LPG टंचाईच्या चर्चेत दिलासादायक बातमी; अंड्यांचे भाव घसरले, ग्राहकांना फायदा
मध्यपूर्वेतील तणाव, इंधन-गॅस पुरवठ्यावर होणारे परिणाम आणि देशात LPG सिलेंडर मिळवण्यासाठी सुरू असलेली धावपळ यामध्येच ग्राहकांसाठी एक दिलासादायक बातमी समोर आली आहे. गेल्या काही महिन्यांत वाढलेले अंड्यांचे दर आता मोठ्या प्रमाणात घसरले असून बाजारात स्वस्ताईचे वातावरण निर्माण झाले आहे.
पश्चिम आशियातील तणावामुळे तेल-गॅस पुरवठ्यावर परिणाम होत असताना अन्नधान्य, फळे आणि इतर वस्तूंच्या व्यापारावरही परिणाम दिसून येत आहे. मात्र या परिस्थितीचा अंड्यांच्या किमतींवर विपरीत परिणाम झाला नाही, उलट निर्यात अडथळ्यांमुळे देशांतर्गत बाजारात अंड्यांचा पुरवठा वाढला आणि दर घसरले.
निर्यात घटली; देशांतर्गत बाजारात पुरवठा वाढला
भारतातून मोठ्या प्रमाणात अंड्यांची निर्यात आखाती देशांकडे केली जाते. विशेषतः संयुक्त अरब अमिरात, ओमान, बहरीन आणि कतार या देशांमध्ये भारतीय अंड्यांना मोठी मागणी असते. परंतु सध्याच्या तणावपूर्ण परिस्थितीमुळे वाहतुकीत अडथळे निर्माण झाले असून निर्यात प्रक्रियेवर परिणाम झाला आहे.
या अडचणींमुळे देशांतर्गत बाजारात अंड्यांचा पुरवठा वाढला. परिणामी ठोक बाजारात दर 7 रुपयांवरून सुमारे 5 रुपयांपर्यंत खाली आले आहेत. किरकोळ बाजारातही एका अंड्याची किंमत 8-9 रुपयांवरून 5.50 ते 6 रुपयांपर्यंत घसरल्याचे चित्र आहे.
ग्राहकांना दिलासा, कुक्कुटपालन व्यवसायावर दबाव
अंड्यांचे दर कमी झाल्यामुळे सर्वसामान्य ग्राहकांना मोठा दिलासा मिळाला आहे. घरगुती बजेटवर होणारा ताण कमी झाला असून अंड्यांचा वापर वाढण्याची शक्यता आहे. प्रथिनांचा स्वस्त स्रोत म्हणून अंड्यांची मागणी वाढू शकते.
मात्र दुसरीकडे कुक्कुटपालन व्यावसायिकांपुढे मोठे आव्हान उभे राहिले आहे. निर्यात घटल्यामुळे त्यांना आर्थिक फटका बसत आहे. उत्पादन खर्च, खाद्य दर आणि वाहतूक खर्च कायम असताना विक्रीदर कमी झाल्याने नफा घटण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे.
दररोज कोटींच्या अंड्यांची निर्यात थांबली
उद्योग क्षेत्रातील अंदाजानुसार, संघर्ष वाढण्यापूर्वी भारतातून आखाती देशांमध्ये दररोज सुमारे 1 कोटी अंड्यांची निर्यात केली जात होती. सध्याच्या परिस्थितीत ही निर्यात मोठ्या प्रमाणात घटली आहे. त्यामुळे स्थानिक बाजारात अंड्यांची उपलब्धता वाढली आणि दर घसरले.
भारतातील उत्पादनातील मोठा हिस्सा निर्यातीवर अवलंबून असल्याने आंतरराष्ट्रीय परिस्थितीचा थेट परिणाम देशांतर्गत बाजारावर होत असल्याचे या उदाहरणातून दिसून येते.
हंगामी मागणीचाही परिणाम
साधारणपणे हिवाळ्यात अंड्यांची मागणी वाढते, कारण थंड हवामानात प्रथिनयुक्त अन्नाचे सेवन अधिक होते. मात्र उन्हाळ्यात मागणी काहीशी कमी होते. सध्या निर्यात घट आणि हंगामी घटक या दोन्ही कारणांमुळे अंड्यांचे दर घसरल्याचे तज्ज्ञांचे मत आहे.
खवय्यांसाठी ‘गोल्डन टाइम’
दर कमी झाल्यामुळे ग्राहकांना आता अंड्यांपासून विविध पदार्थ बनवणे अधिक सोपे झाले आहे. ऑम्लेट, भुर्जी, उकडलेले अंडे, एग करी यांसारख्या पदार्थांची मागणी वाढण्याची शक्यता आहे. फिटनेस प्रेमी आणि विद्यार्थ्यांसाठीही हा दिलासादायक काळ मानला जात आहे.
एकीकडे इंधन आणि गॅस पुरवठ्याबाबत चिंता व्यक्त होत असताना दुसरीकडे अंड्यांचे दर घसरल्याने ग्राहकांना मोठा दिलासा मिळाला आहे. मात्र निर्यात घटल्यामुळे कुक्कुटपालन क्षेत्रासमोर नवीन आर्थिक आव्हाने उभी राहिली आहेत.
आंतरराष्ट्रीय बाजारातील तणाव आणि व्यापारातील अडथळे तात्पुरते असतात, त्यामुळे आगामी काळात परिस्थिती सुधारल्यास अंड्यांच्या निर्यातीला पुन्हा वेग मिळण्याची शक्यता तज्ज्ञ व्यक्त करत आहेत. विशेषतः आखाती देशांमध्ये भारतीय अंड्यांना असलेली मोठी मागणी लक्षात घेता व्यापार मार्ग सुरळीत झाल्यानंतर निर्यात वाढू शकते. सध्या वाहतूक, सुरक्षा आणि लॉजिस्टिक अडचणींमुळे निर्यात कमी झाली असली तरी परिस्थिती सामान्य होताच उत्पादक आणि व्यापारी पुन्हा परदेशी बाजारपेठेकडे वळतील.
याचा थेट परिणाम देशांतर्गत बाजारावर होऊ शकतो. निर्यात वाढल्यास स्थानिक बाजारातील पुरवठा काही प्रमाणात कमी होईल आणि अंड्यांच्या किमती पुन्हा वाढण्याची शक्यता निर्माण होईल. दुसरीकडे, कुक्कुटपालन उद्योगालाही दिलासा मिळू शकतो, कारण निर्यात वाढल्याने त्यांच्या उत्पन्नात सुधारणा होईल. त्यामुळे सध्याची स्वस्ताई कायम राहीलच असे नाही, तर बाजारातील मागणी-पुरवठ्याच्या समतोलानुसार दरात चढ-उतार होत राहू शकतात. ग्राहकांनी याचा विचार करून खरेदीचे नियोजन करणे गरजेचे ठरते.
