आजकाल अनेक वेळा आपण अशी बातमी ऐकतो की एखादी व्यक्ती नियमित व्यायाम करते, शरीराने फिट दिसते आणि तिचे कोलेस्ट्रॉलचे रिपोर्टसुद्धा पूर्णपणे नॉर्मल असतात. तरीही अचानक त्या व्यक्तीला कमी वयात हृदयविकाराचा झटका येतो. ३० ते ४० वर्षांच्या वयात अशा घटना वाढताना दिसत आहेत. त्यामुळे लोकांमध्ये एक मोठा प्रश्न निर्माण होतो—जर सर्व रिपोर्ट्स नॉर्मल असतील, तर हार्ट अटॅकचा धोका कसा निर्माण होतो?
हृदयरोग तज्ज्ञांच्या मते यामागे एक महत्त्वाचा पण अनेकदा दुर्लक्षित राहणारा घटक असू शकतो. या घटकाचे नाव आहे लिपोप्रोटीन (ए) किंवा Lp(a). हा घटक सामान्य लिपिड प्रोफाइल तपासणीत तपासला जात नाही. त्यामुळे अनेक लोकांच्या रक्तात त्याची पातळी जास्त असली तरी त्याची माहिती त्यांना होत नाही. म्हणूनच Lp(a) ला “सायलेंट रिस्क फॅक्टर” असेही म्हटले जाते.
Lp(a) म्हणजे नेमके काय?
सामान्यतः आपण रक्तातील कोलेस्ट्रॉल तपासताना एलडीएल (वाईट कोलेस्ट्रॉल), एचडीएल (चांगले कोलेस्ट्रॉल) आणि ट्रायग्लिसराइड्स या घटकांची तपासणी करतो. परंतु Lp(a) हा देखील कोलेस्ट्रॉलचा एक प्रकारचा कण आहे. दिसायला तो एलडीएलसारखाच असतो, मात्र त्याला एक अतिरिक्त प्रथिन जोडलेले असते. हे प्रथिन रक्तवाहिन्यांच्या भिंतींमध्ये प्लाक किंवा कचरा जमा होण्याची प्रक्रिया अधिक वेगाने घडवून आणते.
Related News
“डोंबिवलीत 2 मोठ्या बनावट औषध रॅकेटचा पर्दाफाश: रुग्णांच्या जीवावर मोठा धोका”
Cholesterol Shock: फक्त 1 ड्रायफ्रूट देतो शक्तिशाली संरक्षण, हार्ट अटॅकचा धोका 40% पर्यंत कमी होऊ शकतो!
Heart Attack : 5 गोष्टी जे आपण दुर्लक्ष करू नयेत
Avoid the Risk of Heart Disease in Winter : हृदय निरोगी ठेवण्यासाठी 7 प्रभावी आहार टिप्स
Amazing Guava Benefits: हिवाळ्यात पेरू खाण्याचे 5 सुपर फायदे जे तुमचे आरोग्य चमकदार बनवतील!
सायलेंट हार्ट अटॅक टाळण्याचे मार्ग : 7 महत्त्वाची लक्षणे आणि उपाय
जेव्हा धमन्यांमध्ये प्लाक जमा होतो तेव्हा रक्तप्रवाह हळूहळू कमी होतो. त्याचबरोबर रक्तवाहिन्यांमध्ये सूज आणि जळजळ निर्माण होते. यामुळे रक्ताच्या गुठळ्या होण्याचा धोका वाढतो. अशा गुठळ्या हृदयाच्या रक्तवाहिनीत तयार झाल्यास हार्ट अटॅक आणि मेंदूतील रक्तवाहिनीत तयार झाल्यास स्ट्रोकचा धोका निर्माण होतो.
भारतीयांमध्ये वाढता धोका
भारतामध्ये हृदयविकाराचे प्रमाण गेल्या काही वर्षांत मोठ्या प्रमाणात वाढले आहे. तज्ज्ञांच्या मते पाश्चात्य देशांच्या तुलनेत भारतीयांना हृदयविकार १० ते १५ वर्षे आधी होण्याची शक्यता जास्त असते. म्हणजेच ज्या वयात परदेशात लोकांना हृदयविकार होतो, त्यापेक्षा खूप लहान वयात भारतीयांना हा धोका निर्माण होतो.
