Curry Leaves Price Hike मुळे मुंबई APMC बाजारात कढीपत्त्याचे दर 400 रुपयांपर्यंत पोहोचले. उत्पादन घट, हवामानाचा परिणाम आणि बाजारातील तुटवडा यामागील कारणांचा सविस्तर आढावा.
Curry Leaves Price Hike: फोडणीवर मोठा परिणाम, कढीपत्ता झाला ‘लक्झरी’!
मुंबई: Curry Leaves Price Hike मुळे सध्या सामान्य ग्राहकांच्या स्वयंपाकघरातील फोडणीच महाग झाली आहे. रोजच्या जेवणात चव आणि सुगंध वाढवणारा कढीपत्ता आता ‘लक्झरी आयटम’ ठरत असून, त्याच्या किमतींनी विक्रमी उंची गाठली आहे. नवी मुंबईतील एपीएमसी बाजारात कढीपत्त्याचे दर 200 ते 400 रुपये किलोपर्यंत पोहोचले असून, किरकोळ बाजारातही याचा मोठा परिणाम दिसून येत आहे.
कढीपत्त्याच्या दरवाढीचा अभूतपूर्व ट्रेंड
सामान्यतः कढीपत्ता हा अत्यंत स्वस्त आणि सहज उपलब्ध असणारा घटक मानला जातो. अनेकदा तो कोथिंबिरीसोबत मोफत दिला जातो. मात्र यंदा परिस्थिती पूर्णपणे उलटली आहे.पूर्वी 80 ते 90 रुपये किलो दराने मिळणारा कढीपत्ता आता 200 ते 400 रुपये किलो दराने विकला जात आहे. काही ठिकाणी तर किरकोळ विक्रेत्यांनी कढीपत्ता ठेवणेच बंद केले आहे.या दरवाढीमुळे गृहिणींना त्यांच्या दैनंदिन स्वयंपाकात बदल करावे लागत आहेत. फोडणीतून कढीपत्ता गायब होण्याची वेळ आली आहे.
दक्षिण भारतातील हवामानाचा मोठा फटका
Curry Leaves Price Hike मागील सर्वात मोठे कारण म्हणजे दक्षिण भारतातील बदलते हवामान होय. भारतात कढीपत्त्याचे उत्पादन प्रामुख्याने आंध्र प्रदेश, तामिळनाडू, तेलंगणा आणि कर्नाटक या राज्यांमध्ये मोठ्या प्रमाणात होते. या राज्यांमधूनच देशातील प्रमुख शहरांना, विशेषतः मुंबईसारख्या महानगरांना कढीपत्त्याचा पुरवठा केला जातो. मात्र, यावर्षी या भागांमध्ये अनियमित पावसाचे प्रमाण वाढले, काही ठिकाणी दुष्काळसदृश परिस्थिती निर्माण झाली, तर काही भागात अचानक झालेल्या पावसामुळे पिकांचे नुकसान झाले. तापमानातील तीव्र चढ-उतार आणि वातावरणातील आर्द्रतेतील बदल यामुळे कढीपत्त्याच्या झाडांची वाढ मंदावली आणि उत्पादनावर थेट परिणाम झाला.
उत्पादन घटण्यामागील कारणे
हवामानातील या अस्थिरतेमुळे कढीपत्त्याचे उत्पादन लक्षणीयरीत्या घटले आहे. शेतकऱ्यांच्या मते, पानांचा आकार, रंग आणि ताजेपणा यावर मोठा परिणाम झाला आहे. काही भागात पानं पिवळी पडणे, लवकर गळून जाणे अशा समस्या निर्माण झाल्या. परिणामी, बाजारात येणारा माल केवळ कमीच नाही, तर त्याचा दर्जाही खालावलेला आहे.
दर्जा आणि पुरवठ्यावर परिणाम
उत्पादन घटल्यामुळे पुरवठा साखळी विस्कळीत झाली आहे. कढीपत्त्याची पानं नाजूक असल्याने वाहतुकीदरम्यान त्यांची गुणवत्ता टिकवणे अत्यंत महत्त्वाचे असते. मात्र, दर्जा आधीच खराब असल्याने वाहतुकीदरम्यान मोठ्या प्रमाणात माल खराब होत आहे. त्यामुळे बाजारात पोहोचणाऱ्या कढीपत्त्याचे प्रमाण निम्म्याहून कमी झाले आहे. यामुळे मागणी आणि पुरवठा यामध्ये मोठी दरी निर्माण झाली असून, दरवाढ अपरिहार्य ठरली आहे.
APMC बाजारातील परिस्थिती
नवी मुंबईतील APMC मार्केट हा कढीपत्त्याच्या व्यापारासाठी प्रमुख केंद्र मानला जातो. येथे दररोज साधारण 8 ते 10 टन कढीपत्ता येत असे. मात्र, सध्याच्या परिस्थितीत ही आवक मोठ्या प्रमाणात घटली आहे. अलीकडेच एका दिवशी केवळ 1800 किलो इतकीच आवक झाली, जी नेहमीच्या तुलनेत अत्यंत कमी आहे.
