China’s Strong Determination :”आमचे लक्ष्य ठाम आहे” – 2030 पर्यंत चिनी अंतराळवीर चंद्रावर उतरवण्याचे चीनचे पक्के नियोजन
Chinaने गुरुवारी जाहीर केले की, 2030 पर्यंत मानवी चंद्र मोहिमेचे आपले उद्दिष्ट निश्चित असून त्या दिशेने सर्व संशोधन आणि विकास कार्यक्रम सुरळीतपणे सुरू आहेत. Chinaच्या मानवसह अंतराळ कार्यक्रमाचे प्रवक्ते झांग जिंगबो यांनी सांगितले की, “चंद्रावर मानव उतरवण्याच्या प्रत्येक संशोधन आणि विकास प्रकल्पाची प्रगती समाधानकारक आहे. आमचे उद्दिष्ट ठाम असून China 2030 पर्यंत चंद्रावर माणूस उतरवणार हे निश्चित आहे.”
ही घोषणा Chinaच्या अंतराळ कार्यक्रमातील आणखी एका महत्त्वाच्या टप्प्याच्या पार्श्वभूमीवर करण्यात आली आहे — म्हणजेच तियानगोंग (Tiangong) किंवा “स्वर्गीय महाल” या नावाने ओळखल्या जाणाऱ्या चीनच्या स्वतंत्र अंतराळ स्थानकासाठी नव्या अंतराळवीरांच्या तुकडीची निवड आणि प्रक्षेपण.
तियानगोंगकडे नव्या अंतराळवीरांची वाटचाल
China शुक्रवार, रात्री ११:४४ वाजता (स्थानिक वेळेनुसार), जिऊक्वान प्रक्षेपण केंद्रावरून तीन नव्या अंतराळवीरांना अंतराळात पाठवणार आहे. या तिघांचा समावेश शेन्झो-१८ (Shenzhou-18) मिशनमध्ये होणार आहे. ही तुकडी — झांग लू, वू फेई आणि झांग होंगझांग — अशी असेल.
Related News
रश्मिका मंदाना आणि विजय देवरकोंडा: हैदराबादमध्ये भव्य रिसेप्शन, नवविवाहितांचे ‘नमस्ते’ स्वागत
कल्याणमध्ये फिल्मी स्टाईल लूट! ‘आम्ही पोलीस आहोत’ म्हणत 5 लाखांची बॅग पळवली
मध्य पूर्वेतील तणाव वाढला, भारतासमोर इंधन संकटाची शक्यता
Bigg Boss Marathi 6 आठवडा 8: राखी सावंत नवी कॅप्टन?
20 हजाराचं ड्रोन, 40 लाखांचं मिसाइल – इराण-यूएस संघर्षाचा आर्थिक खेळ
श्रुतिका अर्जुन परत येणार? “The 50” महालात येणार नवीन प्लॉट ट्विस्ट
फ्रान्सने भूमध्य सागरात तैनात केली अणुउर्जा विमानवाहू युद्धनौका “चार्ल्स डी गॉल”
राज्यसभा निवडणुकीसाठी महाविकास आघाडीचा उमेदवार ठरला; शरद पवार यांची नावाची घोषणा
सांगवी पाटणमध्ये 250 चांदीच्या नाण्यांचा धुमाकूळ
कल्याण-डोंबिवलीत ऑनलाईन ट्रेडिंग स्कॅम; 50-60 विद्यार्थी फसवले
मध्य पूर्वेतील तणावावर भारतासाठी दिलासा, ट्रम्प यांनी केली मोठी घोषणा
आज 10 ग्रॅम सोन्याचा भाव घसरला, सर्वसामान्यांसाठी आनंदाची बातमी!
झांग लू यापूर्वी शेन्झो-१५ मोहिमेचा भाग राहिले आहेत आणि त्यांना तियानगोंग स्थानकावर काम करण्याचा अनुभव आहे.
वू फेई आणि झांग होंगझांग यांच्यासाठी ही पहिलीच अंतराळ सफर असेल.
या तिघांना तियानगोंग स्थानकावर पोहोचल्यावर विद्यमान तुकडीची जागा घेऊन पुढील सहा महिन्यांसाठी संशोधन, प्रयोग आणि तांत्रिक देखभाल कार्य करायचे आहे.
संशोधनासाठी उंदीरही जातील अंतराळात
या मोहिमेत या वेळी एक वेगळी प्रयोगात्मक बाजू आहे. या तिघांसोबत चार उंदीर — दोन नर आणि दोन मादी — अंतराळात पाठवले जात आहेत.
या प्रयोगाचा उद्देश म्हणजे शून्य गुरुत्वाकर्षण आणि बंदिस्त वातावरणाचा जैविक परिणाम समजून घेणे.
Chinaच्या अंतराळ संशोधन संस्थेनुसार, यामुळे भविष्यात दीर्घकाळ चालणाऱ्या मानवी मोहिमांसाठी, विशेषतः चंद्र आणि मंगळ मोहिमांसाठी, शारीरिक आणि मानसिक परिणामांचा अभ्यास करता येईल.
