दावा फोल; गॅस टंचाईवरून प्रकाश आंबेडकरांचा मोदी सरकारवर हल्लाबोल
भारताकडे किती हजार कोटी लीटर तेलाचा राखीव साठा? जगातील किती देशांकडून येते तेल, होर्मुझ मार्गाचं महत्त्व काय?
Iran Israel War Impact: जगात हाहाकार! 5 मोठे परिणाम, अमेरिकेची इराणला घातक धमकी
मध्य पूर्वेतील तणाव वाढला, भारतासमोर इंधन संकटाची शक्यता
मध्य पूर्वेतील तणावावर भारतासाठी दिलासा, ट्रम्प यांनी केली मोठी घोषणा
India Russia Oil Trade : 7 मोठ्या निर्णयांमुळे भारताने दाखवली जागतिक सामर्थ्यवान भूमिका
PM Modi Venezuela Call : 5 निर्णायक मुद्द्यांवर ऐतिहासिक चर्चा, भारत-व्हेनेझुएला संबंधांना नवे बळ
Iran-US Tension : धोकादायक रणनिती! अमेरिकेचं मनोबल तोडण्यासाठी इराणचा ‘मास्टरस्ट्रोक’ – 5 धक्कादायक पॉइंट्स
भारत किती LPG स्वतः तयार करतो?
भारताची ऊर्जा गरज झपाट्याने वाढत आहे. स्वच्छ इंधनाचा वापर वाढवण्यासाठी केंद्र सरकारने अनेक योजना राबवल्या आहेत. त्याचा परिणाम असा झाला की देशात एलपीजीचा वापर मोठ्या प्रमाणावर वाढला.सध्या भारत आपल्या गरजेपैकी फक्त सुमारे 40 टक्के एलपीजीचे उत्पादन देशांतर्गत करतो, तर उर्वरित सुमारे 60 टक्के गॅस आयात करावा लागतो. त्यामुळे आंतरराष्ट्रीय परिस्थितीतील कोणताही बदल भारताच्या ऊर्जा सुरक्षेला थेट प्रभावित करू शकतो.
भारतातील LPG वापर किती?
भारतामध्ये एलपीजीचा वार्षिक वापर सुमारे 31.3 दशलक्ष टन इतका आहे. यातील सुमारे 87 टक्के गॅस घरगुती स्वयंपाकासाठी वापरला जातो. उर्वरित गॅस हा हॉटेल, रेस्टॉरंट्स आणि इतर व्यावसायिक वापरासाठी दिला जातो.गेल्या काही वर्षांत स्वच्छ इंधनाच्या वापराला प्रोत्साहन दिल्यामुळे एलपीजीचा वापर मोठ्या प्रमाणात वाढला आहे. यामध्ये विशेषतः केंद्र सरकारच्या Pradhan Mantri Ujjwala Yojana या योजनेची मोठी भूमिका आहे. या योजनेमुळे ग्रामीण आणि गरीब कुटुंबांपर्यंत गॅस कनेक्शन पोहोचले.
ग्राहकांची संख्या झपाट्याने वाढली
पेट्रोलियम आणि नैसर्गिक वायू मंत्रालयाच्या आकडेवारीनुसार गेल्या दशकात एलपीजी ग्राहकांची संख्या प्रचंड वाढली आहे.2015 मध्ये देशात सुमारे 1486 लाख सक्रिय एलपीजी ग्राहक होते. जुलै 2025 पर्यंत ही संख्या वाढून 3305 लाखांवर पोहोचली आहे. म्हणजेच एका दशकात 120 टक्क्यांपेक्षा जास्त वाढ झाली आहे.सरकारच्या मते, आता देशातील जवळपास 100 टक्के कुटुंबांपर्यंत एलपीजी कव्हरेज पोहोचले आहे. 2016 मध्ये उज्ज्वला योजना सुरू झाली तेव्हा ही संख्या सुमारे 62 टक्के होती.
भारत कोणत्या देशांकडून LPG आयात करतो?
भारताची एलपीजी आयात प्रामुख्याने पश्चिम आशियातील देशांवर अवलंबून आहे. काही मोजक्या देशांकडूनच मोठ्या प्रमाणात पुरवठा केला जातो.2025 च्या अंदाजानुसार भारताच्या एलपीजी आयातीपैकी सुमारे 34 टक्के गॅस Qatar कडून येतो. त्यामुळे कतार हा भारताचा सर्वात मोठा पुरवठादार आहे.यानंतर सुमारे 26 टक्के पुरवठा United Arab Emirates म्हणजेच युएईकडून होतो. तर सुमारे 8.3 टक्के गॅस Kuwait कडून आयात केला जातो.याशिवाय काही प्रमाणात Saudi Arabia कडूनही गॅस पुरवठा केला जातो. या चार देशांवर भारताचा मोठा अवलंब आहे.
