जगात खळबळ! डोनाल्ड ट्रम्प यांचा पुन्हा ‘टॅरिफ बॉम्ब’, ग्रीनलँड मुद्द्यावर 8 युरोपीय देशांवर मोठा कर

अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी पुन्हा एकदा आपल्या आक्रमक आर्थिक आणि परराष्ट्र धोरणामुळे संपूर्ण जगाचं लक्ष वेधून घेतलं आहे. ग्रीनलँडच्या नियंत्रणावरून निर्माण झालेल्या वादाच्या पार्श्वभूमीवर ट्रम्प यांनी थेट आठ युरोपीय देशांवर अतिरिक्त टॅरिफ लावण्याची घोषणा करत जागतिक राजकारणात खळबळ उडवून दिली आहे. या निर्णयामुळे अमेरिका आणि युरोपमधील तणाव अधिकच तीव्र झाला असून, आगामी काळात आंतरराष्ट्रीय व्यापार आणि सुरक्षेच्या दृष्टीने मोठे परिणाम होण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे.

ट्रम्प यांचा टॅरिफ बॉम्ब पुन्हा एकदा

डोनाल्ड ट्रम्प यांनी आपल्या सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्म ‘ट्रुथ सोशल’वर पोस्ट करत जाहीर केलं की, ग्रीनलँडवर अमेरिकेच्या धोरणाला विरोध करणाऱ्या युरोपमधील आठ देशांवर 10 टक्के अतिरिक्त आयात शुल्क (टॅरिफ) लावण्यात येणार आहे. विशेष म्हणजे, या देशांनी आपली भूमिका बदलली नाही तर 1 जूननंतर हा टॅरिफ थेट 25 टक्क्यांपर्यंत वाढवण्यात येईल, असा थेट इशाराही ट्रम्प यांनी दिला आहे.

या निर्णयामुळे आंतरराष्ट्रीय व्यापार व्यवस्थेत मोठी अस्थिरता निर्माण झाली असून, जागतिक बाजारपेठांमध्ये त्याचे पडसाद उमटताना दिसत आहेत.

कोणत्या देशांना बसला मोठा धक्का?

ट्रम्प यांच्या घोषणेनुसार, डेन्मार्क, नॉर्वे, स्वीडन, फ्रान्स, जर्मनी, नेदरलँड्स, फिनलँड आणि ब्रिटन या आठ देशांमधून अमेरिकेत आयात होणाऱ्या वस्तूंवर 10 टक्के अतिरिक्त टॅरिफ लावण्यात येणार आहे. 1 फेब्रुवारीपासून हा कर लागू होणार असून, जूननंतर तो 25 टक्क्यांपर्यंत वाढवण्याची धमकी देण्यात आली आहे.

हे सर्व देश युरोपियन युनियन किंवा नाटोचे प्रमुख सदस्य असून, अमेरिकेचे पारंपरिक मित्र मानले जातात. त्यामुळे ट्रम्प यांच्या या निर्णयामुळे ‘मित्र राष्ट्रांवरच आर्थिक युद्ध’ अशी टीका सुरू झाली आहे.

ग्रीनलँडचा मुद्दा नेमका काय?

ग्रीनलँड हे जगातील सर्वात मोठं बेट असून, ते डेन्मार्कच्या अखत्यारित येतं. मात्र, भौगोलिक स्थान, आर्क्टिक प्रदेशातील सामरिक महत्त्व आणि प्रचंड नैसर्गिक संसाधनांमुळे ग्रीनलँडवर अमेरिकेची दीर्घकाळापासून नजर आहे. दुर्मीळ खनिजे, तेल, वायू आणि भविष्यातील आर्क्टिक शिपिंग मार्गांमुळे ग्रीनलँड जागतिक राजकारणात अत्यंत महत्त्वाचं ठरत आहे.

डोनाल्ड ट्रम्प यांनी यापूर्वीही ग्रीनलँड खरेदी करण्याची इच्छा उघडपणे व्यक्त केली होती. आता त्यांनी या मुद्द्यावर आणखी आक्रमक भूमिका घेत, आर्थिक दबाव आणि सैन्य कारवाईचा इशाराही दिला आहे.