मागणी मात्र कायम असल्याने व्यापाऱ्यांनी दर वाढवण्याचा निर्णय घेतला आहे. परिणामी, घाऊक बाजारातील दर वाढल्याने किरकोळ बाजारातही त्याचा थेट परिणाम दिसून येत आहे.
किरकोळ बाजारावर परिणाम
दरवाढीचा सर्वाधिक फटका किरकोळ विक्रेत्यांना बसत आहे. कढीपत्ता जास्त दराने खरेदी करून तो विकला जाईलच याची खात्री नसल्याने अनेक विक्रेत्यांनी कढीपत्ता विकणे बंद केले आहे. काही विक्रेते कमी प्रमाणात, लहान पुड्यांमध्ये कढीपत्ता विकत आहेत. त्यामुळे ग्राहकांना कमी प्रमाणात जास्त पैसे मोजावे लागत आहेत.यामुळे बाजारात कढीपत्ता दुर्मिळ होत चालला आहे आणि तो सहज उपलब्ध राहिलेला नाही.
सामान्य ग्राहकांच्या जीवनावर परिणाम
कढीपत्ता हा भारतीय स्वयंपाकातील अत्यंत महत्त्वाचा घटक आहे. फोडणीपासून ते सांबार, पोहे, उपमा, डाळ अशा अनेक पदार्थांमध्ये त्याचा वापर केला जातो. तो केवळ चव वाढवत नाही, तर पदार्थाला खास सुगंधही देतो.
मात्र, दरवाढीमुळे ग्राहकांनी त्याचा वापर कमी करण्यास सुरुवात केली आहे. अनेक घरांमध्ये आता कढीपत्ता रोजच्या वापरातून कमी झाला असून, फक्त विशेष प्रसंगीच वापरला जातो.
गृहिणींची प्रतिक्रिया
गृहिणींच्या मते, कढीपत्ता हा पूर्वी अगदी सहज आणि स्वस्त मिळणारा घटक होता. मात्र आता त्यासाठी वेगळा खर्च करावा लागत असल्याने त्याचा वापर मर्यादित केला जात आहे. काहींनी तर कढीपत्ता पूर्णपणे वापरणे बंद केले आहे किंवा त्याऐवजी इतर पर्याय वापरण्यास सुरुवात केली आहे.
व्यापाऱ्यांचे मत
व्यापाऱ्यांच्या मते, ही दरवाढ तात्पुरती असली तरी लगेच कमी होण्याची शक्यता कमी आहे. हवामान सुधारल्याशिवाय आणि उत्पादन वाढल्याशिवाय बाजारात स्थिरता येणार नाही. पुढील काही आठवड्यांमध्येही दर उच्चच राहतील, असा अंदाज व्यक्त केला जात आहे.
भविष्यातील अंदाज
तज्ज्ञांच्या मते, मार्च ते एप्रिलदरम्यान नवीन पिक बाजारात येण्यास सुरुवात होईल. त्यानंतर पुरवठा वाढल्यास दर काही प्रमाणात कमी होऊ शकतात. मात्र, हे पूर्णपणे हवामानावर अवलंबून आहे. हवामान अनुकूल राहिले तरच परिस्थिती सुधारेल.
कढीपत्त्याचे महत्त्व
कढीपत्ता हा केवळ चव वाढवणारा घटक नसून त्याचे अनेक आरोग्यदायी फायदे आहेत. तो पचनक्रिया सुधारतो, केसांसाठी उपयुक्त आहे, तसेच मधुमेह नियंत्रणात ठेवण्यास मदत करतो. त्यामध्ये अँटिऑक्सिडंट गुणधर्मही आढळतात. त्यामुळे दरवाढ झाली तरी त्याची मागणी पूर्णपणे कमी होण्याची शक्यता नाही.
पर्याय काय?
दरवाढीच्या पार्श्वभूमीवर ग्राहकांनी काही पर्याय स्वीकारले आहेत. काहीजण कोरडा कढीपत्ता वापरत आहेत, तर काहीजण घरच्या घरी कढीपत्त्याचे झाड लावण्याकडे वळत आहेत. तसेच, अनेकांनी कमी प्रमाणात वापर करून खर्च नियंत्रणात ठेवण्याचा प्रयत्न सुरू केला आहे.
Curry Leaves Price Hike ही केवळ एका उत्पादनाच्या दरवाढीची बाब नसून, ती हवामान बदल, शेतीतील अनिश्चितता आणि पुरवठा साखळीतील अडचणी यांचे प्रतिबिंब आहे. जो कढीपत्ता कधी मोफत मिळायचा, तो आज महाग झाला आहे. यामुळे सामान्यांच्या स्वयंपाकघरातील बजेट बिघडले असून, दैनंदिन जीवनावर त्याचा परिणाम होत आहे.
हवामान सुधारले आणि उत्पादन वाढले, तरच या दरवाढीवर नियंत्रण मिळवता येईल, अन्यथा कढीपत्ता काही काळ ‘महागडा’च राहणार आहे.
