आकाशातून कोसळतोय ‘मृत्यूचा पाऊस’! इराणमध्ये विषारी काळा पाऊस; युद्धामुळे निर्माण झाले भीषण पर्यावरणीय संकट
मध्यपूर्वेत सुरू असलेल्या युद्धामुळे आता एक धक्कादायक आणि भीषण पर्यावरणीय संकट समोर आले आहे. गेल्या काही दिवसांपासून सुरू असलेल्या हल्ल्यांमुळे इराणच्या राजधानीत आकाशातून काळा, विषारी पाऊस कोसळत असल्याचा दावा केला जात आहे. या पावसाचा एक थेंब जरी अंगावर पडला तरी गंभीर आरोग्य समस्या निर्माण होऊ शकतात, असा इशारा तज्ज्ञांनी दिला आहे. या भीषण परिस्थितीचा एक व्हिडिओ सध्या सोशल मीडियावर मोठ्या प्रमाणावर व्हायरल होत असून तो पाहून अनेकांच्या अंगावर काटा येत आहे.
गेल्या नऊ दिवसांपासून सुरू असलेल्या संघर्षात Iran हा देश United States आणि Israel यांच्या संयुक्त हल्ल्यांना तोंड देत आहे. या हल्ल्यांमध्ये इराणमधील अनेक ऊर्जा केंद्रे, तेल साठवणूक सुविधा आणि लष्करी ठिकाणे उद्ध्वस्त झाली आहेत. या स्फोटांमुळे वातावरणात प्रचंड प्रमाणात धूर, रासायनिक वायू आणि प्रदूषक घटक पसरले आहेत. याच धुराच्या ढगांमुळे आता राजधानी Tehran येथे विषारी काळ्या पावसाची परिस्थिती निर्माण झाल्याचे सांगितले जात आहे.
तेहरानमध्ये दिसत आहे भयावह दृश्य
राजधानी तेहरानमध्ये सध्या युद्धाच्या ज्वाळांपेक्षा अधिक भयानक दृश्य पाहायला मिळत आहे. शहराच्या आकाशात काळ्या धुराचे प्रचंड ढग पसरले आहेत. या ढगांमधून पडणारा पाऊस सामान्य पावसासारखा नसून काळा, चिकट आणि उग्र वास असलेला असल्याचे स्थानिक नागरिक सांगत आहेत.
सोशल मीडियावर व्हायरल झालेल्या व्हिडिओंमध्ये रस्त्यांवर पडणारा काळसर पाऊस दिसत आहे. काही ठिकाणी गाड्यांच्या काचा आणि इमारतींच्या छपरांवर काळसर थर साचलेला दिसतो. या दृश्यांची तुलना अनेकांनी ‘अॅपोकॅलिप्टिक’ म्हणजेच जगाच्या अंतासारख्या परिस्थितीशी केली आहे.
तेल डेपोवरील हल्ल्यांमुळे निर्माण झाली परिस्थिती
शनिवारी रात्री (७–८ मार्च २०२६) Israel आणि United States यांच्या लढाऊ विमानांनी तेहरान आणि आसपासच्या भागातील अनेक महत्त्वाच्या तेल साठवणूक केंद्रांवर जोरदार हल्ले केले. या हल्ल्यांमध्ये शहरान (Shahran) ऑइल डेपो, अघदासिया (Aghdasieh) इंधन गोदाम, तेहरान रिफायनरी तसेच कराज आणि अल्बोर्ज प्रांतातील तेल सुविधा लक्ष्य करण्यात आल्या.
या हल्ल्यांमुळे लाखो गॅलन तेल पेटले आणि आकाशात प्रचंड धूर पसरला. अनेक तास सुरू असलेल्या आगीमुळे काळ्या धुराचे ढग वातावरणात जमा झाले. त्यानंतर रविवारी सकाळी पाऊस सुरू झाला तेव्हा तो सामान्य पावसासारखा नव्हता. तो काळसर, तेलकट आणि प्रदूषकांनी भरलेला होता.
तज्ज्ञांच्या मते, वातावरणात मोठ्या प्रमाणात साचलेले धूर आणि रासायनिक कण पावसाच्या पाण्यासोबत मिसळल्यामुळे हा ‘टॉक्सिक ब्लॅक रेन’ म्हणजेच विषारी काळा पाऊस पडत आहे.
‘टॉक्सिक रेन’मुळे गंभीर आरोग्य धोका
या पावसामुळे नागरिकांच्या आरोग्यावर गंभीर परिणाम होऊ शकतात. Iranian Red Crescent Society या संस्थेने नागरिकांसाठी आपत्कालीन इशारा जारी केला आहे.
या पावसामध्ये हायड्रोकार्बन्स, सल्फर ऑक्साइड्स आणि नायट्रोजन ऑक्साइड्स यांसारख्या घातक रासायनिक घटकांचे मिश्रण असल्याचे सांगितले जात आहे. हे घटक मानवाच्या आरोग्यासाठी अत्यंत धोकादायक मानले जातात.
तज्ज्ञांच्या मते या पावसाचा थेट संपर्क त्वचेशी आला तर रासायनिक जळजळ होऊ शकते. काही प्रकरणांमध्ये केमिकल बर्न्स म्हणजेच गंभीर जखमाही होऊ शकतात. हा पाऊस श्वासाद्वारे शरीरात गेला तर फुप्फुसांना गंभीर इजा होण्याची शक्यता आहे. अनेक नागरिकांनी डोळे जळणे, घसा खवखवणे आणि श्वास घेण्यात अडचण येत असल्याच्या तक्रारी केल्या आहेत.
