काळे डाग असलेला कांदा आरोग्यासाठी घातक? तज्ञांचे मत आणि सुरक्षितता टिप्स
भारतीय स्वयंपाकात कांदा हा एक अत्यंत महत्त्वाचा घटक मानला जातो. तो भाज्या, उसळी, आमटी, कोशिंबीर, चटण्या आणि ग्रेव्हीमध्ये चव आणण्यासाठी वापरला जातो. कांदा पोषणदृष्ट्या खूप फायदेशीर आहे; यात व्हिटॅमिन C, व्हिटॅमिन B6, फायबर, सल्फर संयुगे आणि अँटीऑक्सिडंट्स असतात. या घटकांमुळे कांदा रोगप्रतिकारक शक्ती वाढवतो, पचनसंस्था सुधारतो, हृदयाचे आरोग्य टिकवतो, रक्ताभिसरण उत्तम करतो, तसेच मधुमेह नियंत्रणात मदत करतो.
किंवा, बाजारातून खरेदी करताना काळे डाग असलेला कांदा निवडल्यास हा आपल्यासाठी घातक ठरू शकतो. कांद्यावर दिसणारे काळे किंवा गडद पट्टे म्हणजे साधे डाग नसून ते विषारी बुरशीच्या लक्षणांनाही सूचित करतात. अॅस्परगिलस नायजर नावाच्या बुरशीमुळे कांद्यावर काळे डाग निर्माण होऊ शकतात, जे मायकोटॉक्सिन ऑक्रॅटॉक्सिन ए तयार करतात. हे विष मूत्रपिंड आणि यकृत खराब करण्यास कारणीभूत ठरते.
कांद्याचे आरोग्य फायदे
पचन सुधारते: कच्चा कांदा खाल्ल्याने पचनसंस्था सुधारते, भूक वाढते, बद्धकोष्ठता दूर होते आणि आतड्यांची स्वच्छता राखली जाते.
हृदयाचे आरोग्य: कांदा रक्तातील कोलेस्ट्रॉल कमी करतो, रक्ताभिसरण सुधारतो, त्यामुळे हृदयविकाराचा धोका कमी होतो.
मधुमेह नियंत्रण: कांदा रक्तातील साखरेची पातळी संतुलित ठेवतो.
केस आणि त्वचा: कांद्याचा रस केसगळती कमी करण्यासाठी उपयुक्त आहे. केसांच्या मुळांना बळकट करतो, तसेच त्वचेवरील सूज आणि कीटक चावल्यावर वेदना कमी करण्यास मदत करतो.
सर्दी आणि खोकला: कांदा आणि मध एकत्र केल्यास खोकला, सर्दी व घशातील दुखण्यावर आराम मिळतो.
उन्हाळ्यात थंडावा: उन्हाळ्यात कांदा खाल्ल्याने शरीर थंड राहते आणि उष्माघातापासून संरक्षण मिळते.
काळे डाग असलेल्या कांद्याचे धोके
कांद्यावर दिसणारे काळे डाग म्हणजे बुरशीचे लक्षण असते. काही काळे डाग असलेल्या कांद्यामध्ये मायकोटॉक्सिन ऑक्रॅटॉक्सिन ए तयार होते, जे:
मूत्रपिंडावर हानी पोहोचवते
यकृताचे नुकसान करते
दीर्घकालीन परिणामांसाठी धोका निर्माण करतो
सर्व काळे डाग असलेल्या कांद्यामध्ये विष नसते, तरीही सावधगिरी बाळगणे आवश्यक आहे. डाग असलेल्या भागाला कापून वेगळे करणे किंवा संपूर्ण डाग असलेला कांदा टाळणे सुरक्षित ठरते.
कांदा कसा साठवावा?
कांदा योग्य पद्धतीने साठवणे खूप महत्वाचे आहे. यासाठी काही टिप्स:
कांदा नेहमी बटाट्यापासून वेगळ्या ठिकाणी ठेवावा.
थंड, गडद आणि हवेशीर जागेत साठवावा.
उष्णकटिबंधीय हवामानात कांदा एका जाळीदार झाकणात ठेवावा, ज्यामुळे बुरशीचा धोका कमी होतो.
कापल्यावर कांदा लगेच वापरावा किंवा थंड ठिकाणी ठेवावा.
कांदा जास्त खाल्ल्यास होणारे तोटे
आम्लपित्त व पोटदुखी: जास्त प्रमाणात कच्चा कांदा खाल्ल्यास छातीत जळजळ, गॅस, अपचन आणि पोटदुखी होऊ शकते.
दुर्गंधी: कांद्यातील सल्फर घटकामुळे तोंडातून वास येतो, जो काही काळ टिकतो.
डोकेदुखी आणि चक्कर: काही लोकांना कांदा खाल्ल्यानंतर डोकेदुखी किंवा चक्कर येऊ शकते.
रक्त स्रावाचा धोका: कांदा रक्त पातळ करतो, त्यामुळे शस्त्रक्रिया किंवा रक्तस्राव असलेल्या व्यक्तींनी कांदा जास्त प्रमाणात खाणे टाळावे.
अॅलर्जी: काही लोकांना कांद्याची अॅलर्जी असते, ज्यामुळे त्वचेवर पुरळ, खाज किंवा श्वसनास त्रास होतो.
गर्भवती आणि लहान मुल: गर्भवती महिला व लहान मुलांनी कांदा मर्यादित प्रमाणात खावा, कारण जास्त कांदा पोटाशी संबंधित त्रास वाढवतो.
रात्री उशिरा खाल्ल्यास: अपचन व झोपेचा त्रास होऊ शकतो.
तज्ञांचे मत
तज्ञांचा सल्ला आहे की काळे डाग असलेल्या कांद्याचा वापर टाळावा. डाग असलेला भाग कापावा, तसेच कांदा थंड, गडद, हवेशीर ठिकाणी साठवावा. कांदा हा अत्यंत गुणकारी आहे, परंतु अति कोणतीही गोष्ट शरीरासाठी हानिकारक ठरू शकते.
तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे की कांदा नियमितपणे खाल्ल्याने हृदय, रक्तदाब, मधुमेह नियंत्रण, पचनसंस्था आणि रोगप्रतिकारक शक्तीवर सकारात्मक परिणाम होतो. तरीही काळे डाग, बुरशी किंवा खराब झालेल्या कांद्याचा वापर टाळणे गरजेचे आहे.
काळे डाग असलेला कांदा खाल्ल्यास मूत्रपिंड आणि यकृतावर हानी होऊ शकते.
बुरशीग्रस्त कांदा टाळावा किंवा डाग कापून वेगळा करावा.
कांदा योग्य प्रमाणात आणि योग्य प्रकारे खाल्ल्यास आरोग्याला फायदा होतो.
अति प्रमाणात किंवा चुकीच्या पद्धतीने खाल्ल्यास अपचन, गॅस, आम्लपित्त, डोकेदुखी, दुर्गंधी आणि रक्तस्रावाचा धोका निर्माण होऊ शकतो.
गर्भवती, लहान मुल आणि शस्त्रक्रियेच्या रुग्णांनी कांदा मर्यादित प्रमाणात खावा.
सारांश: कांदा हा आरोग्यासाठी अत्यंत गुणकारी आहे, परंतु काळे डाग असलेला कांदा विषारी असू शकतो. योग्य साठवणूक, मर्यादित सेवन आणि काळजीपूर्वक निवड केल्यास कांदा आपल्या आहारासाठी लाभदायक ठरतो.
read also:https://ajinkyabharat.com/excavation-of-un-in-bangladesh-likely-to-increase-sheikh-hasinas-troubles/
