इराण-इस्रायल संघर्षामुळे आधीच तणावग्रस्त असलेल्या जागतिक राजकारणात आता नव्या घडामोडींनी मोठी खळबळ उडवली आहे. अमेरिकेचे माजी राष्ट्राध्यक्ष Donald Trump यांनी केलेल्या ताज्या वक्तव्यांमुळे परिस्थिती आणखी गुंतागुंतीची बनली आहे. एका बाजूला युद्ध संपण्याच्या दिशेने वाटचाल होत असल्याचा दावा करत असतानाच, दुसऱ्या बाजूला त्यांनी NATO देशांवर कठोर टीका करत दबाव टाकण्याचे संकेत दिले आहेत. या सर्व घडामोडींमध्ये सर्वाधिक फटका बसण्याची शक्यता मात्र Ukraine या आधीच युद्धग्रस्त देशाला असल्याचे दिसत आहे.
फेब्रुवारी 2026 मध्ये अमेरिका आणि इस्रायलने इराणवर संयुक्त कारवाई केल्यानंतर या संघर्षाला सुरुवात झाली. त्यानंतर इराणकडून जोरदार प्रत्युत्तर देण्यात आले आणि परिस्थिती हळूहळू युद्धाच्या उंबरठ्यावर पोहोचली. या पार्श्वभूमीवर ट्रम्प यांनी पत्रकार परिषदेत दावा केला की इराणचे अनेक वरिष्ठ नेते मारले गेले असून युद्ध समाप्तीच्या दिशेने वाटचाल सुरू आहे. मात्र या विधानासोबतच त्यांनी NATO देशांवर नाराजी व्यक्त करत मोठा राजनैतिक संदेश दिला आहे.
ट्रम्प यांच्या मते, NATO देशांनी अमेरिकेला अपेक्षित साथ दिली नाही. विशेषतः फ्रान्स, स्पेन आणि इटलीसारख्या देशांनी अमेरिकेच्या लष्करी कारवायांसाठी आपले तळ वापरण्यास नकार दिला. त्यामुळे ट्रम्प यांनी NATO ला “कागदी वाघ” असे संबोधत, या संघटनेतून बाहेर पडण्याची धमकी दिली. त्यांच्या या भूमिकेमुळे पाश्चात्य देशांमध्ये चिंता वाढली आहे.
Related News
अमेरिकेत इराण युद्धाचा फटका: पेट्रोल-डिझेल दर गगनाला भिडले
चिंता करू नका! 94 हजार मेट्रिक टन LPG घेऊन 2 जहाजे भारताकडे; होर्मुज संकटात मोठा दिलासा
भारतासाठी दिलासा ! इराणची मोठी घोषणा; 5 मित्र देशांना होर्मुज खाडी खुली
मोठी बातमी! रशियाचा भारताला दुहेरी झटका; तेलानंतर खत निर्यातही बंद
युद्ध थांबवण्यासाठी इराणची ‘मोठी अट’ ; आता अमेरिकेच्या निर्णयावर जगाची नजर!
अमेरिका-इराण तणावात मोदी-ट्रम्प चर्चा; भारताची भूमिका स्पष्ट
मोठी बातमी! होर्मुज खाडीत तणाव शिगेला; इराणची थेट चेतावणी, जहाजांबाबत मोठा इशारा
युद्धाच्या धगमध्ये भारताला दिलासा! इराणने उघडला मार्ग, LPG जहाजे भारताकडे रवाना
या संघर्षातील सर्वात महत्त्वाचा मुद्दा म्हणजे होर्मुझ सामुद्रधुनी. Strait of Hormuz ही जगातील सर्वात महत्त्वाच्या तेलवाहतूक मार्गांपैकी एक आहे. या मार्गावर इराणने हल्ले केल्यामुळे अनेक जहाजांना अडथळा निर्माण झाला आहे. परिणामी जागतिक बाजारात तेलाच्या किमतींमध्ये मोठी वाढ झाली आहे. ही सामुद्रधुनी पुन्हा सुरू करण्यासाठी अमेरिका आघाडी तयार करण्याचा प्रयत्न करत आहे, मात्र युरोपीय देशांनी त्याला फारसा प्रतिसाद दिलेला नाही.
याच पार्श्वभूमीवर ट्रम्प यांनी एक मोठी रणनीती आखल्याची चर्चा आहे. NATO देशांवर दबाव आणण्यासाठी ते युक्रेनला दिला जाणारा शस्त्रपुरवठा थांबवण्याचा विचार करत आहेत. सध्या Russia विरुद्ध युद्ध लढणाऱ्या युक्रेनसाठी हा मोठा धक्का ठरू शकतो. गेल्या काही वर्षांपासून अमेरिका आणि NATO देशांकडून मिळणाऱ्या मदतीवर युक्रेन मोठ्या प्रमाणावर अवलंबून आहे. त्यामुळे हा पुरवठा थांबल्यास युक्रेनची लढण्याची क्षमता कमी होण्याची शक्यता आहे.
विश्लेषकांच्या मते, ही चाल ट्रम्प यांची राजनैतिक दबावनीती आहे. युरोपियन देशांनी अमेरिकेच्या धोरणांना पाठिंबा द्यावा यासाठी युक्रेनचा ‘बळीचा बकरा’ म्हणून वापर केला जाऊ शकतो. यामुळे केवळ युक्रेनच नव्हे तर संपूर्ण युरोपियन सुरक्षा व्यवस्थेवर परिणाम होण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे.
दरम्यान, ट्रम्प यांनी NATO बद्दल केलेली टीका नवीन नाही. त्यांनी यापूर्वीही NATO वर अमेरिका जास्त खर्च करत असल्याचा आरोप केला होता. मात्र या वेळी त्यांनी थेट सदस्यत्व सोडण्याची शक्यता व्यक्त केल्याने परिस्थिती अधिक गंभीर बनली आहे. अमेरिकेच्या कायद्यानुसार, NATO मधून बाहेर पडण्यासाठी सिनेटची मंजुरी आवश्यक असते, ज्यासाठी दोन-तृतीयांश बहुमत लागते. त्यामुळे हा निर्णय तात्काळ होणे कठीण असले तरी त्याचे राजकीय परिणाम मोठे असू शकतात.
सध्याची परिस्थिती पाहता, इराण-इस्रायल संघर्ष हा केवळ दोन देशांपुरता मर्यादित राहिलेला नाही. त्याचे पडसाद जागतिक स्तरावर उमटत आहेत. अमेरिका, NATO, रशिया आणि युरोपियन देश यांच्यातील संबंध नव्याने परिभाषित होत आहेत. या सगळ्या घडामोडींमध्ये युक्रेनसारख्या देशावर मोठे संकट येण्याची शक्यता असल्याने आंतरराष्ट्रीय समुदायाचे लक्ष आता या दिशेने केंद्रित झाले आहे.