नागरिकांना घराबाहेर न पडण्याचा इशारा
या परिस्थितीच्या पार्श्वभूमीवर प्रशासनाने नागरिकांना कडक सूचना दिल्या आहेत. नागरिकांनी शक्यतो घराबाहेर पडू नये, असे आवाहन करण्यात आले आहे. तसेच घरातील एसी किंवा वातानुकूलित यंत्रणा तात्पुरती बंद ठेवण्यास सांगितले आहे. कारण बाहेरील प्रदूषित हवा घरात येण्याचा धोका असू शकतो.
नागरिकांनी पावसात भिजणे टाळावे, तसेच बाहेर जाण्याची वेळ आलीच तर मास्क आणि संरक्षणात्मक साधनांचा वापर करावा, असेही प्रशासनाने सांगितले आहे.
इराणचा प्रतिहल्ला
दरम्यान, युद्धाच्या पार्श्वभूमीवर Islamic Revolutionary Guard Corps (IRGC) या इराणच्या लष्करी संघटनेने प्रत्युत्तरादाखल आखाती देशांतील काही महत्त्वाच्या ठिकाणांवर हल्ले केले आहेत. या हल्ल्यांमध्ये ड्रोन आणि क्षेपणास्त्रांचा वापर करण्यात आल्याचे सांगितले जात आहे. या कारवायांमुळे मध्यपूर्वेतील तणाव आणखी वाढला आहे.
कुवेत विमानतळावर हल्ला
इराणच्या हल्ल्यांमध्ये Kuwait International Airport येथील इंधन टाक्यांना लक्ष्य करण्यात आले. या हल्ल्यामुळे विमानतळावर मोठी आग लागली आणि काही काळ विमान वाहतूक विस्कळीत झाली. आग नियंत्रणात आणण्यासाठी अग्निशमन दलाला मोठी कसरत करावी लागली.
बहरीनमधील पाणी प्रकल्पालाही फटका
या संघर्षात पहिल्यांदाच नागरी पाणीपुरवठा प्रकल्पाला लक्ष्य करण्यात आले. Bahrain मधील एका वॉटर डिसॅलिनेशन प्लांटवर हल्ला करण्यात आला. या घटनेत तीन जण जखमी झाल्याची माहिती मिळाली आहे.
हा प्रकल्प समुद्राच्या पाण्याचे शुद्धीकरण करून पिण्यायोग्य पाणी तयार करतो. त्यामुळे या हल्ल्यामुळे नागरिकांच्या पाणीपुरवठ्यावर परिणाम होण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे.
इस्रायलमधील तेल सुविधांवरही हल्ले
इराणने प्रत्युत्तरादाखल Israel मधील काही तेल सुविधांवरही हल्ले केल्याचे वृत्त आहे. या हल्ल्यांमुळे परिस्थिती अधिक तणावपूर्ण बनली आहे. इराणने स्पष्ट इशारा दिला आहे की त्यांच्या तेल आणि पाणी संसाधनांवर हल्ले झाले तर संपूर्ण आखाती प्रदेशातील पाणीपुरवठा धोक्यात येऊ शकतो.
पर्यावरणीय संकटाची भीती
या संघर्षामुळे केवळ लष्करी नुकसानच झालेले नाही तर पर्यावरणीय संकटही निर्माण झाले आहे. तेल डेपोवरील हल्ल्यांमुळे वातावरणात मोठ्या प्रमाणात प्रदूषण झाले आहे.
तज्ज्ञांच्या मते, अशा प्रकारच्या प्रदूषणामुळे अॅसिड रेनसारखी परिस्थिती निर्माण होऊ शकते. त्यामुळे हवा, पाणी आणि माती या तिन्ही घटकांवर परिणाम होऊ शकतो. याचा दीर्घकालीन परिणाम शेती, पिण्याचे पाणी आणि मानवी आरोग्यावर होण्याची शक्यता आहे.
मध्यपूर्वेत वाढत आहे तणाव
सध्या मध्यपूर्वेतील परिस्थिती अत्यंत तणावपूर्ण बनली आहे. Iran, Israel आणि United States यांच्यातील संघर्षामुळे संपूर्ण प्रदेश अस्थिर झाला आहे. या संघर्षामुळे तेल बाजार, जागतिक अर्थव्यवस्था आणि आंतरराष्ट्रीय राजकारणावरही परिणाम होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
आंतरराष्ट्रीय हस्तक्षेपाची मागणी
या युद्धामुळे निर्माण झालेल्या मानवी आणि पर्यावरणीय संकटाच्या पार्श्वभूमीवर आंतरराष्ट्रीय समुदायाकडून तातडीने हस्तक्षेप करण्याची मागणी केली जात आहे.
तज्ज्ञांच्या मते, हा संघर्ष थांबवण्यासाठी राजनैतिक मार्गाने तोडगा काढणे अत्यंत गरजेचे आहे. अन्यथा या युद्धाचे परिणाम केवळ मध्यपूर्वेतच नाही तर संपूर्ण जगावर होऊ शकतात.
सध्या सोशल मीडियावर व्हायरल होत असलेल्या ‘काळ्या पावसाच्या’ व्हिडिओमुळे लोकांमध्ये भीतीचे वातावरण निर्माण झाले आहे. युद्धामुळे निर्माण झालेल्या या पर्यावरणीय संकटामुळे सामान्य नागरिकांचे जीवन अधिक कठीण झाले आहे. आगामी काही दिवस या संघर्षासाठी आणि मध्यपूर्वेतील परिस्थितीसाठी अत्यंत निर्णायक ठरणार असल्याचे तज्ज्ञांचे मत आहे.
