हिवाळ्यात कोलेस्टेरॉल वाढण्याचे कारणे आणि त्यावर नियंत्रण ठेवण्याचे उपाय
हिवाळा हा ऋतू जिथे थंडावा, धूप कमी आणि उबदार वातावरण यामुळे शरीरावर थोडासा ताण निर्माण करतो, तिथेच या हिवाळ्यात अनेक लोकांचे कोलेस्टेरॉल स्तर देखील वाढते. हिवाळ्यात कोलेस्टेरॉल वाढण्याची समस्या गंभीर आहे कारण ही हृदयाच्या आरोग्यास थेट परिणाम करते. कोलेस्टेरॉल नियंत्रित न केल्यास हृदयविकार, उच्च रक्तदाब, स्ट्रोक आणि इतर गंभीर आजार होऊ शकतात.
हिवाळ्यात कोलेस्टेरॉल वाढण्याची कारणे
हिवाळ्यात कोलेस्टेरॉल वाढण्याची अनेक कारणे आहेत. त्यातील मुख्य कारण म्हणजे शरीरातील चयापचयाची गती कमी होणे. थंड वातावरणात शरीर ऊर्जा वाचविण्याचा प्रयत्न करते. त्यामुळे चरबी जळणे कमी होते आणि शरीरात अतिरिक्त चरबी साठते.
1. कमी शारीरिक हालचाल
थंडीच्या दिवसात लोक उबदार घरात बसण्याची सवय करतात. व्यायाम, चालणे किंवा बाहेर फिरणे यासारख्या हालचाली कमी होतात. त्यामुळे हिवाळ्यात शरीरात चरबी जमा होणे आणि कोलेस्टेरॉल वाढणे ही समस्या वाढते.
2. आहारातील बदल
हिवाळ्यात लोक तळलेले, गोड, जड आणि उच्च कॅलरी असलेले पदार्थ जास्त खाण्यास सुरुवात करतात. लोणी, तूप, क्रीमयुक्त पदार्थ, स्नॅक्स, जास्त तेलकट जेवण हे हृदयासाठी धोकादायक असते. अशा आहारामुळे LDL कोलेस्टेरॉल (वाईट कोलेस्टेरॉल) वाढतो आणि HDL (चांगला कोलेस्टेरॉल) कमी होतो.
3. हार्मोनल बदल
हिवाळ्यात शरीरातील हार्मोन्समध्ये बदल होतो, ज्यामुळे यकृतात कोलेस्टेरॉल तयार होण्याची प्रक्रिया जास्त वेगवान होते. त्यामुळे रक्तातील वाईट कोलेस्टेरॉल पातळी वाढते.
4. व्हिटॅमिन डीची कमतरता
हिवाळ्यात सूर्यप्रकाश कमी असल्याने शरीरात व्हिटॅमिन डीची पातळी कमी होते. व्हिटॅमिन डीची कमतरता कोलेस्टेरॉल संतुलनावर प्रतिकूल परिणाम करते.
हिवाळ्यात कोलेस्टेरॉल वाढल्याची लक्षणे
हिवाळ्यात कोलेस्टेरॉल वाढल्याची चिन्हे लक्षणीय नसतात, परंतु काही संकेत आपल्याला सतर्क करतात:
थकवा, सुस्तपणा आणि उर्जेत घट
छातीत जडपणा किंवा दमछाक
पाय, खांदे किंवा मानेमध्ये कडकपणा
लवकर थकवा किंवा हलक्या कष्टानंतर दम
ही लक्षणे दिसत असल्यास रक्तातील कोलेस्टेरॉल तपासणे अत्यावश्यक आहे. वेळेवर तपासणी न केल्यास हृदयविकाराचा धोका वाढतो.
