सावधान! कुलरचा गारवा ठरू शकतो जीवघेणा; उन्हाळ्यात वाढले विद्युत धक्क्याचे अपघात, नागरिकांना सतर्कतेचे आवाहन
नागपूर : विदर्भात उन्हाळ्याची तीव्रता दिवसेंदिवस वाढत असताना घराघरात कुलरचा वापर मोठ्या प्रमाणावर वाढला आहे. उष्णतेपासून दिलासा देणारा हा गारवा काहीवेळा निष्काळजीपणामुळे जीवघेणा ठरत असल्याचे धक्कादायक चित्र समोर येत आहे. अलीकडील काळात नागपूरसह परिसरात कुलरमधून विद्युत धक्का बसून गृहिणी आणि लहान मुलांचे मृत्यू झाल्याच्या घटनांनी चिंता वाढवली आहे. या पार्श्वभूमीवर महाराष्ट्र राज्य विद्युत वितरण कंपनी लिमिटेड (महावितरण) प्रशासनाने नागरिकांना विशेष खबरदारी घेण्याचे आवाहन केले आहे.
गृहिणी आणि लहान मुले सर्वाधिक धोक्यात
घरातील दैनंदिन कामकाज करताना अनेकदा गृहिणी कुलरमध्ये पाणी भरताना किंवा ओल्या हाताने स्विच हाताळताना निष्काळजीपणा करतात. तसेच घराच्या कोपऱ्यात खेळणारी लहान मुले कुलरच्या लोखंडी जाळीला किंवा बॉडीला स्पर्श करतात.
महावितरणकडून उपलब्ध झालेल्या माहितीनुसार, अशा अपघातांमध्ये सर्वाधिक बळी हे गृहिणी आणि बालकांचे जात आहेत. काही महिन्यांत शहरातील विविध भागांत झालेल्या अपघातांनी अनेक कुटुंबांवर दु:खाचे सावट आले आहे. त्यामुळे विद्युत उपकरणांच्या सुरक्षित वापराबाबत जागरूकता वाढवण्याची गरज अधोरेखित होत आहे.
तांत्रिक बिघाडामुळे वाढतो धोका
तज्ज्ञांच्या मते, कुलरमध्ये तांत्रिक दोष असल्यास किंवा घरात योग्य अर्थिंगची व्यवस्था नसल्यास कुलरच्या संपूर्ण लोखंडी बॉडीमध्ये वीजप्रवाह उतरू शकतो. अशावेळी कुलरला स्पर्श करताच व्यक्तीला प्राणघातक विद्युत धक्का बसण्याचा धोका असतो.
त्यामुळे कुलर सुरू करण्यापूर्वी अधिकृत इलेक्ट्रिशियनकडून अर्थिंगची तपासणी करून घेणे अत्यंत आवश्यक आहे. तसेच निकृष्ट दर्जाच्या वायरिंगमुळे शॉर्ट सर्किट आणि आग लागण्याचा धोका वाढतो. म्हणूनच केवळ ‘ISI’ चिन्हांकित उपकरणांचा वापर करणे सुरक्षित मानले जाते.
‘ELCB’ – सुरक्षेचे महत्त्वाचे कवच
विद्युत अपघात टाळण्यासाठी घरात ‘अर्थ लिकेज सर्किट ब्रेकर’ (ELCB) बसवणे काळाची गरज असल्याचे महावितरणने स्पष्ट केले आहे. वीजप्रवाहात गळती झाल्यास हे उपकरण काही सेकंदांत वीजपुरवठा खंडित करते आणि मोठा अपघात टाळण्यास मदत करते.
याशिवाय कुलरमध्ये पाणी भरण्यापूर्वी मेन स्विच बंद करणे, प्लग सॉकेटमधून बाहेर काढणे आणि ओल्या हाताने कोणत्याही विद्युत उपकरणाला स्पर्श न करणे हे मूलभूत नियम पाळणे आवश्यक आहे.
मुलांच्या सुरक्षेसाठी विशेष उपाय
घरातील लहान मुलांना कुलरपासून सुरक्षित अंतरावर ठेवणे, कुलरला स्वतंत्र पॉवर सॉकेटवरच जोडणे आणि एकाच सॉकेटवर अनेक उपकरणे न वापरणे यामुळे अपघाताचा धोका कमी होऊ शकतो.
कुलरमध्ये बिघाड आढळल्यास त्वरित तज्ज्ञांकडून दुरुस्ती करून घेणे गरजेचे आहे. अनेकदा किरकोळ बिघाडाकडे दुर्लक्ष केल्याने मोठे अपघात घडतात.
विजेचा धक्का लागल्यास काय करावे?
जर एखाद्या व्यक्तीला विद्युत धक्का बसला, तर त्याला थेट हात लावणे टाळावे. कोरड्या लाकडी काठी किंवा वस्तूच्या साहाय्याने त्या व्यक्तीला विद्युत स्रोतापासून दूर करावे आणि त्वरित वैद्यकीय मदत घ्यावी.
विद्युत अपघात किंवा तक्रारींसाठी महावितरणने १९१२, १९१२० तसेच १८००२१२३४३५ आणि १८००२३३३४३५ या टोल-फ्री क्रमांकांवर संपर्क साधण्याचे आवाहन केले आहे.
सुरक्षिततेसाठी जागरूकता आवश्यक
उन्हाळ्यात कुलरचा वापर अपरिहार्य असला तरी त्याची सुरक्षितता अधिक महत्त्वाची आहे. थोडीशी खबरदारी घेतल्यास जीवघेणे अपघात टाळता येऊ शकतात. महावितरण प्रशासनाने नागरिकांना आवाहन केले आहे की, घरातील विद्युत उपकरणांची नियमित तपासणी करून सुरक्षित उन्हाळा अनुभवावा.
read also:https://ajinkyabharat.com/motha-dilasa-adani-total-gas-limited-kaduna-gas-darat-mothi-kapat/
