‘भगवा’ डाळिंबाने खुलले नशीब : शेती म्हणजे तोट्याचा व्यवसाय, दुष्काळी भागात शेती करून मोठे उत्पन्न मिळू शकत नाही, अशी धारणा अनेकांच्या मनात आहे. मात्र बीड जिल्ह्यातील एका तरुण शेतकऱ्याने आपल्या जिद्द, नियोजन आणि आधुनिक शेती तंत्रज्ञानाच्या जोरावर ही धारणा पूर्णपणे खोटी ठरवली आहे. ज्या ठिकाणी साधे गवतही उगवत नव्हते, त्या दगडधोंड्यांच्या माळरानावर आज हिरवीगार डाळिंबाची बाग बहरली असून, अवघ्या अडीच एकरातून तब्बल 60 लाख रुपयांचे उत्पन्न मिळवत या शेतकऱ्याने अनेकांसमोर आदर्श निर्माण केला आहे.
बीड जिल्ह्यातील आष्टी तालुक्यातील भातोडी गावातील तरुण शेतकरी शंकर गीते यांची ही प्रेरणादायी यशोगाथा सध्या संपूर्ण जिल्ह्यात चर्चेचा विषय ठरली आहे. त्यांची शेती पाहण्यासाठी परिसरातील अनेक शेतकरी भेट देत असून, आधुनिक आणि सेंद्रिय शेतीचा आदर्श अभ्यासत आहेत.
दगडधोंड्यांच्या जमिनीत फुलवले नंदनवन
भातोडी परिसरातील अनेक शेतजमिनी दुष्काळी आणि खडकाळ स्वरूपाच्या आहेत. अशा जमिनीत पारंपरिक पिकांमधूनही समाधानकारक उत्पन्न मिळणे कठीण मानले जाते. मात्र शंकर गीते यांनी परिस्थितीला दोष न देता आव्हान स्वीकारले. जमिनीची मशागत, सुधारणा आणि योग्य नियोजन करत त्यांनी डाळिंब लागवडीचा निर्णय घेतला.
Related News
अनेकांनी त्यांच्या निर्णयावर प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले होते. मात्र त्यांनी हार न मानता सातत्याने मेहनत घेतली. योग्य व्यवस्थापन, सिंचन आणि सेंद्रिय शेतीच्या माध्यमातून त्यांनी अशक्य वाटणारे स्वप्न प्रत्यक्षात उतरवले.
‘भगवा’ डाळिंबाची केली निवड
शंकर गीते यांनी ‘भगवा’ जातीच्या डाळिंबाची निवड केली. आकर्षक रंग, उत्कृष्ट गुणवत्ता, मोठा आकार आणि निर्यातीसाठी उपयुक्त असल्याने या जातीला देशांतर्गत तसेच परदेशी बाजारपेठेत मोठी मागणी आहे.
योग्य छाटणी, वेळेवर खत व्यवस्थापन, सेंद्रिय पद्धतींचा वापर आणि रोगनियंत्रणामुळे त्यांच्या बागेतील डाळिंबाचा दर्जा अत्यंत उत्कृष्ट राहिला. याच गुणवत्तेमुळे व्यापाऱ्यांनी त्यांच्या उत्पादनाला मोठी मागणी दर्शवली.
अडीच एकरातून तब्बल 60 लाखांचे उत्पन्न
शेतीत योग्य नियोजन असेल तर कमी क्षेत्रातूनही मोठे उत्पन्न मिळू शकते, हे शंकर गीते यांनी सिद्ध करून दाखवले आहे. अवघ्या अडीच एकरातील डाळिंब बागेतून त्यांनी यंदा सुमारे 60 लाख रुपयांचे उत्पन्न मिळवले.
दुष्काळी भागात शेती करणाऱ्या अनेक शेतकऱ्यांसाठी ही बाब प्रेरणादायी ठरत आहे. योग्य पीक निवड, बाजारपेठेचा अभ्यास आणि आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर यामुळे शेती फायदेशीर ठरू शकते, हे त्यांच्या यशातून स्पष्ट झाले आहे.
प्रति किलो 201 रुपयांचा विक्रमी दर
उत्पन्न वाढण्यामागील सर्वात मोठे कारण म्हणजे त्यांच्या डाळिंबाची गुणवत्ता. उत्कृष्ट दर्जामुळे त्यांच्या उत्पादनाला बाजारात प्रति किलो 201 रुपयांचा विक्रमी दर मिळाला.