हिवाळ्यात कोलेस्टेरॉल नियंत्रणात ठेवण्याचे उपाय
हिवाळ्यात कोलेस्टेरॉल नियंत्रित ठेवण्यासाठी खालील उपाय प्रभावी ठरतात:
1. आहारावर लक्ष देणे
हिरव्या भाज्या आणि फळे खाणे, कारण यात फायबर आणि अँटीऑक्सिडंट्स मुबलक प्रमाणात असतात.
संपूर्ण धान्ये, ओट्स, ज्वारी, नाचणी आणि मल्टीग्रेन पीठ यांचा समावेश आहारात करावा.
नट्स व बियाणे: बदाम, अक्रोड, फ्लॅक्ससीड्स, चिया, भोपळ्याची बिया हृदयासाठी फायदेशीर चरबी पुरवतात.
तेलाचे पर्याय: ऑलिव्ह तेल, मोहरीचे तेल वापरणे फायदेशीर आहे.
तळलेले, गोड, जास्त तेलकट पदार्थ टाळा.
2. व्यायाम आणि हालचाल
दररोज किमान 30 मिनिटे चालणे, योग किंवा हलका व्यायाम करणे अत्यंत आवश्यक आहे.
व्यायाम केल्याने वाईट (LDL) कोलेस्टेरॉल कमी होतो आणि HDL (चांगला) कोलेस्टेरॉल वाढतो.
थंडीत घरात उबदार राहण्याऐवजी लहान चाल किंवा स्ट्रेचिंगसाठी वेळ काढा.
3. जीवनशैलीतील बदल
धूम्रपान आणि मद्यसेवन टाळा.
तणाव कमी करण्यासाठी ध्यान, प्राणायाम, योगा वापरा.
पुरेशी झोप घेणे आवश्यक आहे, कारण नीट झोप न झाल्यास कोलेस्टेरॉल नियंत्रित राहत नाही.
दररोज पुरेसे पाणी प्या, ज्यामुळे चयापचय सक्रिय राहतो.
4. नियमित तपासणी
हिवाळ्यातून कोलेस्टेरॉलची तपासणी नियमित करणे आवश्यक आहे.
डॉक्टरांचा सल्ला घेऊन औषधोपचार आवश्यक असल्यास सुरू करा.
5. वजन नियंत्रित ठेवणे
जास्त वजन असलेल्यांमध्ये हिवाळ्यात LDL वाढण्याची शक्यता जास्त असते.
वजन नियंत्रित ठेवल्यास हृदय आणि रक्तवाहिन्या सुरक्षित राहतात.
हिवाळ्यात आहारासाठी काही विशेष टिप्स
सकाळी हलके ओट्स, अक्रोड, बदाम, फ्लॅक्ससीड्स यासह पौष्टिक नाश्ता करा.
जेवणात हिरव्या भाज्या, डाळी, लो-कॅलरी पदार्थांचा समावेश करा.
संध्याकाळच्या नाश्त्यात फळे किंवा हलके नट्स घ्या.
रात्री उशिरा जड जेवण टाळा.
हिवाळ्यात कोलेस्टेरॉल वाढण्याचा धोका जास्त आहे, परंतु योग्य आहार, नियमित व्यायाम, शिस्तबद्ध जीवनशैली आणि डॉक्टरांच्या सल्ल्याने यावर प्रभावी नियंत्रण ठेवता येते. थंड हवामानामुळे शरीरातील चयापचय कमी होते, लोक जास्त तळलेले आणि जड पदार्थ खाण्यास प्रवृत्त होतात, ज्यामुळे LDL वाढतो. हिवाळ्यात रोज पौष्टिक आहार घेणे, व्यायाम करणे, तणाव कमी करणे आणि नियमित तपासणी करून आपण कोलेस्टेरॉल संतुलित ठेवू शकतो आणि हृदयाचे आरोग्य सुरक्षित ठेवू शकतो.
read also:https://ajinkyabharat.com/black-spotted-tuber-is-deadly-expert-advice-and-safe-consumption-tips/
