मध्य पूर्वेत तणाव शिगेला; यूएसएस त्रिपोलीची एंट्री, २,२०० मरीन कमांडोंची तैनाती – पुढील आठवडा निर्णायक ठरणार?

मध्य पूर्वेत सुरू असलेल्या तणावपूर्ण परिस्थितीने आता अधिक धोकादायक वळण घेण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे. इराण आणि अमेरिकेमधील वाढत्या संघर्षाच्या पार्श्वभूमीवर अमेरिकेचे माजी अध्यक्ष Donald Trump यांची भूमिका पुन्हा एकदा चर्चेत आली आहे. पुढील काही दिवसांत अमेरिका मोठा लष्करी निर्णय घेऊ शकते, अशी चिन्हे दिसू लागली आहेत. विशेष म्हणजे, गेल्या २० वर्षांत प्रथमच अमेरिकन सैन्य थेट मोठ्या युद्धभूमीवर उतरवले जाऊ शकते, असा अंदाज वर्तवला जात आहे.

सॅटेलाईट फोटोमुळे खळबळ

गेल्या काही दिवसांत समोर आलेल्या सॅटेलाईट चित्रांमुळे जागतिक स्तरावर खळबळ उडाली आहे. या चित्रांमध्ये अमेरिकेची अत्याधुनिक युद्धनौका USS Tripoli मध्य पूर्वेकडे सरकत असल्याचे दिसून आले आहे. ही युद्धनौका सध्या हिंद महासागराच्या दक्षिण भागात, भारताच्या जवळ असल्याची माहिती समोर आली आहे.

या युद्धनौकेवर तब्बल २,२०० मरीन कमांडो तैनात असून, ते कोणत्याही परिस्थितीत जलद कारवाई करण्यासाठी प्रशिक्षित आहेत. त्यामुळे, अमेरिका इराणविरुद्ध थेट लष्करी कारवाई करणार का, याबाबत चर्चा अधिक तीव्र झाली आहे.

ट्रम्प यांची गूढ भूमिका

या संदर्भात पत्रकारांनी प्रश्न विचारल्यावर Donald Trump यांनी नेहमीप्रमाणे गूढ उत्तर दिले. त्यांनी स्पष्टपणे सांगितले की, “मी कुठेही सैन्य पाठवत नाही, आणि पाठवले असेल तरी कोणाला सांगत नाही.” त्यांच्या या वक्तव्यामुळे संभ्रम अधिकच वाढला आहे.

ट्रम्प हे त्यांच्या ‘धक्कातंत्रा’साठी ओळखले जातात. त्यामुळे ते अचानक मोठा निर्णय घेऊ शकतात, अशी शक्यता नाकारता येत नाही. अमेरिकेतील सुरक्षा अधिकाऱ्यांनी देखील संकेत दिले आहेत की, इराणमध्ये लष्करी मोहिम अधिक मजबूत करण्यासाठी हजारो सैनिक तैनात करण्याचा गंभीर विचार सुरू आहे.

होर्मुझ सामुद्रधुनी – संघर्षाचे केंद्र

या तणावामागील सर्वात मोठे कारण म्हणजे Strait of Hormuz ही सामुद्रधुनी. जगातील सुमारे २० टक्के तेल आणि गॅस याच मार्गाने वाहतूक केली जाते. त्यामुळे हा मार्ग जागतिक अर्थव्यवस्थेसाठी अत्यंत महत्त्वाचा आहे.

मात्र, २८ फेब्रुवारीपासून इराणने या मार्गावर निर्बंध लादले आहेत. काही अहवालांनुसार, इराणने पश्चिम देशांच्या जहाजांना धमक्या दिल्या असून, काही जहाजांकडून ‘टॅक्स’ देखील वसूल केला जात आहे. एका टँकर ऑपरेटरने सुरक्षित मार्गासाठी तब्बल २० लाख डॉलर द्यावे लागल्याचा दावा केला आहे.

यामुळे आंतरराष्ट्रीय बाजारात तेलाच्या किंमतीत मोठी वाढ झाली आहे. भारत आणि पाकिस्तानकडे जाणाऱ्या काही जहाजांना मोकळीक दिली असली, तरी पश्चिम देशांवर दबाव कायम आहे.

यूएसएस त्रिपोली – ट्रम्पचे ‘तुरुपचे पान’?

