Sonam Wangchuk: सोनम वांगचुक यांची प्रकृती चिंताजनक; 9 किलो वजन घटलं, डॉक्टरांचा गंभीर इशारा
दिल्लीतील जंतर-मंतर येथे विविध मागण्यांसाठी आमरण उपोषणाला बसलेले सामाजिक कार्यकर्ते आणि पर्यावरणवादी सोनम वांगचुक यांची प्रकृती दिवसेंदिवस खालावत चालली आहे. 28 जूनपासून सुरू असलेल्या त्यांच्या उपोषणामुळे आतापर्यंत त्यांचे 9 किलोहून अधिक वजन कमी झाले असून, वैद्यकीय तज्ज्ञांनी त्यांच्या प्रकृतीबाबत गंभीर चिंता व्यक्त केली आहे.
डॉक्टरांच्या मते, जर उपोषण आणखी काही दिवस सुरू राहिले तर त्याचा परिणाम शरीरातील महत्त्वाच्या अवयवांवर होऊ शकतो. हृदय, मूत्रपिंड आणि यकृत यांसारख्या अवयवांच्या कार्यावर परिणाम होण्याचा धोका वाढत असल्याचा इशारा वैद्यकीय पथकाने दिला आहे.
वजन 56.9 किलोवर आले
सोनम वांगचुक यांच्या वैद्यकीय पथकाचे प्रमुख डॉ. सतीश लाम्बा यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, उपोषण सुरू झाल्यापासून वांगचुक यांचे वजन 9 किलोपेक्षा जास्त कमी झाले आहे. सध्या त्यांचे वजन 56.9 किलो इतके राहिले आहे.
Related News
त्यांच्या प्रकृतीवर डॉक्टरांचे पथक 24 तास लक्ष ठेवून आहे. रक्तदाब, शरीरातील रासायनिक बदल आणि इतर महत्त्वाच्या वैद्यकीय तपासण्या नियमितपणे केल्या जात आहेत.
डॉक्टरांनी सांगितले की, दीर्घकाळ अन्न न घेतल्यामुळे शरीरातील ऊर्जा मिळवण्याची प्रक्रिया बदलते. सुरुवातीला शरीर ग्लुकोजचा वापर करते. त्यानंतर साठवलेल्या चरबीचा वापर ऊर्जा निर्माण करण्यासाठी केला जातो. मात्र, हा साठा कमी झाल्यानंतर शरीर स्नायूंचे विघटन करून ऊर्जा मिळवण्यास सुरुवात करते.
शरीरात सुरू आहे गंभीर प्रक्रिया
वैद्यकीय तज्ज्ञांच्या मते, दीर्घकाळ उपोषण केल्याने शरीरातील नैसर्गिक ऊर्जा प्रणालीवर मोठा परिणाम होतो. सुरुवातीला शरीरातील ग्लुकोजचा साठा संपतो. त्यानंतर चरबीचा वापर केला जातो. मात्र, चरबीचा साठाही कमी झाल्यानंतर शरीर स्नायूंचा वापर करण्यास सुरुवात करते.
डॉक्टरांनी सांगितले की, वांगचुक यांच्या शरीरातील कीटोनचे प्रमाण वाढले होते. पाणी आणि वैद्यकीय व्यवस्थापनानंतर त्यात काही प्रमाणात सुधारणा झाली असली तरी परिस्थिती अजूनही चिंताजनक आहे.
तसेच, युरिक अॅसिडची पातळी वाढल्याचेही डॉक्टरांनी सांगितले. हे शरीर ऊर्जा मिळवण्यासाठी स्नायूंचा वापर करत असल्याचे संकेत असल्याचे वैद्यकीय तज्ज्ञांचे मत आहे.
महत्त्वाच्या अवयवांना धोका
डॉक्टरांनी स्पष्ट केले की, उपोषण दीर्घकाळ सुरू राहिल्यास शरीरातील महत्त्वाच्या अवयवांवर त्याचा परिणाम होऊ शकतो.
हृदयाच्या स्नायूंवर परिणाम, मूत्रपिंडांच्या कार्यात अडचणी आणि यकृतावर ताण निर्माण होण्याची शक्यता वाढू शकते. त्यामुळे वांगचुक यांच्या प्रकृतीवर प्रत्येक क्षणी लक्ष ठेवणे आवश्यक असल्याचे डॉक्टरांनी सांगितले.
