Corruption in India संदर्भात ग्लोबल ट्रान्सपरन्सीच्या 180 देशांच्या अहवालातून धक्कादायक माहिती समोर आली आहे. भारत 91 व्या स्थानावर, तर सोमालिया आणि दक्षिण सुदान सर्वात भ्रष्ट देश ठरले. जाणून घ्या सविस्तर.
Corruption in India : 180 देशांच्या अहवालातून समोर आले वास्तव
Corruption in India पुन्हा एकदा चर्चेत आले आहे. ग्लोबल ट्रान्सपरन्सी (Transparency International) या आंतरराष्ट्रीय संस्थेने जारी केलेल्या ताज्या अहवालात जगभरातील 180 देशांमधील भ्रष्टाचाराची स्थिती स्पष्ट झाली आहे. या अहवालानुसार काही विकसित देशांमध्येही भ्रष्टाचाराच्या घटनांमध्ये वाढ झाली आहे, तर भारताने गेल्या काही वर्षांत थोडी सुधारणा केली असल्याचे दिसून आले आहे.
भ्रष्टाचार हा केवळ आर्थिक गुन्हा नसून तो लोकशाही, प्रशासन आणि सामाजिक विकासावर परिणाम करणारा गंभीर मुद्दा आहे. त्यामुळे या अहवालाकडे जगभरातील सरकारे, धोरणकर्ते आणि संशोधकांचे विशेष लक्ष लागले आहे.
सर्वात कमी भ्रष्टाचार असलेला देश कोणता?
ग्लोबल ट्रान्सपरन्सीच्या अहवालानुसार डेन्मार्क हा जगातील सर्वात कमी भ्रष्टाचार असलेला देश ठरला आहे. या देशाने पारदर्शक प्रशासन, मजबूत कायदे आणि जबाबदार शासन यामुळे आपले स्थान कायम ठेवले आहे.डेन्मार्कसह फिनलंड, न्यूझीलंड, नॉर्वे आणि सिंगापूर यांसारखे देशही कमी भ्रष्टाचारासाठी ओळखले जातात. विशेष म्हणजे या देशांमध्ये सरकारी व्यवहार डिजिटल आणि पारदर्शक असल्यामुळे भ्रष्टाचाराला कमी वाव मिळतो.अहवालातील आणखी एक महत्त्वाची बाब म्हणजे फक्त 7 देशांचे स्कोअर 80 पेक्षा जास्त आहेत. याचा अर्थ जगातील बहुतांश देश अजूनही भ्रष्टाचाराच्या समस्येशी झुंज देत आहेत.
जगातील सर्वात भ्रष्ट देश कोणते?
या यादीत सोमालिया आणि दक्षिण सुदान हे देश तळाला आहेत आणि जगातील सर्वात भ्रष्ट देश म्हणून ओळखले गेले आहेत. या देशांमध्ये राजकीय अस्थिरता, कमकुवत प्रशासन आणि दीर्घकाळ चाललेले संघर्ष यामुळे भ्रष्टाचारावर नियंत्रण ठेवणे कठीण झाले आहे.भ्रष्टाचाराचा थेट परिणाम नागरिकांच्या जीवनमानावर होतो. आरोग्य, शिक्षण आणि पायाभूत सुविधा यांसारख्या मूलभूत सेवांवर त्याचा विपरीत परिणाम दिसून येतो.
युरोपमध्ये वाढला भ्रष्टाचार
गेल्या काही वर्षांत पारदर्शकतेसाठी ओळखल्या जाणाऱ्या युरोपियन देशांमध्येही भ्रष्टाचाराच्या घटनांमध्ये वाढ झाल्याचे अहवालात नमूद करण्यात आले आहे.
ब्रिटन, फ्रान्स आणि इटलीच्या स्कोअरमध्ये घट
ब्रिटन टॉप 20 देशांच्या यादीतून बाहेर
जर्मनी हा एकमेव देश जिथे परिस्थिती सुधारली
तज्ज्ञांच्या मते, आर्थिक संकट, राजकीय दबाव आणि सार्वजनिक खर्चातील अनियमितता हे या घसरणीमागील प्रमुख कारणे आहेत.
अमेरिकेलाही बसला धक्का
अमेरिका पारदर्शक शासनासाठी ओळखली जात असली तरी यंदा तिलाही भ्रष्टाचाराच्या निर्देशांकात घसरण सहन करावी लागली आहे.