लष्करी तज्ज्ञांच्या मते, USS Tripoli ही युद्धनौका या संघर्षात निर्णायक भूमिका बजावू शकते. या नौकेवर अत्याधुनिक एफ-३५ स्टील्थ फायटर जेट्स आणि अटॅक हेलिकॉप्टर्स तैनात आहेत.

जर अमेरिका होर्मुझ सामुद्रधुनी पुन्हा खुली करण्याचा निर्णय घेत असेल, तर त्यासाठी इराणच्या किनाऱ्यावर थेट लष्करी कारवाई करावी लागेल. अशा परिस्थितीत मरीन कमांडोंची भूमिका अत्यंत महत्त्वाची ठरेल.

विशेषतः, इराणच्या छोट्या बेटांवर ताबा मिळवून, व्यापारी जहाजांना सुरक्षित मार्ग देण्याची रणनीती वापरली जाऊ शकते. अमेरिकेने आधीच इराणच्या नौदलावर काही प्रमाणात कारवाई केली असल्याने, पुढील टप्पा अधिक आक्रमक असू शकतो.

दुसरे कारण – अण्वस्त्र कार्यक्रम

या संघर्षामागील दुसरे मोठे कारण म्हणजे इराणचा अण्वस्त्र कार्यक्रम. इराणकडे मोठ्या प्रमाणात उच्च संवर्धित युरेनियम असल्याचे सांगितले जाते. अंदाजे ९५० पाउंडपेक्षा जास्त युरेनियम साठा इराणकडे आहे, ज्याचा वापर अणुबॉम्ब तयार करण्यासाठी होऊ शकतो.

या साठ्याचा नाश करण्यासाठी हवाई हल्ले पुरेसे नसतात. त्यामुळे जमिनीवर सैन्य उतरवून कारवाई करणे आवश्यक ठरू शकते. Donald Trump यांनी यापूर्वी स्पष्ट केले आहे की, “इराणला अणुबॉम्ब बनवू देणार नाही,” आणि त्यासाठी कोणतेही पाऊल उचलण्यास ते तयार आहेत.

२० वर्षांनंतर मोठा निर्णय?

जर अमेरिका प्रत्यक्षात इराणमध्ये मरीन सैनिक उतरवत असेल, तर हे गेल्या २० वर्षांतील सर्वात मोठे लष्करी पाऊल ठरेल. United States Marine Corps चे सैनिक अत्यंत प्रशिक्षित असून, ते जल, थल आणि आकाश अशा सर्वच क्षेत्रात लढण्यासाठी सक्षम आहेत.

जपानच्या ओकिनावा येथे तैनात असलेल्या ३१व्या मरीन एक्सपेडिशनरी युनिटचे हे सैनिक या मोहिमेसाठी सज्ज आहेत. या युनिटला जलद गतीने कुठेही तैनात करता येते, ही त्यांची सर्वात मोठी ताकद आहे.

जागतिक परिणाम काय?

जर हा संघर्ष अधिक वाढला, तर त्याचे परिणाम केवळ मध्य पूर्वेपुरते मर्यादित राहणार नाहीत. जागतिक तेलबाजार, व्यापार, आणि आंतरराष्ट्रीय राजकारणावर याचा मोठा परिणाम होऊ शकतो.

भारतासारख्या देशांवरही याचा थेट परिणाम होण्याची शक्यता आहे, कारण भारत मोठ्या प्रमाणावर तेल आयात करतो. त्यामुळे, या परिस्थितीकडे संपूर्ण जगाचे लक्ष लागले आहे.

इराण आणि अमेरिकेमधील वाढता संघर्ष आता निर्णायक टप्प्यावर पोहोचला आहे. USS Tripoli ची हालचाल, मरीन सैनिकांची तैनाती आणि Donald Trump यांची गूढ भूमिका यामुळे पुढील आठवडा अत्यंत महत्त्वाचा ठरणार आहे.

जर अमेरिका थेट लष्करी कारवाई करत असेल, तर २० वर्षांनंतर पुन्हा एकदा मोठ्या युद्धाची शक्यता निर्माण होईल. त्यामुळे, जगभरातील राजकीय आणि आर्थिक घडामोडींवर याचा दूरगामी परिणाम होणार आहे.

Read Also :   https://ajinkyabharat.com/iranwar-double-strike-f-35-after-landing-both-top-commanders-killed/