महान परिसरात हरभरा काढणी अंतिम टप्प्यात; गहू पिकावर उन्हाचा तडाखा, शेतकरी चिंतेत
अकोला जिल्ह्यातील महान आणि परिसरात रब्बी हंगामातील पिकांची काढणी आता शेवटच्या टप्प्यात पोहोचली असून हरभरा पिकाची मळणी मोठ्या प्रमाणावर सुरू आहे. यंदा थंडीचे प्रमाण चांगले असल्यामुळे नोव्हेंबर आणि डिसेंबर महिन्यात अनेक शेतकऱ्यांनी हरभरा आणि गहू पिकांची पेरणी केली होती. काही शेतकऱ्यांनी कपाशीची शेती आटोपून त्यानंतर हरभरा पिकाचा पर्याय निवडला होता. त्यामुळे या भागात हरभरा लागवडीचे क्षेत्र लक्षणीय वाढलेले दिसून आले.
नोव्हेंबर महिन्यात पेरणी केलेल्या हरभऱ्याचे पीक चांगल्या स्थितीत आले असून अनेक शेतकऱ्यांनी काढणी पूर्ण करून मळणीही उरकली आहे. या शेतकऱ्यांना यंदा तुलनेने चांगले उत्पादन मिळाल्याने काही प्रमाणात दिलासा मिळाला आहे. मात्र डिसेंबर अखेरीस पेरणी केलेल्या हरभऱ्याला अपेक्षित हवामान मिळाले नाही. काही ठिकाणी व्हायरसचा प्रादुर्भाव झाल्याने पीक अर्धवटच सुकून गेले. त्यामुळे अशा शेतकऱ्यांना मोठा आर्थिक फटका बसला आहे. सुकलेला हरभरा मजुरांकडून सोंगून काढावा लागत असून खर्चही निघणे कठीण झाले आहे.
सध्या महान परिसरात उशिरा पेरणी केलेल्या हरभऱ्याची काढणी आणि मळणी यंत्रणेद्वारे वेगाने सुरू आहे. शेतात थ्रेशर मशीनच्या आवाजात काढणीची लगबग दिसून येत आहे. मात्र उत्पादन अपेक्षेपेक्षा कमी असल्याने शेतकऱ्यांमध्ये समाधानापेक्षा चिंता अधिक दिसत आहे.
दरम्यान, गहू पिकाबाबतही परिस्थिती काहीशी चिंताजनक आहे. अनेक शेतकऱ्यांनी जानेवारी महिन्यात गव्हाची पेरणी केली होती. या पिकाला सुरुवातीला थंडीचा लाभ मिळाला नाही. परिणामी, गव्हाची वाढ अपेक्षेप्रमाणे झाली नाही. सध्या काही शेतांमध्ये गहू अजूनही हिरवाच असून ओंब्यावर आलेला दिसत आहे. वाढत्या तापमानामुळे या पिकावर ताण येत असून झडती कमी होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
उन्हाचा पारा दिवसेंदिवस वाढत असल्याने गहू पिकाला दररोज पाणी देण्याची गरज भासत आहे. त्यामुळे शेतकऱ्यांचा खर्च मोठ्या प्रमाणावर वाढला आहे. याशिवाय कीटकनाशके, खतांचा वाढता खर्च आणि मजुरी यामुळे शेतकऱ्यांवर आर्थिक ओझे वाढले आहे. काही शेतकऱ्यांनी चांगल्या उत्पादनाच्या आशेने तीन ते चार वेळा युरियाचा वापर केला आहे, तर महागडी औषधे फवारली आहेत. तरीही हवामानातील बदलामुळे अपेक्षित उत्पादन मिळेल का, याबाबत अनिश्चितता आहे.
शेतकऱ्यांनी मोठ्या मेहनतीने आणि कर्ज काढून शेती केली असली, तरी हवामानातील अनिश्चिततेमुळे त्यांच्या हाती अपेक्षित उत्पन्न येईलच याची खात्री नाही. त्यामुळे अनेक शेतकरी सध्या आर्थिक अडचणीत सापडले आहेत. “खर्च वाढतोय, पण उत्पादनाची हमी नाही,” अशी भावना शेतकरी व्यक्त करत आहेत.
महान परिसरातील ही परिस्थिती राज्यातील इतर भागांतील शेतकऱ्यांसाठीही एक संकेत ठरत आहे. बदलत्या हवामानामुळे शेती अधिक जोखमीची होत चालली आहे. अशा परिस्थितीत शेतकऱ्यांना तांत्रिक मार्गदर्शन, योग्य पिकपद्धती आणि शासनाकडून आर्थिक सहाय्य मिळणे अत्यंत आवश्यक आहे.
हरभऱ्याची काढणी अंतिम टप्प्यात असली तरी गहू पिकाचे भवितव्य अजूनही अनिश्चित आहे. येत्या काही दिवसांत हवामानाची परिस्थिती कशी राहते, यावरच गहू उत्पादनाचा निर्णय अवलंबून असेल. त्यामुळे सध्या महान परिसरातील शेतकरी आशा आणि चिंतेच्या छायेत दिवस घालवत असल्याचे चित्र स्पष्टपणे दिसून येत आहे.