‘तियानगोंग’ — Chinaचा स्वतःचा अंतराळ महाल
‘तियानगोंग’ या नावाचा अर्थ आहे “स्वर्गीय महाल.”
Chinaने या स्थानकाची उभारणी 2021 मध्ये सुरू केली, कारण अमेरिकेच्या सुरक्षा चिंतेमुळे चीनला आंतरराष्ट्रीय अंतराळ स्थानक (ISS) मध्ये सहभागी होऊ दिले गेले नाही.
अमेरिकेला वाटत होते की चीनचा अंतराळ कार्यक्रम पीपल्स लिबरेशन आर्मी (PLA) शी थेट जोडलेला आहे, म्हणूनच त्याला प्रवेश नाकारण्यात आला.
या निर्णयानंतर Chinaने आपल्या स्वबळावर स्वतंत्र अंतराळ स्थानक बांधण्याचा संकल्प केला — आणि काहीच वर्षांत तो वास्तवात उतरवला.
आज तियानगोंग हे तीन प्रमुख मॉड्यूल्स असलेले पूर्ण कार्यक्षम अंतराळ स्थानक आहे, जिथे अंतराळवीर संशोधन, वैद्यकीय प्रयोग, जैविक आणि भौतिकशास्त्रीय चाचण्या करतात.
अंतराळ क्षेत्रात Chinaची झपाट्याने प्रगती
गेल्या दोन दशकांत Chinaने अंतराळ क्षेत्रात झपाट्याने प्रगती केली आहे.
2003 मध्ये, चीनने पहिला मानवसह अंतराळ प्रवास (शेन्झो-५) केला.
2013 मध्ये, चांग’ई-३ मोहिमेद्वारे चंद्राच्या पृष्ठभागावर ‘युतू’ (Jade Rabbit) रोव्हर उतरवला.
2019 मध्ये, चीन हा चंद्राच्या अंधाऱ्या बाजूवर (far side) यशस्वीपणे यान उतरवणारा पहिला देश ठरला.
2021 मध्ये, मंगळ ग्रहावर झुरोंग रोव्हर उतरवून चीनने इतिहास घडवला.
या सर्व मोहिमा एकत्रितपणे दाखवतात की चीन आता केवळ अंतराळ स्पर्धेतील सहभागी नाही, तर आघाडीचा खेळाडू बनला आहे.
2030 ची मानवी चंद्र मोहिम – ‘लाँग मार्च’चा निर्णायक टप्पा
2030 पर्यंत मानवाला चंद्रावर उतरवण्याचे चीनचे उद्दिष्ट ‘लाँग मार्च 10’ या अत्याधुनिक रॉकेटवर आधारित आहे.
हे रॉकेटChinaच्या सर्वात मोठ्या आणि शक्तिशाली प्रक्षेपकांपैकी एक असेल.
याचबरोबर चंद्र मोहिमेसाठी खास तयार केलेले स्पेस सूट आणि लुनर एक्सप्लोरेशन व्हेईकल (चंद्र रोव्हर) यांचाही विकास अंतिम टप्प्यात पोहोचला आहे.
चीनच्या स्पेस टेक्नॉलॉजी अँड इंजिनिअरिंग ग्रुप नुसार, या मोहिमेचे उद्दिष्ट फक्त “मानव उतरवणे” एवढेच नाही, तर भविष्यात चंद्रावर दीर्घकालीन संशोधन केंद्र स्थापन करण्याचा पाया घालणे हे आहे.
मानवी मोहिमेच्या तयारीत चीन
‘लाँग मार्च 10’ रॉकेटचे उड्डाण चाचण्या पुढील दोन वर्षांत होणार आहेत.
या रॉकेटद्वारे दोन अंतराळवीरांना चंद्राच्या कक्षेत पोहोचवून त्यांना लँडिंग मॉड्यूल मध्ये स्थानांतरित केले जाईल.
तेथून ते चंद्राच्या दक्षिण ध्रुवावर उतरणार, जिथे पाण्याच्या बर्फाचे साठे असल्याचे संशोधनाने सिद्ध झाले आहे.
या मोहिमेचा उद्देश म्हणजे —
चंद्रावरील संसाधनांचा अभ्यास करणे,
दीर्घकालीन मानवी उपस्थितीचे प्रयोग करणे,
भविष्यातील ऊर्जा स्रोत (उदा. हिलियम-३) शोधणे.
‘स्पेस सुपरपॉवर’ बनण्याचा चीनचा ध्यास
चीनने 2035 पर्यंत अंतराळ क्षेत्रात अमेरिकेसमवेत खांद्याला खांदा लावून उभे राहण्याचे ध्येय निश्चित केले आहे.
या संदर्भात चीनच्या राष्ट्रीय अंतराळ प्रशासनाने (CNSA) जाहीर केले आहे की,
चंद्र, मंगळ आणि लघुग्रहांवरील संयुक्त संशोधन सुरू राहील,
तसेच दीर्घकालीन मानवी मोहिमांसाठी टिकाऊ जीवनसुविधा प्रणाली विकसित केली जाईल.