सैन्य कारवाईचा इशारा आणि युरोपची प्रतिक्रिया

ग्रीनलँडच्या धोरणात्मक महत्त्वाचा हवाला देत ट्रम्प यांनी स्पष्ट शब्दांत सांगितलं आहे की, अमेरिकेच्या राष्ट्रीय सुरक्षेसाठी गरज भासल्यास सैन्य कारवाईचा पर्याय नाकारता येणार नाही. या विधानानंतर युरोपियन देशांमध्ये तीव्र संताप व्यक्त करण्यात आला आहे.

डेन्मार्क आणि ग्रीनलँडमध्ये मोठ्या प्रमाणावर नागरिक रस्त्यावर उतरले असून, अमेरिकेविरोधात जोरदार निदर्शने सुरू आहेत. “ग्रीनलँडचा निर्णय ग्रीनलँडच्या जनतेने घ्यावा” अशी मागणी आंदोलकांकडून केली जात आहे.

युरोपियन युनियनचा इशारा

युरोपियन युनियनमधील प्रमुख देशांनी डेन्मार्कला उघड पाठिंबा दिला असून, अमेरिकेच्या कोणत्याही लष्करी कारवाईला तीव्र विरोध दर्शवला आहे. युरोपियन युनियनच्या वरिष्ठ नेत्यांनी स्पष्ट केलं आहे की, नाटोच्या कोणत्याही भूभागावर अमेरिकेने जबरदस्तीने कब्जा केल्यास, तो संपूर्ण युरोपसाठी गंभीर धोका मानला जाईल.

ब्रिटननेही डेन्मार्कच्या बाजूने उभं राहत अमेरिकेच्या धोरणावर नाराजी व्यक्त केली आहे. त्यामुळे अमेरिका आणि युरोपमधील संबंध इतिहासातील सर्वात तणावपूर्ण टप्प्यावर पोहोचल्याचं मानलं जात आहे.

भारतासह जगावर होणारे परिणाम

डोनाल्ड ट्रम्प यांनी यापूर्वी भारतावरही 50 टक्क्यांहून अधिक टॅरिफ लावून व्यापार युद्धाला सुरुवात केली होती. आता युरोपविरोधात उचललेल्या या पावलामुळे जागतिक अर्थव्यवस्थेवर मोठा परिणाम होण्याची शक्यता आहे. आंतरराष्ट्रीय व्यापार साखळी विस्कळीत होणे, महागाई वाढणे आणि शेअर बाजारात अस्थिरता निर्माण होण्याची भीती तज्ज्ञ व्यक्त करत आहेत.

भारतासारख्या उदयोन्मुख अर्थव्यवस्थांवर याचा अप्रत्यक्ष परिणाम होऊ शकतो. कारण अमेरिका-युरोप व्यापारातील तणाव वाढल्यास जागतिक बाजारात अस्थिरता वाढणार असून, निर्यात-आयातीवर त्याचा परिणाम होऊ शकतो.

ट्रम्प यांची आक्रमक रणनीती

टॅरिफ, लष्करी इशारे आणि आर्थिक दबाव या तिन्ही मार्गांनी ट्रम्प प्रशासन ग्रीनलँड मुद्द्यावर आपली पकड मजबूत करण्याचा प्रयत्न करत आहे. ‘अमेरिका फर्स्ट’ या धोरणाचा पुन्हा एकदा प्रत्यय येत असून, मित्र-शत्रू असा भेद न करता ट्रम्प आपली भूमिका आक्रमकपणे रेटताना दिसत आहेत.

आता सर्वांचं लक्ष युरोपियन देशांच्या पुढील प्रतिक्रियेकडे लागलं आहे. युरोप अमेरिकेच्या दबावाला झुकणार की अधिक कडक भूमिका घेणार? टॅरिफ युद्ध पूर्ण स्वरूपात पेटणार की राजनैतिक तोडगा निघणार? हे येत्या काही आठवड्यांत स्पष्ट होणार आहे.

मात्र एक गोष्ट निश्चित आहे—डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या या निर्णयामुळे जागतिक राजकारण, व्यापार आणि सुरक्षेच्या समीकरणांमध्ये मोठा भूकंप घडलेला आहे आणि त्याचे पडसाद दीर्घकाळ जाणवणार आहेत.

RAED ALSO:https://ajinkyabharat.com/indias-strong-response-to-americas-30-tariffs-upsets-trump-administration/