देशभरातून उपोषण मागे घेण्याचे आवाहन
सोनम वांगचुक यांच्या प्रकृतीबाबत चिंता व्यक्त करत देशभरातील विविध क्षेत्रातील मान्यवरांनी त्यांना उपोषण मागे घेण्याचे आवाहन केले आहे.
सामाजिक संस्था, कलाकार, विरोधी पक्षांचे नेते आणि अनेक नागरिकांनी त्यांच्या आरोग्याला प्राधान्य देण्याची विनंती केली आहे. मात्र, सरकारकडून ठोस निर्णय किंवा चर्चेची सुरुवात होत नाही तोपर्यंत उपोषण मागे घेणार नसल्याची भूमिका वांगचुक यांनी कायम ठेवली आहे.
त्यांच्या मते, मागण्या पूर्ण होण्यापूर्वी उपोषण सोडल्यास आंदोलनाचा उद्देश कमी होईल.
दिल्ली उच्च न्यायालयानेही व्यक्त केली चिंता
सोनम वांगचुक यांच्या प्रकृतीचे प्रकरण दिल्ली उच्च न्यायालयात पोहोचले आहे. सुनावणीदरम्यान न्यायालयाने प्रत्येक नागरिकाचा जीव महत्त्वाचा असल्याचे सांगत प्रशासनाने आवश्यक वैद्यकीय सुविधा उपलब्ध करून द्याव्यात, असे निरीक्षण नोंदवले.
वांगचुक यांची नियमित वैद्यकीय तपासणी करण्याचे आणि गरज भासल्यास तातडीने उपचार उपलब्ध करून देण्याचे निर्देश न्यायालयाने दिले आहेत.
केंद्र आणि दिल्ली सरकारच्या वतीने बाजू मांडताना सॉलिसिटर जनरल तुषार मेहता यांनीही नियमित आरोग्य तपासणी करण्यास सरकारची कोणतीही हरकत नसल्याचे सांगितले.
उपोषण सुरू ठेवण्यावर वांगचुक ठाम
प्रकृती खालावत असतानाही सोनम वांगचुक यांनी उपोषण मागे घेण्यास नकार दिला आहे. एका व्हिडीओ संदेशातून त्यांनी आपल्याला अशक्तपणा आणि स्नायूंची झीज जाणवत असल्याचे मान्य केले.
मात्र, सध्या हृदय आणि शरीरातील महत्त्वाचे अवयव व्यवस्थित काम करत असल्याचे त्यांनी सांगितले. आणखी काही दिवस आपण उपोषण सुरू ठेवू शकतो, असा विश्वास त्यांनी व्यक्त केला.
तसेच, लोकांनी आपले उपोषण संपवण्यावर लक्ष केंद्रित करण्याऐवजी 20 जुलै रोजी आयोजित करण्यात आलेल्या ‘जंतर-मंतर ते संसद’ मोर्चाच्या तयारीवर लक्ष द्यावे, असे आवाहन त्यांनी केले.
नेमक्या कोणत्या मागण्यांसाठी आंदोलन?
सोनम वांगचुक हे ‘कॉकरोच जनता पार्टी’ (CJP)च्या आंदोलनात सहभागी झाले आहेत. या आंदोलनामध्ये शिक्षणमंत्री धर्मेंद्र प्रधान यांच्या राजीनाम्याची मागणी करण्यात येत आहे.
परीक्षांमधील कथित अनियमितता, विशेषतः NEET परीक्षेतील कथित गैरप्रकारांच्या विरोधात हे आंदोलन सुरू करण्यात आले आहे.
वांगचुक यांनी सरकारने चर्चेसाठी पुढाकार घ्यावा, अशी मागणी केली आहे. जोपर्यंत सरकारकडून संवाद सुरू होत नाही, तोपर्यंत आपला सत्याग्रह सुरू राहील, अशी भूमिका त्यांनी घेतली आहे.
पुढील काही दिवस महत्त्वाचे
सोनम वांगचुक यांच्या प्रकृतीकडे सध्या संपूर्ण देशाचे लक्ष लागले आहे. एकीकडे डॉक्टरांकडून आरोग्याबाबत गंभीर इशारे दिले जात आहेत, तर दुसरीकडे वांगचुक आपल्या मागण्यांवर ठाम आहेत.
आता सरकार आणि आंदोलनकर्त्यांमध्ये संवाद कधी सुरू होतो आणि या आंदोलनाचा पुढील मार्ग काय असेल, याकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे.