विशेष म्हणजे चीनची ही प्रगती पूर्णपणे स्वदेशी तंत्रज्ञान आणि संशोधनावर आधारित आहे.
अमेरिका आणि युरोपियन स्पेस एजन्सी (ESA) सोबत सीमित सहकार्य असले तरी, चीन स्वतःचे मार्ग आखत आहे.
आंतरराष्ट्रीय प्रतिसाद आणि अंतराळ राजकारण
चीनच्या या प्रगतीकडे जगाचे लक्ष लागले आहे.
अमेरिकेच्या नासाने ‘आर्टेमिस प्रोग्रॅम’ अंतर्गत 2026 पर्यंत चंद्रावर पुन्हा मानव उतरवण्याचे लक्ष्य ठेवले आहे.
त्याच वेळी चीनने 2030 चा टार्गेट निश्चित करून, अंतराळ स्पर्धेला नव्या टप्प्यावर नेले आहे.
काही विश्लेषकांच्या मते, या दोन महासत्तांमधील ही स्पर्धा “स्पेस रेस 2.0” म्हणून ओळखली जाऊ शकते —
पण यावेळी ती केवळ प्रतिष्ठेपुरती नसून, भविष्यातील संसाधनांवर वर्चस्व मिळवण्याची स्पर्धा आहे.
अंतराळ संशोधनातील तंत्रज्ञान आणि नवकल्पना
चीनच्या अंतराळ कार्यक्रमात वापरले जाणारे तंत्रज्ञान उल्लेखनीय आहे.
AI-आधारित नेव्हिगेशन,
स्वयंचलित डॉकिंग प्रणाली,
हाय-रिझोल्युशन रिमोट सेन्सिंग,
आणि अंतराळातील पुनर्वापरक्षम यंत्रणा —
या सर्व गोष्टींनी चीनला स्वावलंबी आणि कार्यक्षम अंतराळ राष्ट्र बनवले आहे.
तसेच चीनची खासगी स्पेस इंडस्ट्री देखील वेगाने वाढत आहे.
‘लँडस्पेस’, ‘गॅलेक्सी स्पेस’, ‘iSpace’ यांसारख्या स्टार्टअप्सने देशांतर्गत स्पर्धा निर्माण केली आहे.
अंतराळ संशोधनाचा सामाजिक आणि आर्थिक प्रभाव
चीनच्या स्पेस मिशन्सचा एक मोठा उद्देश म्हणजे विज्ञान आणि तंत्रज्ञानाच्या माध्यमातून देशांतर्गत नवोन्मेष वाढवणे.
या प्रकल्पांमुळे दूरसंचार, उपग्रह तंत्रज्ञान, हवामान संशोधन, शेती आणि सुरक्षा क्षेत्रात मोठे फायदे झाले आहेत.
चीनमधील युवा वैज्ञानिक आणि अभियंत्यांसाठी हे प्रकल्प प्रेरणादायी ठरत आहेत.
चीन सरकारचे म्हणणे आहे की, “अंतराळ क्षेत्रात प्रगती करणे म्हणजे विज्ञान आणि तंत्रज्ञानाच्या सर्व क्षेत्रात प्रगती करणे.”
“आमचे लक्ष्य ठाम आहे” — चीनचा निर्धार
चंद्र मोहिमेबद्दल बोलताना प्रवक्ते झांग जिंगबो म्हणाले,
“लाँग मार्च 10 रॉकेट, चंद्रावर उतरवण्यासाठीचे स्पेस सूट आणि एक्सप्लोरेशन वाहन या सर्व गोष्टींमध्ये आम्ही ठोस प्रगती केली आहे.
आमचे उद्दिष्ट ठाम आहे — 2030 पर्यंत चीन चंद्रावर मानव उतरवेल.”
हा आत्मविश्वास चीनच्या सतत वाढणाऱ्या क्षमतांचे प्रतीक आहे.
अमेरिका, भारत, रशिया आणि युरोप यांच्या समवेत आता चीनही अंतराळ क्षेत्रातील नेतृत्व मिळवण्यासाठी सज्ज आहे.
शेवटचा टप्पा – “Heavenly Palace” पासून चंद्रापर्यंतचा प्रवास
तियानगोंग स्थानकावरून सुरू झालेली चीनची ही सफर आता पुढच्या दशकात चंद्रावर पाऊल ठेवणार आहे.
आज चीनचा अंतराळ कार्यक्रम केवळ वैज्ञानिक प्रकल्प नसून — तो राष्ट्रीय अभिमान, तांत्रिक सामर्थ्य आणि जागतिक प्रतिष्ठेचा प्रश्न बनला आहे. 2030 पर्यंत चंद्रावर पाऊल ठेवणारा पुढचा मानव चिनी अंतराळवीर असेल का?
जगाची नजर आता बीजिंगच्या ‘स्वर्गीय महाल’कडे खिळली आहे.