सामान्यतः बाजारात दर्जानुसार डाळिंबाचे दर बदलत असतात. मात्र गुणवत्तेच्या जोरावर प्रीमियम दर मिळवणे शक्य असल्याचे शंकर गीते यांनी दाखवून दिले.
सेंद्रिय शेतीवर भर
शंकर गीते यांनी सुरुवातीपासूनच सेंद्रिय शेतीला प्राधान्य दिले. रासायनिक खतांचा अतिरेक टाळून सेंद्रिय खतांचा वापर, मातीचे आरोग्य जपणे आणि पाण्याचे योग्य व्यवस्थापन यामुळे उत्पादनाची गुणवत्ता वाढली.
त्यांच्या मते, ग्राहक आज सुरक्षित आणि दर्जेदार उत्पादनाला अधिक महत्त्व देत आहेत. त्यामुळे सेंद्रिय पद्धतीने उत्पादन घेतल्यास बाजारात चांगला दर मिळण्याची शक्यता अधिक असते.
शेतकऱ्यांसाठी दिला महत्त्वाचा संदेश
आपल्या यशानंतर शंकर गीते यांनी इतर शेतकऱ्यांनाही प्रेरणादायी संदेश दिला आहे. त्यांच्या मते, शेतीकडे केवळ पारंपरिक व्यवसाय म्हणून न पाहता, ती एक उद्योग म्हणून चालवली पाहिजे.
त्यांनी सांगितले की,
“शेतकरी बांधवांनी शेतीला नोकरीप्रमाणेच गांभीर्याने घ्यावे. माझी शेतीच मला कॉर्पोरेट क्षेत्रापेक्षा मोठे पॅकेज देत आहे.”
त्यांच्या या वक्तव्याची सध्या सोशल मीडियावरही मोठी चर्चा होत आहे.
शासनाकडे केली ही महत्त्वाची मागणी
यशस्वी शेती करत असताना शंकर गीते यांनी राज्य शासनाकडे काही महत्त्वाच्या मागण्याही मांडल्या आहेत. सेंद्रिय शेतीला अधिक प्रोत्साहन मिळावे, शेतकऱ्यांना थेट बाजारपेठ उपलब्ध करून द्यावी आणि दर्जेदार उत्पादनाला योग्य भाव मिळण्यासाठी स्वतंत्र व्यवस्था उभी करावी, अशी त्यांची अपेक्षा आहे.
त्यांच्या मते, जर शेतकऱ्यांना मध्यस्थांशिवाय ग्राहकांपर्यंत पोहोचण्याची संधी मिळाली, तर त्यांचे उत्पन्न आणखी वाढू शकते.
यशामागील 7 खास सूत्रे
- योग्य पीक निवड आणि बाजारपेठेचा अभ्यास.
- ‘भगवा’ जातीच्या उच्च दर्जाच्या डाळिंबाची लागवड.
- सेंद्रिय शेतीचा सातत्यपूर्ण अवलंब.
- पाण्याचे शास्त्रीय नियोजन.
- नियमित छाटणी आणि बागेचे व्यवस्थापन.
- गुणवत्तेवर तडजोड न करता उत्पादन.
- बाजारपेठेशी थेट संपर्क आणि योग्य विक्री नियोजन.
इतर शेतकऱ्यांसाठी प्रेरणादायी उदाहरण
आज अनेक तरुण शेतीपासून दूर जात असताना शंकर गीते यांनी शेतीतच उज्ज्वल भविष्य निर्माण करता येते, हे सिद्ध करून दाखवले आहे. दुष्काळी भाग, खडकाळ जमीन आणि मर्यादित क्षेत्र असूनही त्यांनी आधुनिक तंत्रज्ञान, सेंद्रिय शेती आणि नियोजनाच्या बळावर लाखो रुपयांचे उत्पन्न मिळवले.
त्यांची यशोगाथा केवळ बीड जिल्ह्यासाठीच नव्हे, तर राज्यातील सर्व शेतकऱ्यांसाठी प्रेरणादायी ठरत आहे. योग्य नियोजन, मेहनत, गुणवत्ता आणि बाजारपेठेचा अभ्यास यांच्या आधारे शेती हा नफ्याचा व्यवसाय बनू शकतो, याचे हे उत्तम उदाहरण मानले जात आहे.
दगडधोंड्यांच्या माळरानावर फुललेली ही ‘भगवा’ डाळिंबाची बाग आज केवळ आर्थिक यशाची नाही, तर जिद्द, चिकाटी आणि आधुनिक शेतीच्या सामर्थ्याची जिवंत कहाणी ठरली आहे.