2024 मध्ये अमेरिका 28 व्या क्रमांकावर होती, मात्र आता ती 29 व्या स्थानावर घसरली आहे. भ्रष्टाचार निर्मूलनासाठी प्रयत्न सुरू असले तरी लॉबिंग, राजकीय निधी आणि कॉर्पोरेट प्रभाव यांसारख्या मुद्द्यांमुळे आव्हाने कायम आहेत.
चीनची स्थिती कायम
चीनने भ्रष्टाचाराविरोधात कठोर मोहीम राबवली असली तरी त्याचा मोठा परिणाम दिसून आलेला नाही. भ्रष्टाचाराच्या बाबतीत चीन 76 व्या क्रमांकावर आहे.तज्ज्ञांच्या मते, मोठी प्रशासकीय यंत्रणा आणि केंद्रीकृत सत्ता संरचना यामुळे पारदर्शकता वाढवणे आव्हानात्मक ठरते.
Corruption in India – भारताच्या क्रमवारीत सुधारणा
Corruption in India संदर्भात एक सकारात्मक बाब म्हणजे भारताच्या क्रमवारीत गेल्या तीन वर्षांत सातत्याने सुधारणा झाली आहे.
2023: 93 वा क्रमांक
2024: 92 वा क्रमांक
2025: 91 वा क्रमांक
याचा अर्थ भारतात भ्रष्टाचाराच्या घटनांमध्ये काही प्रमाणात घट झाली आहे किंवा नियंत्रणासाठी उपाययोजना प्रभावी ठरत आहेत.
सरकारने डिजिटल व्यवहार, ई-गव्हर्नन्स, डायरेक्ट बेनिफिट ट्रान्सफर (DBT) आणि पारदर्शक निविदा प्रक्रिया यांसारखे उपाय सुरू केले आहेत. त्यामुळे मध्यस्थांची भूमिका कमी होत असून भ्रष्टाचाराला आळा बसण्यास मदत होत आहे.
तरीही भारतासमोर मोठे आव्हान
क्रमवारी सुधारली असली तरी भारत अजूनही टॉप 50 देशांपासून दूर आहे. याचा अर्थ भ्रष्टाचार निर्मूलनासाठी अजून मोठे प्रयत्न आवश्यक आहेत.
विशेषतः खालील क्षेत्रांमध्ये सुधारणा गरजेची आहे:
स्थानिक प्रशासन
सार्वजनिक प्रकल्प
जमीन व्यवहार
सरकारी खरेदी प्रक्रिया
तज्ज्ञांचे मत आहे की केवळ कायदे करून चालणार नाही, तर त्यांची कठोर अंमलबजावणी देखील आवश्यक आहे.
भ्रष्टाचाराचा अर्थव्यवस्थेवर परिणाम
भ्रष्टाचारामुळे देशाच्या अर्थव्यवस्थेला मोठा फटका बसतो. परकीय गुंतवणूक कमी होते, उद्योगांना अडथळे निर्माण होतात आणि विकासाचा वेग मंदावतो.
ज्या देशांमध्ये भ्रष्टाचार कमी आहे तेथे:
गुंतवणूक जास्त
रोजगाराच्या संधी वाढतात
नागरिकांचा सरकारवरील विश्वास मजबूत राहतो
भारतासाठीही हेच सूत्र लागू होते.
पुढील काळात भारत काय करू शकतो?
Corruption in India कमी करण्यासाठी काही महत्त्वाचे उपाय पुढीलप्रमाणे असू शकतात:
अधिक डिजिटल पारदर्शकता
व्हिसलब्लोअर्सचे संरक्षण
न्यायालयीन प्रक्रिया वेगवान करणे
सरकारी अधिकाऱ्यांची जबाबदारी निश्चित करणे
नागरिकांचा सहभाग वाढवणे
जर हे उपाय प्रभावीपणे राबवले गेले, तर पुढील काही वर्षांत भारताच्या क्रमवारीत मोठी झेप दिसू शकते.ग्लोबल ट्रान्सपरन्सीच्या अहवालातून जगातील भ्रष्टाचाराचे वास्तव पुन्हा एकदा समोर आले आहे. डेन्मार्कसारखे देश पारदर्शकतेचे उदाहरण ठरत असताना सोमालिया आणि दक्षिण सुदान अजूनही गंभीर समस्यांना सामोरे जात आहेत.
Corruption in India बाबत बोलायचे झाले तर भारताची स्थिती सुधारत असली तरी अजूनही लांब पल्ला गाठायचा आहे. सातत्यपूर्ण सुधारणा, मजबूत प्रशासन आणि नागरिकांचा सहभाग यामुळेच भ्रष्टाचारमुक्त भारताचे स्वप्न साकार होऊ शकते.