यामागे अनेक कारणे सांगितली जातात. बदललेली जीवनशैली, जंक फूडचे वाढते प्रमाण, ताणतणाव, मधुमेह आणि उच्च रक्तदाब ही काही प्रमुख कारणे आहेत. मात्र संशोधनानुसार अनुवांशिक घटकही यामध्ये महत्त्वाची भूमिका बजावतात. भारतीय लोकसंख्येत Lp(a) ची पातळी जास्त असण्याची शक्यता इतर देशांपेक्षा अधिक असल्याचे काही अभ्यासांमध्ये दिसून आले आहे.
आहार आणि व्यायामाने फरक का पडत नाही?
सामान्य कोलेस्ट्रॉल नियंत्रणासाठी डॉक्टर आहार आणि व्यायामावर भर देतात. तेलकट पदार्थ कमी खाणे, नियमित चालणे किंवा व्यायाम करणे यामुळे एलडीएल कोलेस्ट्रॉल कमी करता येते. परंतु Lp(a) बाबत परिस्थिती थोडी वेगळी आहे.
Lp(a) हा घटक प्रामुख्याने आपल्या जनुकांवर म्हणजेच अनुवांशिकतेवर अवलंबून असतो. म्हणजेच जर तुमच्या पालकांमध्ये किंवा कुटुंबातील सदस्यांमध्ये हा घटक जास्त असेल तर तो पुढील पिढीतही दिसू शकतो. त्यामुळे वजन कमी असले, व्यायाम केला किंवा संतुलित आहार घेतला तरी काही लोकांमध्ये Lp(a) जास्त असू शकतो.याच कारणामुळे अनेक फिट दिसणाऱ्या लोकांमध्येही अचानक हृदयविकाराचा झटका येण्याच्या घटना घडताना दिसतात.
कोणाला करावी Lp(a) तपासणी?
तज्ज्ञांच्या मते प्रत्येक व्यक्तीने आयुष्यात किमान एकदा Lp(a) तपासणी करून घेणे योग्य ठरते. मात्र काही लोकांसाठी ही तपासणी विशेषतः महत्त्वाची ठरते.
जर तुमच्या कुटुंबात कमी वयात हृदयविकाराचा झटका आलेला असेल, म्हणजे पुरुषांमध्ये ५५ वर्षांपूर्वी आणि महिलांमध्ये ६५ वर्षांपूर्वी हृदयविकार झाला असेल, तर Lp(a) तपासणी करणे आवश्यक मानले जाते. तसेच तुम्हाला मधुमेह, उच्च रक्तदाब किंवा इतर हृदयविकाराशी संबंधित समस्या असल्यासही ही चाचणी उपयुक्त ठरते.
याशिवाय नियमित तपासणीत कोलेस्ट्रॉल नॉर्मल असूनही छातीत दुखणे, श्वास लागणे किंवा थकवा अशी लक्षणे जाणवत असतील तर डॉक्टरांच्या सल्ल्याने ही चाचणी करून घ्यावी.
धोका कमी करण्यासाठी काय करावे?
Lp(a) हा अनुवांशिक घटक असल्यामुळे त्याची पातळी पूर्णपणे कमी करणे कठीण असू शकते. तरीसुद्धा इतर जोखीम घटक नियंत्रित करून हृदयविकाराचा धोका कमी करता येतो.सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे धूम्रपान टाळणे. धूम्रपानामुळे रक्तवाहिन्यांचे नुकसान होते आणि प्लाक तयार होण्याची प्रक्रिया वेगवान होते. त्याचबरोबर मधुमेह आणि उच्च रक्तदाब नियंत्रणात ठेवणेही आवश्यक आहे.
नियमित व्यायाम, संतुलित आहार आणि ताणतणाव कमी ठेवणे यामुळे एकूण हृदयाचे आरोग्य चांगले राहते. जर Lp(a) ची पातळी जास्त असल्याचे आढळले, तर डॉक्टर रक्तातील गुठळ्या होण्याचा धोका कमी करण्यासाठी विशेष औषधे किंवा उपचार सुचवू शकतात
आजच्या धावपळीच्या जीवनात हृदयविकाराचा धोका वेगाने वाढत आहे. केवळ सामान्य कोलेस्ट्रॉल रिपोर्टवर अवलंबून राहणे पुरेसे नाही. Lp(a) सारखे लपलेले घटकही हृदयाच्या आरोग्यावर मोठा परिणाम करू शकतात. त्यामुळे वेळोवेळी आरोग्य तपासणी करणे, कुटुंबातील इतिहास जाणून घेणे आणि डॉक्टरांच्या सल्ल्याने आवश्यक चाचण्या करून घेणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. योग्य वेळी खबरदारी घेतल्यास हृदयविकाराचा मोठा धोका टाळता येऊ शकतो.
read also : https://ajinkyabharat.com/arni-bus-station-parking-ticket/
